Khai thác hiệu quả tiềm năng trong chế biến nông, lâm sản

TMO - Phát huy thế mạnh vùng nguyên liệu dồi dào, TP. Huế xác định chế biến nông, lâm sản là hướng đi quan trọng trong phát triển kinh tế nông nghiệp. Nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã đã đầu tư dây chuyền hiện đại, sản xuất ra sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng, đáp ứng nhu cầu thị trường trong và ngoài nước.

Trong những năm qua, thành phố đã tập trung khai thác tiềm năng này bằng cách đẩy mạnh phát triển ngành chế biến nông, lâm sản, coi đây là hướng đi chiến lược để nâng cao giá trị gia tăng. Các doanh nghiệp, hợp tác xã tại địa phương đã mạnh dạn đầu tư công nghệ chế biến hiện đại, áp dụng quy trình sản xuất tiên tiến nhằm tạo ra sản phẩm đạt tiêu chuẩn an toàn, chất lượng cao.

Nhiều sản phẩm từ gỗ, trà, tinh dầu, dược liệu, nông sản đặc sản đã được thương mại hóa và có chỗ đứng trên thị trường. Bên cạnh đó, tỉnh chú trọng xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến chế biến, tiêu thụ, đồng thời mở rộng thị trường xuất khẩu, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân. Thực tế cho thấy, Huế là thành phố di sản, văn hóa, du lịch, nhưng cũng có nhiều tiềm năng, lợi thế về đất đai, núi đồi, sông hồ phong phú.

Theo số liệu thống kê, TP. Huế có gần 70.000ha đất sản xuất nông nghiệp, 335.000ha rừng, gần 120km bờ biển và hệ sinh thái đầm phá Tam Giang - Cầu Hai rộng hơn 22.000ha… Đây là lợi thế lớn để TP. Huế thu hút đầu tư xây dựng các vùng nguyên liệu quy mô, ổn định, đáp ứng yêu cầu phát triển ngành nghề  chế biến nông - lâm nghiệp hiện đại.

Cùng với các tập đoàn, công ty lớn, các HTX nông - lâm nghiệp trên địa bàn đã tham gia tích cực vào mô hình sản xuất hiệu quả, đồng thời phát triển nhiều mô hình kinh tế ứng dụng công nghệ cao, liên kết theo chuỗi giá trị từ xây dựng vùng nguyên liệu gắn với đảm bảo an toàn thực phẩm từ trà rau má, bột “matcha rau má”…

Sau khi hoạch toán, thu nhập mang lại từ những mô hình sản xuất này đạt 250 - 350 triệu đồng/ha/năm, cao hơn nhiều so với trồng lúa và một số cây trồng khác. Bên cạnh những thuận lợi, việc phát triển chế biến sâu của TP.Huế vẫn gặp một số khó khăn nhất định.

Dù có lợi thế lớn về tài nguyên và sản phẩm nông, lâm nghiệp đặc trưng nhưng ngành chế biến nông, lâm sản tại TP. Huế vẫn chưa phát triển tương xứng. Theo các chuyên gia, phần lớn sản phẩm vẫn tiêu thụ ở dạng thô hoặc sơ chế, giá trị gia tăng thấp, quy mô chế biến nhỏ lẻ, thiếu liên kết giữa vùng nguyên liệu và nhà máy chế biến. Thực tế, nhiều mô hình sản xuất tại Huế đã chứng minh hiệu quả kinh tế rõ rệt, như nuôi tôm công nghệ cao ở Phong Điền; xây dựng chuỗi sản xuất nông nghiệp hữu cơ; hay phát triển rừng gỗ lớn tại HTX với chứng nhận quốc tế FSC... Tuy nhiên, nếu những mô hình này nếu được liên kết với công nghiệp chế biến quy mô lớn thì sẽ tạo ra chuỗi giá trị bền vững và tăng sức bật kinh tế cho địa phương.

Đẩy mạnh chế biến, thương mại gỗ và lâm sản là một trong những mục tiêu chiến lược của TP.Huế. (Ảnh: BLS). 

Bên cạnh đó, Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) cũng đã tạo nền tảng quan trọng cho phát triển chế biến. Đến nay, TP. Huế có 107 sản phẩm trong chương trình mỗi xã mỗi sản phẩm (OCOP) được công nhận, trong đó có 1 sản phẩm đạt 5 sao cấp quốc gia là Bún bò Huế gia vị hoàn chỉnh, 3 sản phẩm tiềm năng 5 sao và gần 20 sản phẩm 4 sao.

Những sản phẩm này không chỉ khẳng định thương hiệu địa phương mà còn là đầu vào quan trọng cho ngành chế biến sâu hướng đến xuất khẩu. Để khai thác hết tiềm năng, TP. Huế cần tiếp tục quy hoạch, phát triển các vùng nguyên liệu tập trung, gắn liền với nhu cầu chế biến và thị trường đầu ra. Mô hình liên kết “4 nhà”: Nhà nước - Doanh nghiệp - Nhà khoa học - Nhà nông cần được áp dụng một cách thực chất nhằm đảm bảo chất lượng nguyên liệu ổn định, truy xuất được nguồn gốc, phù hợp với các tiêu chuẩn trong, ngoài nước.

Song song, cần quan tâm phát triển hạ tầng chế biến tại các khu công nghiệp hiện có để thu hút các nhà đầu tư xây dựng các chuỗi liên kết trong sản xuất, tạo tiền đề thúc đẩy phát triển chế biến sâu, chế biến tinh...

Trước đó, để thúc đẩy chế biến sâu và tạo sự đột phá trong nông nghiệp,  TP. Huế đã ban hành nhiều cơ chế chính sách thúc đẩy ngành nông nghiệp phát triển theo hướng bền vững, trong đó nhấn mạnh việc áp dụng khoa học kỹ thuật tiên tiến vào sản xuất nông nghiệp sạch, an toàn, công nghệ cao, như Chương trình số 165/CTr-UBND, ngày 28/4/2023 của UBND tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là TP. Huế) về việc ứng dụng khoa học và công nghệ (KH&CN) vào sản xuất nông nghiệp công nghệ cao giai đoạn 2023 - 2030.

Đến thời điểm này, TP. Huế là một trong những địa phương phát triển nhiều sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, như thanh trà Huế; rau má Quảng Thọ, chăn nuôi lợn, gà và nuôi trồng thủy sản ở vùng cát ven phá Tam Giang - Cầu Hai…

Việc chú trọng khai thác hiệu quả tiềm năng trong chế biến nông, lâm sản là bước đi đúng đắn của TP. Huế trong quá trình phát triển nông nghiệp bền vững. Thực tế cho thấy, đầu tư vào chế biến sâu không chỉ gia tăng giá trị sản phẩm mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường và xây dựng thương hiệu cho địa phương.

Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả cao hơn, Huế cần tiếp tục thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này, hỗ trợ người dân áp dụng khoa học công nghệ trong sản xuất, đồng thời tăng cường xúc tiến thương mại, tìm kiếm thị trường xuất khẩu tiềm năng.

Song song với đó, việc gắn kết chế biến nông, lâm sản với phát triển vùng nguyên liệu bền vững và bảo vệ môi trường cũng cần được chú trọng. Với những giải pháp đồng bộ và định hướng đúng đắn, ngành nông-lâm nghiệp của TP.Huế sẽ là một trong những lĩnh vực có đóng góp quan trọng cho mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của cả nước.

Minh Châu