10 hoạt động nổi bật của Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam năm 2025

TMO - Năm 2025, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam (VACNE) tiếp tục ghi nhiều dấu ấn với loạt hoạt động trọng tâm, thể hiện vai trò tích cực của Hội trong bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu.

Trong năm 2025 VACNE đã triển khai hàng loạt hoạt động chuyên môn rộng khắp, khẳng định vị thế là đầu mối kết nối cộng đồng, và chính sách vì môi trường xanh. Tạp chí điện tử Thiên nhiên và Môi trường bình chọn 10 hoạt động/sự kiện nổi bật của VACNE trong năm 2025.

1 - 15 năm vinh danh, bảo tồn Cây Di sản Việt Nam

Một trong những cột mốc quan trọng của VACNE trong năm 2025 là kỷ niệm 15 năm chương trình “vinh danh, bảo tồn Cây Di sản Việt Nam”, sáng kiến được khởi xướng từ năm 2010. Đến nay đã có gần 9.000 cây cổ thụ trên khắp cả nước (đất liền, hải đảo) được công nhận Cây Di sản.

Lễ kỷ niệm được tổ chức trang trọng vào ngày 18/3/2025, quy tụ đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học, cộng đồng và các đối tác. Sự kiện nhìn lại hành trình 15 năm đầy thử thách nhưng cũng rất thành công, tự hào đánh dấu sự phát triển của sự kiện mang tính cộng đồng.

Đặc biệt, gắn với dấu mốc 15 năm vinh danh, bảo tồn Cây Di sản Việt Nam, VACNE đã tổ chức thành công Cuộc thi viết về Cây Di sản Việt Nam năm 2024 – một hoạt động truyền thông giàu ý nghĩa nhân văn. Cuộc thi viết về Cây Di sản Việt Nam được phát động từ tháng 3 đến tháng 9/2024. Cuộc thi đã nhận được hơn 400 tác phẩm của các tác giả đến từ khắp cả nước. Sau nhiều vòng thi, Hội đồng giám khảo đã lựa chọn 25 tác phẩm xuất sắc nhất để trao giải, bao gồm: 3 giải A, 7 giải B và 15 giải C; với tổng giải thưởng (tiền mặt) lên đến gần 100.000.000 đồng. Lễ công bố, trao giải được tổ chức long trọng hôm 26/11/2024.

2 - “Hậu duệ” của cây kơ nia Tổ được trồng tại Đền Hùng

Nhân dịp Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2025, VACNE đã tổ chức hoạt động trồng 5 cây kơ-nia tại Khu Di tích lịch sử Đền Hùng (tỉnh Phú Thọ). Đây đều là "hậu duệ" của cây kơ nia Tổ trên 1.200 tuổi của tỉnh Bình Phước (cũ) đã được công nhận là Cây Di sản Việt Nam, mang ý nghĩa “Cây kơ-nia uống nước nhớ nguồn Đất Tổ miền Bắc”.

Hoạt động mang tính biểu tượng kết nối bảo tồn thiên nhiên với giáo dục lịch sử văn hóa. Sự kiện này không chỉ mang ý nghĩa trồng một cây xanh đơn thuần, mà còn là biểu tượng của tinh thần, trách nhiệm bảo vệ các giá trị môi trường gắn liền với di sản văn hóa dân tộc. Các cây được trồng dọc “Cung đường Cây Di sản Việt Nam” tại đồi Bùng.

3 - Góp ý Dự thảo các Văn kiện Đại hội XIV của Đảng

VACNE tiếp tục phát huy vai trò, thế mạnh khi tham gia góp ý Dự thảo các Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIV. Hoạt động thể hiện tinh thần, trách nhiệm sâu sắc đối với công cuộc xây dựng, phát triển đất nước theo hướng bền vững.

Hội đã đóng góp nhiều nội dung quan trọng, trong đó nhấn mạnh vị trí trung tâm của bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế xanh, ứng phó biến đổi khí hậu trong hệ thống phát triển quốc gia. Các chuyên gia VACNE đã chia sẻ quan điểm, đề xuất sửa đổi các thuật ngữ và cấu trúc trong văn kiện nhằm làm rõ hơn quan điểm môi trường như một trụ cột của phát triển bền vững, kết nối bảo tồn tài nguyên với chiến lược đổi mới tăng trưởng.

