OCOP góp phần thay đổi tư duy và phương thức sản xuất ở khu vực nông thôn

TMO – Một trong những nổi bật của OCOP là góp phần chuyển đổi quy mô sản xuất nhỏ lẻ sang liên kết chuỗi giá trị, xây dựng vùng nguyên liệu ổn định. Đồng thời thúc đẩy phong trào khởi nghiệp, phát triển ngành nghề, dịch vụ thương mại nông thôn. Đặc biệt, OCOP đã mở ra hướng phát triển sinh kế mới cho vùng khó khăn, vùng dân tộc thiểu số, phụ nữ nông thôn.

Năm 2018, Chính phủ phê duyệt Chương trình mỗi xã một sản phẩm giai đoạn 2018–2020 (OCOP). Đến năm 2022, chương trình tiếp tục được mở rộng giai đoạn 2021–2025, đồng thời Chính phủ cũng phê duyệt Chương trình phát triển du lịch nông thôn trong xây dựng nông thôn mới. Đây đều là những nhiệm vụ trọng tâm nhằm phát huy tiềm năng, lợi thế về đặc sản, sản phẩm truyền thống, văn hóa và tri thức bản địa của các vùng miền trên cả nước.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, sau hơn 7 năm triển khai OCOP và 3 năm thực hiện Chương trình du lịch nông thôn, cả 2 đã đạt được nhiều kết quả nổi bật. Đến tháng 9/2025, cả nước có gần 17.400 sản phẩm OCOP của hơn 9.300 chủ thể đạt từ 3 sao trở lên, tăng hơn 8.400 sản phẩm so với năm 2022, vượt chỉ tiêu đề ra. Bên cạnh đó, hơn 600 mô hình du lịch nông nghiệp, nông thôn đang hoạt động, tăng 235 mô hình so với năm 2022.

Các sản phẩm OCOP ngày càng đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn thực phẩm; bao bì, mẫu mã đa dạng, thân thiện với môi trường, phù hợp với thị trường trong nước và xuất khẩu. Nhận thức, năng lực của các chủ thể – đặc biệt là hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ, vừa – được nâng cao rõ rệt. Thương hiệu OCOP dần khẳng định vị thế trên thị trường nội địa và bước đầu vươn ra thế giới.

(Ảnh minh họa)

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, Chương trình OCOP và du lịch nông thôn không chỉ mang lại kết quả về số lượng sản phẩm mà còn tạo ra những chuyển biến sâu sắc về tư duy và phương thức sản xuất ở khu vực nông thôn. Các mô hình kết hợp giữa trải nghiệm du lịch, tiêu thụ sản phẩm OCOP đang dần hình thành hệ sinh thái kinh tế nông thôn “đa giá trị”, nơi văn hóa bản địa, cảnh quan sinh thái được “đánh thức” và khai thác hiệu quả.

Ngoài ra, OCOP cũng góp phần chuyển đổi quy mô sản xuất nhỏ lẻ sang liên kết chuỗi giá trị, xây dựng vùng nguyên liệu ổn định; đồng thời thúc đẩy phong trào khởi nghiệp, phát triển ngành nghề, dịch vụ thương mại nông thôn. Đặc biệt, chương trình đã mở ra hướng phát triển sinh kế mới cho vùng khó khăn, vùng dân tộc thiểu số, phụ nữ nông thôn. Thống kê cho thấy, 60,7% chủ thể OCOP đạt từ 3 sao trở lên có doanh thu tăng bình quân 17,6%/năm; 42,3% mở rộng quy mô lao động; 40% chủ thể là phụ nữ; và 19,6% là người dân tộc thiểu số tại khu vực miền núi, khó khăn.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận định, trong giai đoạn 2026–2030, với bối cảnh đất nước đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế tư nhân và hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh, giảm phát thải, OCOP cần chuyển mình mạnh mẽ, không thể chỉ chú trọng vào số lượng, mà phải tập trung vào chất lượng, giá trị bền vững, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong phát triển sản phẩm, đồng thời hoàn thiện hành lang pháp lý để các ngành hàng có lợi thế của Việt Nam phát triển.

Đồng quan điểm, một số chuyên gia cho rằng, trong giai đoạn mới, Chương trình OCOP cần được triển khai đồng bộ, rộng khắp, lồng ghép, kết hợp với trải nghiệm văn hóa, du lịch; tăng cường xây dựng cơ sở vật chất, nguồn nhân lực và lựa chọn điểm bán tại vị trí tiềm năng (khu du lịch, trạm dừng chân…). Chương trình cần hướng đến mục tiêu tăng tỷ lệ sản phẩm OCOP đạt 4 - 5 sao trên cả nước nói chung và ở mỗi địa phương nói riêng, phát triển phù hợp với chính quyền địa phương 2 cấp; tăng cường chủ thể tham gia, mở rộng kênh kết nối, tiêu thụ, gắn kết OCOP với du lịch. Không chỉ vậy, chương trình cũng hướng tới mục tiêu tăng cường ứng dụng kinh tế số trong quản lý, vận hành, kết nối sàn thương mại điện tử; nâng cấp bao bì, nhãn má, mã QR, truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng; phát triển sản phẩm OCOP đảm bảo bền vững và gắn với bảo vệ môi trường…/.

LÝ LAN