Thúc đẩy phát triển kinh tế dược liệu tại Quảng Ngãi

TMO - Từ nhiều năm nay, thay vì khai thác từ tự nhiên, nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi đẩy mạnh triển khai các mô hình trồng cây dược liệu theo hướng sản xuất hàng hóa, không chỉ bảo tồn nguồn gen quý mà còn mở ra cơ hội kinh tế mới cho người dân.

Tận dụng lợi thế về thổ nhưỡng và khí hậu đặc trưng, đồng bào dân tộc thiểu số ở xã Măng Ri tập trung phát triển các loại dược liệu, đặc biệt là sâm Ngọc Linh, để nâng cao thu nhập, từng bước thoát nghèo, xây dựng cuộc sống ổn định.

Xã Măng Ri có gần 100% dân số là đồng bào dân tộc Xơ Đăng. Trước đây, khi chưa biết giá trị của sâm Ngọc Linh, người dân chủ yếu khai thác để chữa bệnh và đổi nhu yếu phẩm. Sau này, khi biết sâm Ngọc Linh có giá trị kinh tế cao, người dân mới bắt đầu trồng loại cây này, nhờ đó đã mang lại nguồn thu nhập cao cho người dân.

Với sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, ngành chuyên môn, nhiều hộ dân tại Măng Ri vươn lên thoát nghèo từ cây dược liệu. 

Ông A Liêng, ở thôn Đăk Dơn, xã Măng Ri cho biết: Năm 2007, được cán bộ địa phương vận động, gia đình bắt đầu trồng 500 cây sâm Ngọc Linh. Đến nay, vườn sâm Ngọc Linh của gia đình đã có hơn 20 nghìn cây và cho thu nhập mỗi năm trên 1 tỷ đồng. Nhờ trồng sâm Ngọc Linh, gia đình ông A Liêng đã thoát khỏi hộ nghèo từ năm 2016. Đến nay, cuộc sống gia đình đã ổn định và trở thành hộ khá trong xã.

Toàn xã Măng Ri đã phát triển được hơn 3.694ha cây dược liệu; trong đó, có hơn 2.489ha sâm Ngọc Linh. Các loại cây dược liệu mang lại giá trị kinh tế cao, giúp nhiều hộ vươn lên thoát nghèo và làm giàu. Nhờ dược liệu, đến nay, tỷ lệ hộ nghèo của xã giảm còn 18,27%, hộ cận nghèo còn 2,62%, thu nhập bình quân đầu người đạt 28,1 triệu đồng/năm. 

Từ vùng đất nghèo dưới chân núi Ngọc Linh, bà con xã Tu Mơ Rông đã vươn lên thoát nghèo và phát triển kinh tế mạnh mẽ nhờ phát triển dược liệu. Tại địa phương này, hơn 95% dân số là đồng bào Xơ Đăng, đời sống chủ yếu dựa vào nương rẫy, canh tác tự cung tự cấp.

Đến nay diện tích trồng dược liệu tại Tu Mơ Rông đã đạt hơn 4.000 ha, trong đó hơn 3.000 ha là sâm Ngọc Linh. Sự tham gia của doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân đã từng bước hình thành chuỗi giá trị sâm Ngọc Linh, từ bảo tồn giống gốc, trồng dưới tán rừng, đến chế biến, chiết xuất và quảng bá sản phẩm. Chương trình "Mỗi xã một sản phẩm" (OCOP) góp phần xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm dược liệu của địa phương.

Các địa phương tiếp tục khai thác lợi thế tự nhiên, hình thành các vùng dược liệu. 

Toàn tỉnh có khoảng 9.798ha cây dược liệu, trong đó 2.922ha sâm Ngọc Linh, 1.211ha đẳng sâm, 99ha đương quy. Một số vùng trồng tập trung đã được hình thành như xã Măng Ri, xã Ngọc Linh, xã Xốp (vùng trồng sâm Ngọc Linh) và xã Tu Mơ Rông (vùng trồng sâm dây). Với khí hậu mát mẻ quanh năm 18–20°C, độ ẩm cao, lượng mưa lớn và rừng nguyên sinh phong phú, khu vực Tây Trường Sơn là môi trường lý tưởng cho các loại dược liệu phát triển.

Quảng Ngãi còn là một trong 4 vùng trồng quế trọng điểm của cả nước, mỗi năm thu hoạch từ 1.600–2.000 tấn vỏ quế, trong đó 70% phục vụ xuất khẩu làm tinh dầu và làm sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Tại các xã Trà Bồng, Thanh Bồng, Tây Trà Bồng, cây quế đã trở thành biểu tượng kinh tế, gắn bó lâu đời với đồng bào dân tộc Cor và giúp nhiều hộ dân vươn lên thoát nghèo.  

Trong giai đoạn 2025–2030, tỉnh sẽ mở rộng diện tích vùng nguyên liệu, đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ, đầu tư hạ tầng vùng trồng, đồng thời thu hút doanh nghiệp chế biến sâu, tạo ra chuỗi giá trị khép kín cho các loại cây dược liệu. Địa phương cũng đặt mục tiêu trở thành vùng trọng điểm dược liệu của cả nước, cung cấp nguyên liệu cho ngành dược phẩm trong nước và xuất khẩu, đồng thời góp phần bảo tồn nguồn gen quý hiếm, đặc biệt là sâm Ngọc Linh./.

Thanh Thảo