Các chuyên gia của VACNE bày tỏ sự đồng thuận về việc bổ sung cụm từ “bảo vệ môi trường” cùng với phát triển kinh tế, xã hội là nhiệm vụ “trung tâm” trong giai đoạn tới. Một số ý kiến nhấn mạnh: nhiệm vụ bảo vệ môi trường trong mô hình phát triển bền vững cần được hiểu, được quán triệt theo nghĩa đầy đủ và hệ thống. Việc Bảo vệ môi trường phải bao gồm bảo vệ đa dạng sinh học, bảo vệ thiên nhiên, chủ động ứng phó biến đổi khí hậu, chủ động phòng, chống và giảm nhẹ tác hại của thiên tai và tăng cường quản lý, khai thác hợp lý các dạng tài nguyên thiên nhiên. Và cần xác định rõ hơn: bảo vệ môi trường là trụ cột để xác lập mô hình tăng trưởng mới, đồng nghĩa với việc không đánh đổi lợi ích ngắn hạn để bảo đảm lợi ích dài hạn cho quốc gia và các thế hệ tương lai.

4 - Hoàn thành bản thảo sách “Thiên tai – Chủ động phòng chống và giảm nhẹ tác hại”

Trong khuôn khổ hoạt động chuyên môn, VACNE đẩy mạnh hoàn thành biên soạn cuốn sách “Thiên tai – Chủ động phòng chống và giảm nhẹ tác hại”. Tài liệu này quy tụ nhiều chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành, nhằm cung cấp những kiến thức, kinh nghiệm và kỹ thuật ứng phó thiên tai đang gia tăng về tần suất và mức độ nghiêm trọng do biến đổi khí hậu.

Cuốn sách không chỉ là tài liệu tham khảo quan trọng cho các nhà chuyên gia, quản lý, cán bộ môi trường, mà còn đóng vai trò hướng dẫn cộng đồng trong việc từng bước xây dựng năng lực tự bảo vệ trước rủi ro thiên tai. Dự kiến sách được xuất bản, ra mắt vào đầu năm 2026.

5 - Góp ý hoàn thiện Dự thảo Chỉ thị của Thủ tướng về nhiên liệu sinh học

VACNE cũng tham gia góp ý cho Dự thảo Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về lĩnh vực sản xuất, phối trộn, phân phối và sử dụng nhiên liệu sinh học. VACNE đặc biệt lưu ý cần làm rõ hơn vai trò, chức năng và nhiệm vụ của cộng đồng, nhất là các tổ chức chính trị - xã hội, nghề nghiệp trong quá trình triển khai chính sách. Cụ thể, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam kiến nghị tách Mục 13 trong dự thảo Chỉ thị “Cộng đồng doanh nghiệp, các hiệp hội ngành nghề có liên quan” thành hai mục riêng biệt: (1) Cộng đồng doanh nghiệp; (2): Các tổ chức chính trị - xã hội, nghề nghiệp.

Ngoài ra đối với nhóm các tổ chức chính trị - xã hội, nghề nghiệp, VACNE đề nghị bổ sung 2 nhiệm vụ, cụ thể là: (1)Tham gia tư vấn, phản biện xã hội đối với các chính sách, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, đề án, quy định, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật liên quan đến sản xuất, phối trộn, phân phối và sử dụng nhiên liệu sinh học tại Việt Nam;

(2) Tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức cộng đồng về lợi ích của nhiên liệu sinh học trong bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính, góp phần phòng ngừa và giảm nhẹ tác động của biến đổi khí hậu.

6 - ‘Dự án giảm đốt ngoài trời và giảm sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật’ tiếp tục được đẩy mạnh

Hoạt động hợp tác giữa VACNE và Liên minh Toàn cầu về Sức khỏe và Ô nhiễm (GAHP) tiếp tục được đẩy mạnh trong năm 2025, tập trung vào hai vấn đề lớn: giảm thiểu đốt ngoài trời và sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật trong nông nghiệp. Đây là một trong những dự án hợp tác khoa học mang tầm quốc tế, với sự tham gia của nhiều chuyên gia, tổ chức và bộ ngành.

Trong khuôn khổ dự án, hai bên đã tổ chức nhiều hội thảo đánh giá, tổng kết các tác động, đồng thời đề xuất các giải pháp kỹ thuật, giáo dục nông dân và tạo công cụ hỗ trợ để hạn chế, ngăn chặn đốt lộ thiên, nguyên nhân chính gây ô nhiễm không khí và ảnh hưởng xấu tới hệ sinh thái. Mục tiêu của dự án là giảm thiểu tác động của các hoạt động nông nghiệp gây khí carbon và ô nhiễm, cải thiện điều kiện sống và sức khỏe cộng đồng, đồng thời giữ gìn đa dạng sinh học.

