Làng chài Cái Bèo- "bảo tàng" văn hóa biển

TMO - Làng chài Cái Bèo (hay còn gọi là làng chài Vụng O, thuộc quần đảo Cát Bà, huyện đảo Cát Hải, TP. Hải Phòng) là một trong những ngôi làng nổi cổ lớn nhất cả nước ở thời tiền sử với tuổi đời lên tới 7 ngàn năm.

Làng chài Cái Bèo được đánh giá là một di chỉ khảo cổ học có giá trị quan trọng nhất hiện nay của vùng ven biển và hải đảo Đông Bắc Việt Nam với 4 lần khảo sát và khai quật của các đoàn khảo cứu. Lần đầu tiên vào năm 1938, nhà khảo cổ học M.Colani người Pháp đã phát hiện Cái Bèo chính là nôi văn hoá cổ của Việt Nam. Trên cơ sở đó, Viện Khảo cổ học đã tiến hành thám sát và manh nha phát hiện nôi văn hóa biển. Đến năm 1981, Bảo tàng Lịch sử Việt Nam có cuộc khai quật lần thứ hai tại đây. Tuy phạm vi khai quật chỉ với diện tích 78m2 song đã tìm được nhiều hiện vật đá ở 2 giai đoạn phát triển kế tiếp nhau là tiền Hạ Long và Hạ Long.

Vào năm 1986, lần khai quật thứ ba được tiếp tục tiến hành. Các nhà khảo cổ đã tìm được gần 180 công cụ đá bao gồm công cụ ghè đẽo, công cụ mài không qua chế tác của 6 chày và hòn ghè, 9 mảnh gốm xốp, 18 mảnh gốm cứng mỏng, 93 mảnh gốm thô dày, 11 đốt sống cá biển, 88 đầu cá biển, 6 mảnh xương thú.

Làng chài Cái Bèo là "bảo tàng" văn hóa biển từ bao đời nay.

Phân tích các mẫu hiện vật đã phát hiện có cơ sở kết luận Di chỉ Cái Bèo gồm 2 giai đoạn văn hoá: Giai đoạn tiền Hạ Long và văn hóa Hạ Long. Lần khai quật thứ tư vào 5-12-2006 được sự tham gia của nhiều nhà khoa học có uy tín, khi kết thúc khai quật đầu tháng 1-2007 đã thu được từ 10 hố có 137 hiện vật đá, 1.424 mảnh gốm tiền sử và 568 tiêu bản di cốt động vật và vỏ nhuyễn thể biển. Phân tích cho thấy, những tổ hợp di vật thu được đều làm từ đá granít và gốm vặn thừng dập thô không se, xương cá, vỏ sò, vỏ hàu biển kích thước lớn...

Cái Bèo được thiên nhiên ưa ái ban cho một vẻ đẹp như bức tranh thủy mặc. Làn nước xanh lục, núi đá nhấp nhô, bầu trời trong xanh. Vẻ đẹp thiên nhiên hòa quyện cuộc sống nhộn nhịp của một làng chài lâu đời đã thu hút khách du lịch trong và ngoài nước đến tham quan. Việc đi lại, tham quan bằng đò trở thành phương tiện chính. Nghề chèo đò mới từ đó xuất hiện.

Cho tới nay, cuộc sống của người dân chài nơi đây vẫn gắn bó và phụ thuộc với biển. Biển cho họ hải sản, cho họ vẻ đẹp trong lành và tinh khôi, cho họ cái nghề chài lưới và cả nghề chèo đò. Biển cho họ cảnh quan, mời gọi du khách tới ghé thăm để họ thấy Cái Bèo không chỉ là di sản văn hóa biển tiêu biểu, đặc sắc của dân tộc mà còn thấy được sự thú vị của khu làng nổi này với khung cảnh nên thơ với cuộc sống mưu sinh vùng sông nước cha truyền con nối của từ hàng ngàn năm qua.

Hoài Dương