Chủ động ngăn mặn, trữ ngọt bảo vệ sản xuất nông nghiệp

TMO - Chủ tịch UBND tỉnh Sóc Trăng yêu cầu ngành Nông nghiệp cùng với chính quyền địa phương cần tuyên truyền cho bà con có ý thức sử dụng nước sinh hoạt cũng như nước sản xuất một cách tiết kiệm, hiệu quả. 

Báo cáo của Sở NN&PTNT tỉnh Sóc Trăng cho biết, từ ngày 8/2 đến 1/3, xâm nhập mặn bắt đầu vào sâu trong nội đồng trên tuyến sông Hậu và có xu hướng ngày càng tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến cung cấp nước sản xuất cho địa bàn Long Phú - Tiếp Nhật và Kế Sách. Theo quan trắc và dự báo của cơ quan khí tượng thủy văn, các đợt xâm nhập mặn cao nhất năm trên tuyến sông Hậu tập trung trong tháng 2 và 3 (độ mặn tại Đại Ngãi, Nhơn Mỹ thường xuyên ở mức trên 8g/lít) gây khó khăn trong việc vận hành công trình thủy lợi lấy nước phục vụ sản xuất vùng Long Phú - Tiếp Nhật.

Kế Sách là huyện nông nghiệp nằm ven sông Hậu có điều kiện tự nhiên phù hợp việc trồng cây ăn trái và sản xuất lúa 3 vụ. Hiện nay diện tích đất trồng lúa hơn 9.300ha và trồng cây lâu năm là trên 18.000ha.  tình trạng mặn xâm nhập bắt đầu từ cuối tháng 12/2023. Đến nay, đã có 4 đợt mặn xâm nhập với độ mặn cao nhất tại Vàm Nhơn Mỹ 6,7‰, tại thị trấn Kế Sách 5,1‰. Tại khu vực ấp Cây Sộp Bồ Đề thuộc vùng cuối nguồn, nước mặn không thoát ra có nguy cơ ảnh hưởng 30ha, trong đó có 10ha lúa.

Sở NN&PTNT tỉnh cho biết, toàn tỉnh đã xuống giống 41.424ha lúa Đông - Xuân muộn, cao hơn cùng kỳ năm trước 34%, tập trung ở các huyện: Kế Sách, Mỹ Tú, Châu Thành, Thạnh Trị, Long Phú, Mỹ Xuyên và thành phố Sóc Trăng. Theo đó, trà lúa giai đoạn mạ 268ha; đẻ nhánh 13.860ha; đòng 16.798ha; trổ chín 10.474ha. Nhờ thực hiện sớm công tác phòng, chống xâm nhập mặn ngay từ đầu mùa khô nên ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh chủ động tạo điều kiện để nông dân vùng có nguy cơ nhiễm mặn (Long Phú - Tiếp Nhựt) thực hiện thắng lợi vụ lúa Đông - Xuân năm 2023 - 2024.

Hạn mặn gia tăng, khiến hơn 1.000 ha lúa trên địa bàn tỉnh bị ảnh hưởng do thiếu nước kết hợp ngộ độc phèn.   

Tuy nhiên, do giá lúa tăng cao, người dân ở các huyện Long Phú, Trần Đề (nơi thường xuyên ảnh hưởng hạn, mặn) vẫn tiếp tục sản xuất vụ 3 vào cao điểm xâm nhập mặn nên nguy cơ rủi ro cao về thiếu nước, ngộ độc phèn. Sở NN&PTNN tỉnh Sóc Trăng, đến nay vụ lúa Đông Xuân muộn có khoảng 6.000ha canh tác ngoài kế hoạch, trong đó ghi nhận khoảng 1.000 ha lúa bị ảnh hưởng do thiếu nước kết hợp ngộ độc phèn.  