7 - Hơn 400 cây cổ thụ được công nhận Cây Di sản Việt Nam

Năm 2025, hoạt động công nhận Cây Di sản Việt Nam tiếp tục được đẩy mạnh trên khắp các vùng miền, với tổng số hơn 400 cây cổ thụ được công nhận Cây Di sản Việt Nam. Trong số các cây được công nhận, nổi bật là quần thể 17 cây cổ thụ tại Đặc khu Cồn Cỏ (tỉnh Quảng Trị) đại diện cho những loài cây đặc hữu có giá trị sinh học cao, góp phần làm giàu hệ sinh thái biển đảo.

Bên cạnh đó, quần thể 12 cây chè Shan tuyết tại xã Đồng Phúc, tỉnh Thái Nguyên được công nhận Cây Di sản Việt Nam đã khẳng định giá trị đặc biệt của giống chè cổ gắn liền với lịch sử canh tác và đời sống văn hóa của đồng bào địa phương.

Song song, chuỗi hoạt động khảo sát, xét duyệt và tổ chức lễ công nhận được triển khai liên tục trong năm, với sự tham gia tích cực của đội ngũ chuyên gia, hội viên VACNE ở cả trung ương và địa phương, góp phần lan tỏa mạnh mẽ ý thức gìn giữ các giá trị thiên nhiên bền vững.

8 - Sắp xếp và phát triển các hội thành viên địa phương

Tích cực triển khai thực hiện quy định của Trung ương, Hội đã chỉ đạo, có ý kiến các hội thành viên tại các địa phương chủ động tổ chức kiện toàn, sáp nhập, điều chỉnh hoạt động cho phù hợp với bối cảnh mới. Tiêu biểu như Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường tỉnh Vĩnh Phúc, Hoà Bình, Phú Thọ sáp nhập thành Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Phú Thọ (mới). Hay Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường tỉnh Đắk Lắk và Phú Yên sáp nhập thành Hội ở Đắk Lắk mới…, tạo thành một tổ chức, hệ thống thống nhất.

Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tăng cường hiệu quả hoạt động, phát huy sức mạnh tổng hợp trong công tác bảo vệ môi trường, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, phát triển bền vững. Những bước đi này thể hiện tinh thần chủ động thích ứng của VACNE và các hội viên trong bối cảnh mới, giúp tối ưu hóa nguồn lực và tăng cường hiệu quả hoạt động.

9 - Góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường

VACNE tiếp tục phát huy vai trò chuyên môn khi tham gia đóng góp ý hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Đặc biệt, VACNE đưa ra những lưu ý về việc cần có định nghĩa rõ ràng về “Dự án thành phần” hoặc phân biệt cụ thể giữa “Dự án thành phần” và “Thành phần của dự án”. Tiếp tục lưu ý kiến nghị nhiều lần của VACNE về việc phải hiểu rằng “Phế liệu” cũng là “Chất thải” khi sửa đổi khoản 3, Điều 71 của Luật Bảo vệ môi trường. VACNE nhắc lại, Luật năm 1993 đã quy định rõ cấm nhập khẩu chất thải dưới mọi hình thức. Và đề nghị cân nhắc yếu tố “hồi tố” trong xử lý vi phạm môi trường, nội dung này đã được quy định trong Luật Bảo vệ môi trường 1993 và cần được xem xét kế thừa.

Đồng thời kiến nghị Quốc hội xem xét, bổ sung các Điều 157, 158 và 159 của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 với nội dung “Nhanh chóng hoàn thiện cơ chế, luật pháp nhằm huy động sức mạnh cộng đồng bảo vệ thiên nhiên và môi trường trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.”

10 - Hội nghị Ban Chấp hành VACNE năm 2025

Hội nghị Ban Chấp hành VACNE năm 2025 được tổ chức. Hội nghị nhằm tổng kết, đánh giá hoạt động năm 2025, đồng thời xem xét các nội dung quan, kế hoạch trọng tâm năm 2026 và giai đoạn mới.

Theo đó, nhờ sự quyết tâm cao, linh hoạt trong thích ứng, Hội đã hoàn thành tốt mục tiêu, kế hoạch năm 2025. Đồng thời thảo luận, thống nhất thông qua mục tiêu, kế hoạch năm 2026 với 19 nhiệm vụ trọng tâm.

TMO