Hiệu quả từ mô hình trồng cây sâm nam ở Quảng Ninh

TMO - Sau hơn một năm triển khai, mô hình thí điểm trồng cây sâm nam ở xã Quảng La, tỉnh Quảng Ninh bước đầu cho thấy cây sinh trưởng tốt, phù hợp thổ nhưỡng và khí hậu địa phương. 

So với nhiều loại cây trồng truyền thống trên đất đồi, hiệu quả kinh tế từ sâm nam được đánh giá cao hơn hẳn. Ngoài nguồn thu từ hoa, cây sâm nam còn cho củ và có thể khai thác lâu dài, góp phần tăng giá trị trên cùng một đơn vị diện tích đất.

Với sự tham gia của 7 hộ dân trên diện tích gần 5 ha, mô hình trồng cây sâm nam tại xã Quảng La không chỉ đơn thuần là thử nghiệm một loại cây trồng mới, mà khẳng định sự chuyển đổi mạnh mẽ trong nhận thức, tư duy sản xuất hàng hóa, ứng dụng khoa học kỹ thuật gắn với liên kết tiêu thụ của người dân địa phương.

Trên diện tích đất canh tác kém hiệu quả trước đây chỉ trồng được những loại cây cho giá trị kinh tế thấp, ông Dương Văn Vương (thôn Dân Chủ 2) mạnh dạn chuyển đổi sang trồng hơn 3 sào sâm nam. Theo ông Vương, chi phí đầu tư ban đầu cho mỗi sào khoảng 750 cây giống (tương đương 7 triệu đồng), cùng chi phí dựng giàn và lắp đặt hệ thống tưới hơn 1 triệu đồng.  

Thực tế sản xuất cho thấy, cây sâm nam khá dễ trồng, ít sâu bệnh và đặc biệt không bị chuột phá như khoai, sắn. Tuy vậy, để đạt năng suất ổn định, người trồng cần nắm vững đặc tính sinh trưởng và tuân thủ kỹ thuật chăm sóc. Năm đầu cây sâm nam cần được cung cấp đủ nước, bón phân hữu cơ và làm cỏ thường xuyên.

Cây sâm nam mở hướng đi mới cho kinh tế dược liệu tại tỉnh Quảng Ninh (Ảnh: BN). 

Ông Vương cho biết thêm: Sau một năm thí điểm, sâm nam cho thấy khả năng thích nghi cao với thổ nhưỡng và khí hậu địa phương. Sản lượng hoa tươi thu hoạch được 350kg/sào, sau khi phơi khô bán ra thị trường với giá khoảng 600.000 - 800.000 đồng/kg để chế biến trà, mang lại nguồn thu đáng kể cho người trồng. Đồng thời, củ sâm nam cũng đang sinh trưởng tốt, hứa hẹn giá trị thu hoạch trong những năm tới. 

Mạnh dạn đầu tư hơn 4 ha trồng cây sâm nam xen kẽ cây cát sâm, anh Đinh Văn Lượng ở thôn Dân Chủ 1 cho biết, mặc dù bị ảnh hưởng bởi cơn bão số 3, song vụ đầu tiên thu hoạch đã cho khoảng 1 tạ hoa khô. Bình quân giá thị trường hiện nay vào khoảng 600.000-800.000 đồng/kg. Với giá thành cao như thế, đây là một khoản thu nhập ổn định của gia đình.

Theo kinh nghiệm từ các hộ trồng sâm nam, cây được nhân giống bằng phương pháp chiết cành cho tỷ lệ sống cao và phát triển ổn định. Quy trình nhân giống phải dùng đất pha thịt, chiết cành rồi đóng bầu để chăm sóc. Khi cành chiết ra rễ khỏe mới mang đi ươm mầm. Sau đó, cây được trồng trên nền đất dễ thoát nước, phù hợp nhất là đất đồi, đất sỏi. Sâm nam là cây ưa ẩm, đặc biệt trong giai đoạn đầu khi bộ rễ chưa phát triển mạnh. Vì vậy, hệ thống tưới tiêu tự động giúp giữ độ ẩm ổn định, hạn chế tình trạng khô hạn, từ đó giúp cây sinh trưởng đều và khỏe.

