Nông dân Lạng Sơn thu nhập cao từ cây ăn quả

TMO - Tận dụng lợi thế thổ nhưỡng, khí hậu, nhiều người dân tỉnh Lạng Sơn đã thúc đẩy phát triển vùng chuyên canh na tập trung. Việc chuyển đổi từ những cây trồng kém hiệu quả sang trồng na không chỉ giúp nâng cao đời sống nông dân mà còn tạo động lực để kinh tế địa phương bứt phá.

Hiện diện tích trồng na trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đạt 4.596ha, bằng 100,21% so với cùng kỳ. Vụ na năm 2025 được đánh giá được mùa, giúp người dân tăng thu nhập, khẳng định thương hiệu Na Lạng Sơn tại thị trường trong và ngoài nước.

Hiện, loại cây này được tập trung trồng nhiều tại các xã Chi Lăng, Cai Kinh, Tân Thành, Hữu Lũng, Vân Nham, Hữu Liên, Bằng Mạc, Vạn Linh… (khu vực huyện Chi Lăng và huyện Hữu Lũng trước đây), với diện tích cho thu hoạch năm 2025 vào khoảng 4.010ha. Giá trị kinh tế vụ na Lạng Sơn 2025 ước đạt hơn 1.500 tỷ đồng

Trước đó, nhiều hộ dân tại tỉnh Lạng Sơn đã đưa cây na về trồng trên các vùng đồi, núi đá. Loài cây này phát triển mạnh, đơm hoa kết trái, tạo nên thương hiệu na xứ Lạng nổi tiếng khắp nơi, mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội, giúp đời sống đồng bào các dân tộc nơi đây ngày càng ấm no, đủ đầy. Nhờ cây na, nhiều gia đình không chỉ thoát nghèo mà vươn lên trở thành những triệu phú vùng quê, có điều kiện nâng cao chất lượng cuộc sống…

Từ chỗ ban đầu chỉ trồng thử nghiệm diện tích nhỏ, vừa làm vừa rút kinh nghiệm đến nay diện tích na trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đã lên tới hàng nghìn hecta. Cây na trên núi đá đã tạo ra quả có vị đặc trưng thơm ngon, cùi dày, ít hạt. Tuy nhiên, để có được những trái na đạt tiêu chuẩn chất lượng, người trồng na phải tuân thủ quy trình chăm sóc khá tốn công sức.

Hiện nay, để cây na phát triển tốt, đạt năng suất, nhiều hộ không còn phó mặc cho thời tiết, chờ mưa đến cây mới được tưới như trước, mà đã lắp đặt hệ thống tưới tiêu tự động. Bà con cũng ứng dụng khoa học công nghệ, kỹ thuật tiên tiến trong quá trình từ lúc trồng, giai đoạn chăm sóc, thụ phấn, phòng ngừa sâu bệnh, bảo vệ quả.

Vài năm trở lại đây, để giảm bớt sức lao động, các chủ vườn na đã lắp đặt hệ thống ròng rọc, di chuyển những thúng na đầy ắp, khá nặng từ trên đỉnh núi xuống chân núi hoặc vào các khu vực trung chuyển để phân loại, giao cho khách hàng.

Theo chia sẻ của người dân địa phương, vụ thu hoạch na kéo dài khoảng một tháng, hiện đang là cuối vụ na. Để thu hoạch 1 ha na cần 5 - 10 lao động tùy từng thời điểm. Cao điểm có vụ gia đình thu được gần 10 tấn quả, giá bán tùy thuộc vào loại quả to, nhỏ nhưng dao động từ 40.000 đồng/kg đến hơn 100.000 đồng/kg tùy vào từng thời điểm và loại na. Mỗi vụ na mang lại cho người dân nguồn thu hàng trăm triệu đồng, cao hơn nhiều so với trồng các loại cây khác.

Na Lạng Sơn với hương vị thơm ngon, chất lượng ổn định được người tiêu dùng ưa chuộng. (Ảnh: BQN).

