Phát huy lợi thế sâm Ngọc Linh, tạo động lực phát triển kinh tế 

TMO - Từ tiềm năng tự nhiên và điều kiện khí hậu thuận lợi, Đà Nẵng đặt mục tiêu biến vùng sâm Ngọc Linh thành trung tâm phát triển dược liệu quy mô lớn, tạo ra chuỗi giá trị kinh tế cao. Nhiều dự án đầu tư, nghiên cứu, bảo tồn nguồn gen đang được triển khai, mở ra cơ hội nâng tầm thương hiệu “sâm Việt” trên thị trường quốc tế.

Với thổ nhưỡng phù hợp và nguồn gen quý hiếm, TP.Đà Nẵng đang đẩy mạnh liên kết nghiên cứu, nuôi trồng, chế biến sâu để gia tăng giá trị sản phẩm. Song song đó, thành phố chú trọng bảo tồn, xây dựng thương hiệu sâm Ngọc Linh gắn với phát triển du lịch sinh thái, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

Hướng đi này mở ra cơ hội đưa Đà Nẵng trở thành trung tâm dược liệu chất lượng cao của khu vực miền Trung. Đặc biệt, sau khi sáp nhập, Đà Nẵng sở hữu nguồn tài nguyên dược liệu phong phú với hơn 1.200 loài thực vật làm thuốc, trong đó có tới 36 loài nằm trong Sách đỏ Việt Nam.

Đây là lợi thế đặc biệt để phát triển ngành dược liệu gắn với kinh tế lâm nghiệp dưới tán rừng, theo hướng hiệu quả, bền vững và thân thiện với môi trường. Đáng chú ý, sâm Ngọc Linh, “quốc bảo” của Việt Nam, hiện được quy hoạch trồng trên 15.567 ha, trong đó đã trồng khoảng 1.294 ha với sự tham gia của 18 tổ chức, doanh nghiệp và 41 nhóm hộ.

Hiện trên địa bàn TP.Đà Nẵng đã có ba doanh nghiệp đã được cấp quyền sử dụng Chỉ dẫn địa lý “Ngọc Linh” và giống sâm này cũng đã được bảo hộ độc quyền, mở đường cho việc hình thành thương hiệu dược liệu tầm quốc gia. Tại xã Trà Linh, vùng trồng sâm lớn nhất cả nước với 7.300 ha quy hoạch, sản lượng đạt khoảng 100 tấn mỗi năm, con số mở ra cơ hội lớn cho một ngành kinh tế đặc thù mà nhiều địa phương khác phải ao ước.

Địa phương đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành trung tâm công nghiệp dược liệu trọng điểm của Đà Nẵng và khu vực miền Trung – Tây Nguyên với sâm Ngọc Linh là cây chủ lực. Trà Linh đang thu hút đầu tư vào nghiên cứu, chế biến, bảo tồn nguồn gen, hình thành chuỗi giá trị khép kín từ trồng trọt đến tiêu thụ. Để biến mục tiêu thành hiện thực, xã Trà Linh đã hoạch định nhiều giải pháp mũi nhọn.

Thời gian tới, xã sẽ đột phá hạ tầng kết nối vùng nguyên liệu, giảm chi phí vận chuyển, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận. Cùng với đó, Khu công nghiệp sinh học – dược liệu Tây Đà Nẵng đang được đề xuất hình thành, hướng tới vai trò trung tâm nghiên cứu, chế biến và bảo tồn gen sâm Ngọc Linh. Chính quyền Đà Nẵng xác định, việc chế biến sâu và xây dựng thương hiệu sâm Ngọc Linh là khâu then chốt để nâng cao giá trị gia tăng, giúp người dân thoát nghèo bền vững.

Đến nay, đã có 10 doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất đang tham gia chế biến dược liệu, với sản lượng khoảng 350 tấn/năm, bước đầu hình thành chuỗi liên kết sản xuất – chế biến – tiêu thụ.

Đà Nẵng có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển, mở rộng và chế biến sâm dược liệu từ Sâm Ngọc Linh. (Ảnh: BDTPT). 

