Điện Biên phát triển sản phẩm OCOP từ lợi thế địa phương

TMO - Những năm qua các địa phương trong tỉnh Điện Biên đã tích cực triển khai chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP), coi đây hướng đi trọng tâm trong phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao giá trị nông sản bản địa. 

Thực hiện Chương trình OCOP, tỉnh Điện Biên đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đẩy mạnh xúc tiến quảng bá, tư vấn và định hướng xây dựng sản phẩm. Qua đó, nhiều sản phẩm truyền thống, đặc trưng của địa phương từng bước khẳng định lợi thế cạnh tranh, tạo chỗ đứng trên thị trường.

UBND tỉnh đã chỉ đạo quyết liệt các sở, ngành liên quan và chính quyền địa phương tập trung phát triển sản phẩm OCOP theo hướng bền vững. Trọng tâm là tổ chức sản xuất gắn với phát triển vùng nguyên liệu đặc trưng; chuẩn hóa quy trình, tiêu chuẩn chất lượng, phát triển sản phẩm phù hợp nhu cầu thị trường. Đồng thời, nâng cao năng lực cho các chủ thể tham gia OCOP; tăng cường xúc tiến thương mại, kết nối cung - cầu.

Đến nay toàn tỉnh có 138 sản phẩm OCOP của 88 chủ thể. Trong đó, có 5 sản phẩm đạt 4 sao và 133 sản phẩm đạt 3 sao. Các sản phẩm được phân theo các nhóm chính gồm: Nhóm thực phẩm với 122 sản phẩm; nhóm đồ uống có cồn 13 sản phẩm; nhóm thủ công mỹ nghệ (vải, may mặc) 2 sản phẩm và nhóm dịch vụ du lịch cộng đồng, sinh thái 1 sản phẩm.

Ở nhiều địa phương, chương trình OCOP không còn là khái niệm mà đã được cụ thể hóa bằng những sản phẩm chủ lực gắn với sinh kế người dân. Dứa Na Sang, lạc đỏ Na Son đang khẳng định vai trò cây trồng chủ lực. Việc đưa các sản phẩm này vào chương trình OCOP đã giúp nông dân thay đổi tư duy sản xuất, chú trọng chăm sóc đồng đều, thu hoạch đúng kỹ thuật và từng bước tham gia khâu sơ chế, chế biến. Người dân được hỗ trợ chuẩn hóa quy trình sản xuất, xây dựng nhãn mác, bao bì, truy xuất nguồn gốc. 

 Bánh khẩu xén Mường Lay trở thành một trong những sản phẩm OCOP nổi bật của tỉnh (Ảnh minh họa: XT). 

Trong nhóm sản phẩm OCOP mang đậm bản sắc địa phương, khẩu xén Mường Lay nổi bật nhờ hương vị truyền thống và cách làm thủ công đặc trưng. Không phải món ăn xa lạ, khẩu xén xuất hiện trong hầu hết lễ tết, đám cưới, cúng bản… Tận dụng giá trị văn hóa có sẵn và nhu cầu thị trường, nhiều hộ dân, cơ sở sản xuất ở Mường Lay đã đầu tư dây chuyền sấy, máy đóng gói, chuẩn hóa quy trình vệ sinh an toàn thực phẩm để mở rộng đầu ra cho sản phẩm.

Theo đại diện HTX Hoa Ban Trắng (phường Mường Lay), HTX khởi đầu chỉ với vài mẻ bánh thủ công. Từ đó, từng bước xây dựng thương hiệu và thành lập HTX, tập hợp các hộ phụ nữ trong phường cùng tham gia sản xuất. Giữ nguyên nguyên liệu truyền thống cùng cách làm đặc trưng, HTX từng bước cải tiến khâu chế biến, hoàn thiện sản phẩm, giúp khẩu xén có độ giòn, thơm và đồng nhất. Từ khi được chứng nhận OCOP 3 sao, đầu ra ổn định hơn, lượng tiêu thụ tăng lên đáng kể.

Trước đây, sản lượng tiêu thụ khoảng 1 - 2 tấn/năm, nay trung bình đạt 35 tấn/năm. HTX cũng tạo thêm việc làm thời vụ cho hàng chục lao động địa phương. Khi tham gia OCOP, HTX có thêm định hướng về bao bì, tiêu chuẩn sản xuất nên sản phẩm dễ tiếp cận thị trường hơn. Vào các đợt cao điểm lễ tết, đơn hàng tăng mạnh, chị em trong phường có thêm thu nhập đáng kể.

Những năm gần đây, xã Tuần Giáo đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng và đổi mới phương thức canh tác. Các loại cây ngắn ngày trên đất dốc, hiệu quả thấp được thay thế bằng những cây trồng chủ lực có giá trị kinh tế cao như mắc ca, cà phê và một số loại cây ăn quả. Đến nay, toàn xã có gần 2.400ha mắc ca, hơn 609ha cà phê và hơn 67ha cây ăn quả các loại.

Mắc ca và cà phê được xác định là hai cây trồng chủ lực của địa phương. Vì vậy, xã khuyến khích người dân tham gia các mô hình liên kết, chú trọng chế biến sâu và xây dựng thương hiệu để nâng cao giá trị, tạo hướng phát triển bền vững cho sản phẩm. Hiện nay, xã có 16 sản phẩm OCOP, gồm 2 sản phẩm 4 sao và 14 sản phẩm 3 sao; phần lớn đều được chế biến từ mắc ca và cà phê.

Ngành Công Thương tỉnh đẩy mạnh triển khai các giải pháp để quảng bá, xúc tiến tiêu thụ sản phẩm OCOP. 

Có lợi thế để phát triển các loại cây trồng như: Khoai sọ tím, ngô nếp, lúa nương, cây dược liệu (cà gai leo) và chăn nuôi gia súc (trâu, bò, dê), xã Tủa Chùa đã tận dụng lợi thế để tạo ra các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng mang hương vị riêng biệt của vùng cao. Xã vận động người dân chuyển đổi hình thức sản xuất từ tự cung tự cấp sang hàng hóa; chủ động lựa chọn sản phẩm mới tham gia chương trình OCOP thường niên... 

Đến nay, xã Tủa Chùa có 14 sản phẩm OCOP được công nhận đạt 3 sao, như: Diệp thanh trà, mật ong rừng, rượu Mông pê, khoai sọ tím, thịt trâu gác bếp, thịt lợn ba chỉ gác bếp, trà gai leo... Các sản phẩm được người tiêu dùng tin tưởng lựa chọn và đánh giá cao về chất lượng.

Tận dụng tiềm năng, lợi thế về điều kiện tự nhiên, khí hậu, đất đai, kinh nghiệm trong sản xuất nông nghiệp... tỉnh Điện Biên đã khuyến khích các địa phương phát huy lợi thế phát triển sản phẩm đặc trưng của từng xã. Từ đó tạo dựng thương hiệu và tăng trưởng giá trị kinh tế cho các sản phẩm nông sản, thủ công, mỹ nghệ.

Cùng với đó, tỉnh đẩy mạnh thực hiện cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị sản xuất, tập trung hỗ trợ phát triển các sản phẩm nông nghiệp chủ lực, thế mạnh của địa phương như: Lúa gạo, mắc ca, cà phê... để phát triển thành các sản phẩm OCOP, xây dựng thương hiệu nông sản gắn với chỉ dẫn địa lý và xuất khẩu./.

Hồng Minh