Sang năm thứ 2, mô hình bước vào giai đoạn tỉa cây, người dân có thể tận thu hoa và lá sâm mang đi sao khô và phân loại làm trà lá bán với giá 150.000 đồng/kg trà. Loại lá kém chất lượng hơn sẽ đem về nghiền nhỏ để chăn nuôi gia súc. Với quy trình chăm sóc đúng kỹ thuật, cây sâm nam sau 4-5 năm sẽ cho thu hoạch củ chất lượng cao, mang lại giá trị kinh tế lớn. Hiện nay, giá bán củ sâm nam khá ổn định, loại đẹp có thể đạt tới 2 triệu đồng/củ, loại vừa khoảng 1,2 triệu đồng và củ nhỏ cũng dao động từ 500.000 đến 700.000 đồng.

Theo đánh giá của chính quyền địa phương, mô hình trồng cây sâm nam ở xã Quảng La bước đầu mở ra hướng phát triển kinh tế nông nghiệp mới, góp phần chuyển dịch cơ cấu cây trồng tại địa phương. Những diện tích đất đồi, đất sỏi trước đây chỉ trồng được cây ngắn ngày nay được khai thác hiệu quả hơn. Thời gian tới, xã tiếp tục hỗ trợ người dân, doanh nghiệp mở rộng vùng trồng và xây dựng mô hình theo chuỗi liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ, góp phần nâng cao thu nhập trong những năm tới.

Để tiếp tục nâng cao giá trị sản xuất, xã sẽ nghiên cứu hình thành khu vực sản xuất, mở rộng quy hoạch vùng trồng dược liệu gắn với tập trung phát triển chế biến sâu về nông nghiệp sạch, hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao, khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế rừng, xây dựng sản phẩm OCOP và du lịch cộng đồng; khuyến khích hợp tác xã, doanh nghiệp liên kết chuỗi giá trị, nâng cao chất lượng sản phẩm và tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Quảng Ninh đang tiếp tục mở rộng diện tích trồng và chủng loại cây dược liệu. 

Với nhiều diện tích đất đồi núi, khí hậu có độ ẩm cao, tỉnh Quảng Ninh có điều kiện thuận lợi để phát triển cây dược liệu. Từ những tiềm năng sẵn có Quảng Ninh đang tiếp tục mở rộng diện tích trồng và chủng loại cây dược liệu có ưu thế trên địa bàn. Bên cạnh đó, cùng với việc cải tạo, bổ sung, thay thế diện tích cây dược liệu đã khai thác, duy trì, phát triển có hiệu quả diện tích cây dược liệu hiện có, tỉnh sẽ tập trung nghiên cứu chọn, tạo các giống cây dược liệu mới có năng suất và chất lượng cao, đặc tính tốt, phù hợp với từng vùng sinh thái của tỉnh.

Tỉnh triển khai các hoạt động bảo hộ, bảo tồn và đánh giá giá trị nguồn gen, tập trung vào các nguồn gen đặc hữu, có giá trị và có nguy cơ tuyệt chủng. Đồng thời, xây dựng các cơ sở sản xuất giống cây dược liệu chất lượng cao; các vườn bảo tồn cây dược liệu, nhằm bảo tồn vững chắc nguồn gen dược liệu quý hiếm. Mục tiêu đặt ra là phấn đấu Quảng Ninh trở thành một trong những trung tâm lớn của cả nước cung ứng dược liệu cho nhu cầu trong, ngoài tỉnh, hướng đến xuất khẩu. 

Cùng với phát triển dược liệu theo chuỗi giá trị, tỉnh Quảng Ninh chú trọng công tác bảo tồn các nguồn gien dược liệu quý. Hiện nay, Khu bảo tồn thiên nhiên Ðồng Sơn - Kỳ Thượng, Khu rừng quốc gia Yên Tử, Vườn quốc gia Bái Tử Long, Vườn cây thuốc Yên Tử đã sưu tầm và bảo tồn được hàng trăm loại dược liệu đại diện của vùng Ðông Bắc. 

Trong đó, lưu giữ nhiều bộ gen các loại: ba kích, kim ngân, trà hoa vàng, bộ gien các loại họ nghệ, sa nhân, riềng, gừng… Các trung tâm nghiên cứu, ứng dụng sản xuất, các doanh nghiệp trên địa bàn có khả năng ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô tạo ra các giống cây dược liệu có chất lượng cao để sản xuất đại trà.../.

Đức An