Tuy nhiên, phải đến khi có Quyết định số 463/QĐ-TTg ngày 28/2/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Phát triển và hình thành trung tâm công nghiệp dược liệu quốc gia với sâm Ngọc Linh là cây chủ lực” mới thực sự mở ra cánh cửa mới để Đà Nẵng thu hút nhiều doanh nghiệp lớn có tiềm lực tham gia đầu tư. Ngay tại hội nghị triển khai Quyết định 463 vào tháng 5/2025, tỉnh Quảng Nam (cũ) đã ký kết thỏa thuận nghiên cứu khảo sát đầu tư với 9 tổ chức, doanh nghiệp về phát triển sâm Ngọc Linh và dược liệu với tổng số vốn cam kết đầu tư hơn 5.000 tỷ đồng.

Điều này cho thấy sự chuyển dịch từ nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp công nghệ cao và công nghiệp chế biến dược phẩm. Thay vì chỉ tập trung vào bán sâm củ thô, các nhà máy chiết xuất saponin, sản xuất thực phẩm chức năng, mỹ phẩm và dược phẩm sẽ dần được hình thành, tạo nên chuỗi giá trị dược liệu hoàn chỉnh. Sự thay đổi này không chỉ gia tăng giá trị sản phẩm lên gấp nhiều lần, mà còn mở ra hàng nghìn việc làm chất lượng cao trong các lĩnh vực nghiên cứu khoa học, kỹ thuật, quản lý chất lượng và phát triển thị trường, góp phần thúc đẩy kinh tế miền núi phía tây Đà Nẵng phát triển bền vững.

Lãnh đạo Sở NN-MT TP Đà Nẵng cho biết, hiện nay, thành phố đang tích cực triển khai Quyết định 463/QĐ-TTg về phát triển Trung tâm công nghiệp dược liệu quốc gia, lấy sâm Ngọc Linh làm cây chủ lực.

Thành phố xác định đây là ngành kinh tế mũi nhọn, là bước chuyển quan trọng từ trồng trọt truyền thống sang công nghiệp chế biến hiện đại, mở ra hướng đi mới cho kinh tế miền núi phía tây.nThành phố cũng rà soát quy hoạch sử dụng đất, ưu tiên bố trí vùng trồng dược liệu tập trung, ban hành chính sách hỗ trợ đột phá cho các loài đặc hữu như sâm Ngọc Linh, quế Trà My, đẳng sâm, ba kích, giảo cổ lam….Đồng thời, nghiên cứu xây dựng Trung tâm nghiên cứu – chế biến sâu dược liệu miền Trung, phối hợp cùng các viện, trường, doanh nghiệp trong và ngoài nước để hình thành chuỗi giá trị dược liệu xanh, khép kín, từ vùng trồng hữu cơ đến chế biến đạt chuẩn GMP, ISO.

Trọng tâm là phát triển sản phẩm chức năng, mỹ phẩm tự nhiên và dược phẩm từ thảo dược bản địa, hướng tới thị trường xuất khẩu giá trị cao. Đồng thời, thu hút doanh nghiệp đầu tư nhà máy sơ chế, chiết xuất, kết nối hiệu quả giữa sản xuất, chế biến, tiêu thụ, hướng tới thị trường xuất khẩu.

Phát huy lợi thế sẵn có từ vùng sâm Ngọc Linh, Đà Nẵng đang từng bước khẳng định hướng đi đúng trong phát triển kinh tế dược liệu bền vững. Sự đầu tư bài bản vào nghiên cứu, bảo tồn và chế biến sâu giúp gia tăng giá trị sản phẩm, mở ra cơ hội lớn cho ngành nông nghiệp công nghệ cao.

Khi chuỗi giá trị được hình thành và thương hiệu sâm Ngọc Linh được quảng bá rộng rãi, Đà Nẵng không chỉ nâng cao thu nhập cho người dân miền núi mà còn tạo động lực mạnh mẽ cho tăng trưởng kinh tế xanh của toàn thành phố.

Thuỳ Anh