Tại huyện Trần Đề, nước trên đồng mặn 2,8 phần nghìn. Tuy nhiên, lúa vẫn đang xanh tốt và địa phương đang có kế hoạch rút nước mặt khỏi ruộng để lúa trổ bông xong sẽ bơm nước vào khi độ mặn ngoài sông giảm. Được biết, lúa vụ Đông - Xuân muộn 2023 - 2024 (vụ 3), huyện Trần Đề xuống giống diện tích hơn 510ha. Thời gian qua, độ mặn đo được ở các cống trên lên đến hơn 2,5‰, nên việc cung cấp nguồn nước cho vùng sản xuất lúa Đông - Xuân muộn của huyện gặp khó. Do đó, để đảm bảo nguồn nước trong canh tác lúa Đông - Xuân muộn, huyện đã tuyên truyền hộ dân tranh thủ tích trữ nguồn nước ngọt để cung cấp cho cây lúa, khi có nước mặn lên. 

Chi cục Thủy lợi tỉnh Sóc Trăng, cho biết vì áp lực giá lúa tăng cao nên bà con tranh thủ xuống giống vụ đông xuân muộn. Vì diện tích xuống giống này không nằm trong kế hoạch nên phần lớn bị thiệt hại do thiếu nước và ngộ độc phèn.  lưu ý các địa phương cần xem ngành nông nghiệp là trụ đỡ trong cơ cấu ngành kinh tế của tỉnh. Vì thế, bên cạnh tập trung ứng phó với cao điểm hạn, mặn thì ngành nông nghiệp tỉnh và các địa phương cần quan tâm đến các giải pháp lậu dài để phát triển bền vững. 

Trước tình hình hạn hán, xâm nhập mặn sẽ diễn ra gay gắt trong thời gian tới, theo nhận định của cơ quan chuyên môn, ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh đã tranh thủ khi có nguồn nước ngọt trên sông sẽ vận hành mở cống đưa nước vào tích trữ trong các kênh, rạch, kênh nội đồng… và tăng cường công tác thông tin diễn biến độ mặn từng giờ, từng ngày đến bà con nông dân trên các phương tiện thông tin đại chúng và thông qua các nền tảng mạng xã hội như zalo, facebook… để hộ dân tích trữ nước phục vụ cho sản xuất nông nghiệp.

Ngành Nông nghiệp cần thực hiện nạo vét tuyến kênh trục cho tích trữ nước ngọt, kịp thời đóng, mở cống lấy nước ngọt và ngăn nước mặn... 

Ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chỉ đạo tăng cường việc tích trữ nước nông hộ, chuẩn bị các phương tiện lấy nước phục vụ sản xuất khi có điều kiện. Thực hiện nạo vét các tuyến kênh trục để chủ động trong việc tích trữ nguồn nước ngọt phục vụ sản xuất; sửa chữa hệ thống công trình thủy lợi; phân công lực lượng trực cống 24/24 để kịp thời đóng, mở cống lấy nước ngọt và ngăn nước mặn…; đồng thời, yêu cầu các địa phương có diện tích cây ăn trái, tăng cường khuyến cáo nhà vườn tiếp tục thực hiện việc trữ nước trong các ao, hồ, bảo đảm đủ nguồn nước cung cấp để duy trì sức sống tối thiểu của cây.

Trước dự báo về xâm nhập mặn gia tăng, lấn sâu vào nội đồng, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các địa phương cần lưu ý tài nguyên nước là quan trọng nhất, ngành nông nghiệp cùng với chính quyền địa phương cần tuyên truyền cho bà con có ý thức sử dụng nước sinh hoạt cũng như nước sản xuất tiết kiệm. Ngoài ra, cần phát huy các mô hình tưới tiêu tiết kiệm nước, thực hiện thường xuyên, liên tục việc rà soát, nạo vét kênh, mương để dự trữ nước ngọt phục vụ sản xuất, sinh hoạt. 

Bên cạnh đó, ngành Nông nghiệp tỉnh phối hợp với địa phương thực hiện rà soát, lập kế hoạch kiểm tra hoạt động của các cống trên địa bàn, kịp thời sửa chữa những cống xuống cấp nhằm đảm bảo các cống ngăn mặn, trữ ngọt trên địa bàn đảm bảo hiệu quả trong suốt quá trình hoạt động.

Phương Thảo