Vĩnh Long mở rộng diện tích canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp

TMO - Thực hiện Đề án “Phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030,” tỉnh Vĩnh Long mở rộng diện tích trồng lúa chất lượng cao, phát thải thấp lên 8.000 ha trong năm 2026.

Trong năm 2024, 2 mô hình canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp được triển khai thí điểm tại HTX nông nghiệp Phước Hảo, xã Hưng Mỹ; HTX nông nghiệp Phát Tài, xã Châu Thành, với diện tích 100ha. Kết quả cho thấy, các mô hình trồng lúa phát thải thấp đã mang lại những lợi ích rõ rệt cả về kinh tế lẫn môi trường.

Tại HTX nông nghiệp Phước Hảo, vụ lúa Hè Thu năm 2025, hơn 200 thành viên liên kết của HTX tiếp tục trồng lúa phát thải thấp với diện tích 200ha. Sản phẩm lúa, gạo đạt chuẩn VietGAP, HTX bao tiêu đầu ra. Thực hiện mô hình trồng lúa phát thải thấp, các thành viên HTX sử dụng giống lúa ST24, có thời gian sinh trưởng 105 ngày, áp dụng kỹ thuật sạ cụm, lượng giống gieo sạ khoảng 60kg/ha. Khi áp dụng kỹ thuật sạ cụm, cây lúa có điều kiện phát triển thông thoáng, hạn chế được tình trạng sâu bệnh.

Đến nay, HTX đã đầu tư hệ thống thiết bị phục vụ sản xuất gồm lò sấy lúa, máy gặt đập liên hợp, máy bay phun thuốc bảo vệ thực vật, máy xay xát gạo, máy sạ hàng theo cụm. Đây là những thiết bị hỗ trợ cho quy trình kỹ thuật canh tác lúa ngập khô xen kẽ, giúp tiết kiệm nước, giảm phát thải khí mê-tan. 

Trải qua 4 vụ thực hiện mô hình trồng lúa chất lượng cao, phát thải thấp, kết quả cho thấy mô hình giúp giảm khoảng 60% lượng lúa giống, 20% phân bón, giảm ít nhất 2 lần phun thuốc bảo vệ thực vật, năng suất bình quân đạt từ 7-8 tấn/ha tùy từng vụ, lợi nhuận tăng thêm từ 6-8 triệu đồng/ha so với ruộng ngoài mô hình.

Còn tại HTX nông nghiệp Phát Tài, xã Châu Thành, liên tiếp nhiều vụ lúa gần đây, các thành viên, nông dân liên kết của HTXđã thực hiện mô hình trồng lúa phát thải thấp với diện tích từ 40ha đến 200ha, tùy vụ. Ngành nông nghiệp phối hợp cùng chính quyền địa phương tổ chức tập huấn cho người dân kỹ thuật sạ cụm, sạ lúa bằng thiết bị bay không người lái, tưới ngập khô xen kẽ, sử dụng phân hữu cơ, quản lý dịch hại, sức khỏe cây trồng tổng hợp, kỹ thuật canh tác lúa theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ.

Nhờ áp dụng các kỹ thuật canh tác tác tiên tiến trong trồng lúa phát thải thấp, thành viên, hộ liên kết của HTX đạt năng suất bình quân đạt 7-9 tấn/ha tùy vụ, bao tiêu nông sản với giá cao hơn thị trường 1.000 đồng/kg. Ngoài ra, HTX nông nghiệp Phát Tài cũng đã cơ giới hóa 100% trong sản xuất lúa phát thải thấp, giúp giảm chi phí sản xuất, tăng lợi nhuận cho nông dân. Sau mỗi vụ thu hoạch, máy cuộn rơm, rạ giúp thu gom và tái sử dụng để trồng nấm, làm phân bón hữu cơ, thức ăn chăn nuôi, góp phần bảo vệ môi trường. 

Trong năm 2026, tỉnh Vĩnh Long sẽ mở rộng diện tích sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp lên 8.000 ha.  

Theo Trung tâm Khuyến nông Vĩnh Long, thành công của mô hình này là điều kiện thuận lợi để tỉnh Vĩnh Long nhân rộng, chuyển đổi sản xuất theo hướng bền vững, hiện đại, bảo vệ môi trường. Để khuyến khích nông dân trên địa bàn tỉnh nhân rộng mô hình, Trung tâm Khuyến nông tỉnh sẽ hỗ trợ quy trình kỹ thuật sản xuất, phối hợp với các đơn vị liên quan tăng cường kết nối chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ để tạo đầu ra ổn định và gia tăng giá trị cho ngành hàng lúa gạo địa phương.

Hiện toàn tỉnh có 5.088ha với 30 HTX đã tham gia Đề án. Theo kế hoạch, năm 2026, tỉnh Vĩnh Long đặt mục tiêu có ít nhất 8.000 ha đất trồng lúa tham gia Đề án; những năm tiếp theo, mỗi năm tăng thêm hơn 10.000 ha. Đến năm 2030, diện tích trồng lúa tham gia Đề án trên địa bàn tỉnh đạt tối thiểu 50.000 ha, tại 40 xã, phường.

Để thực hiện hiệu quả mục tiêu trên, UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các địa phương xác định cụ thể vị trí, diện tích, đối tượng tham gia (hộ nông dân, tổ hợp tác, HTX); đẩy mạnh tuyên truyền, vận động về mục tiêu, ý nghĩa và hiệu quả của Đề án; mời gọi doanh nghiệp liên kết sản xuất – tiêu thụ; triển khai các cơ chế, chính sách hỗ trợ đào tạo, xây dựng mô hình để nhân rộng, liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm. 

Tỉnh sẽ sửa chữa, duy tu các công trình hạ tầng nông nghiệp, nông thôn bằng nguồn vốn phân bổ theo Nghị định số 112/2024/NĐ-CP ngày 11/9/2024 của Chính phủ, triển khai ngay trong vụ Đông Xuân 2025 – 2026. Đối với Dự án “Hỗ trợ hạ tầng và kỹ thuật cho lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long”, UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các địa phương rà soát, sắp xếp thứ tự ưu tiên các hạng mục công trình, tổng hợp báo cáo UBND tỉnh để bố trí vốn đối ứng từ ngân sách, đưa vào kế hoạch đầu tư công trung hạn, đảm bảo hoàn thành trong tháng 11/2025.

Sở Nông nghiệp và Môi trường đang tham mưu UBND tỉnh thành lập Ban Chỉ đạo Kế hoạch thực hiện Đề án tại tỉnh Vĩnh Long, và Tổ Giúp việc cho Giám đốc Sở; đồng thời xây dựng dự thảo Quyết định ban hành hướng dẫn nội dung khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia Đề án trên địa bàn tỉnh.../.

Ngọc Anh