Bên cạnh đó, nắm bắt xu hướng thị trường những năm gần đây nhiều người thích ăn na bở nên một số hộ dân đã trồng loại  na này. Giá bán na trên thị trường cơ bản ổn định và giữ ở mức cao. Loại na từ 2-3 quả/kg có giá khoảng 100.000 đồng/kg, đầu vụ có thể bán được giá cao hơn; loại na từ 3-4 quả/kg, giá bán tại vườn dao động từ 60.000 - 70.000 đồng/kg tùy từng thời điểm. Hiện nay, với việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào trồng, chăm sóc chủ động nên đến khoảng tháng 10 và tháng 11 sẽ có na gối vụ để thu hoạch.

Hiện nay, để phát triển bền vững, cùng với việc mở rộng kênh bán hàng, giới thiệu, quảng bá sản phẩm nông sản đặc trưng của tỉnh, trong đó có quả na, các địa phương, cơ quan chuyên môn của tỉnh đang xây dựng thương hiệu, thực hiện các giải pháp trồng na đáp ứng các tiêu chuẩn VietGAP, sản xuất nông nghiệp hữu cơ, sẵn sàng các điều kiện hướng đến xuất khẩu, nâng cao giá trị quả na. Lãnh đạo Ủy ban Nhân dân xã Chi Lăng cho biết, xã có diện tích tự nhiên hơn 80 km2, với 36 thôn.

Với điều kiện địa hình đồi núi đất, núi đá thấp, xã có nhiều lợi thế, tiềm năng để phát triển trồng các loại cây ăn quả theo hướng nông nghiệp sạch, an toàn; trong đó, chủ lực là na Chi Lăng khá nổi tiếng trên thị trường trong nước. Năm 2025, diện tích na trên địa bàn xã ước đạt trên 1.400ha; trong đó na VietGAP 494ha, GrobalGAP 35ha, dải vụ khoảng 60ha. Năng suất na thu hoạch đạt 10,6 tấn/ha, sản lượng ước đạt 14.840 tấn (bao gồm cả na rải vụ). Giá trị ước tính gần 520 tỷ đồng. Thu nhập từ sản xuất na đảm bảo đời sống dân sinh.

Để phát triển thương hiệu na Chi Lăng, xã đã phát động tổ chức sản xuất na và các nông sản đặc sản theo hướng sản xuất an toàn, theo tiêu chuẩn VietGAP, sản xuất nông nghiệp hữu cơ. Na Chi Lăng có đặc trưng riêng biệt, mẫu mã đẹp, mắt to, vị ngọt thanh mát, cùi dầy ít hạt, có hàm lượng giá trị dinh dưỡng cao. Nhờ đó, na Chi Lăng đã khẳng định được chỗ đứng trên thị trường rộng khắp, lượng tiêu thụ cao ở nhiều tỉnh phía Bắc.

Với giá thị trường trung bình từ 40.000 - 60.000 đồng/kg, cao điểm vào những ngày đầu vụ giá bán lên tới 80.000 - 90.000 đồng/kg... Các hộ trồng na có thu nhập mỗi năm hàng trăm triệu đồng... Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lạng Sơn, những năm qua, diện tích trồng na tại các địa phương trong tỉnh có xu hướng tăng.

Hiện trên địa bàn tỉnh có một số chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm na đưa vào hệ thống cửa hàng hoa quả sạch, siêu thị với sản lượng trung bình 1 - 2 tấn/ngày. Ngoài ra, số lượng na được người dân livestream giới thiệu, bán trên các sàn thương mại điện tử và qua các trang mạng xã hội zalo, face book, tiktok ngày càng gia tăng.

Để nâng cao giá trị quả na, tỉnh Lạng Sơn đã đề xuất với các bộ, ngành, cơ quan liên quan của Trung ương đưa quả na vào danh mục những mặt hàng nông sản xuất khẩu. Với chất lượng thơm ngon, thương hiệu ngày càng được khẳng định, trái na Lạng Sơn trở cây chủ lực giúp người dân gia tăng thu nhập, góp phần tạo đột phá cho kinh tế nông thôn.

Duy Thái