Khoảng 87.000 tấn phế thải y tế từ đại dịch Covid-19

TMO - Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), từ tháng 3/2020 đến tháng 11/2021, khoảng 87.000 tấn thiết bị bảo hộ cá nhân đã được mua sắm và được vận chuyển đến các nước để giúp ứng phó với đại dịch. Tuy vậy, phần lớn trong số đó đã trở thành phế thải.

WHO cho biết, rác thải y tế từ đại dịch Covid-19 đang đe dọa sức khỏe con người và môi trường, dẫn đến nhu cầu cấp thiết phải cải thiện các hoạt động quản lý rác thải y tế. Đại dịch Covid-19 trên toàn cầu đã diễn ra cảnh tượng những chiếc khẩu trang bị vứt bỏ trên vỉa hè, bãi biển hay lề đường một cách bừa bãi.

Ngoài ra, còn có hơn 8 tỉ liều vaccine Covid-19 trên toàn cầu đã tạo ra 143 tấn rác thải dưới dạng ống tiêm, kim tiêm và hộp đựng. Báo cáo cho biết một số chất thải có thể khiến nhiều người bị kim tiêm đâm trúng hoặc phơi nhiễm với mầm bệnh.

Thế giới đang  đối mặt với lượng rác thải khổng lồ từ đại dịch Covid-19

Phân tích cho thấy, hơn 140 triệu bộ dụng cụ xét nghiệm, có thể tạo ra 2.600 tấn rác thải không lây nhiễm, chủ yếu là nhựa và 731.000 lít chất thải hóa học, đã được đã vận chuyển đến các nước. Ngoài ra, hơn 8 tỷ liều vaccine ngừa Covid-19 đã được sử dụng trên toàn cầu, tạo ra 144.000 tấn rác thải bổ sung từ ống tiêm, kim tiêm và hộp đựng. Mối lo ngại lớn là do Liên Hợp Quốc và các quốc gia phải đương đầu với nhiệm vụ đảm bảo chất lượng nguồn cung PPE, nên mối quan tâm và nguồn lực dành cho việc quản lý an toàn và bền vững loại rác thải này ít được chú trọng.

WHO đánh giá, hiện nay, 30% các cơ sở chăm sóc sức khỏe (ở các nước kém phát triển nhất là 60%) không được trang bị để xử lý lượng rác thải y tế hiện có, chưa nói đến rác thải bổ sung, có nguy cơ gây ảnh hưởng đến sức khoẻ nhân viên y tế và cộng đồng. Theo các nghiên cứu, các cộng đồng sống gần khu vực bãi chôn lấp các lò đốt rác thải kém chất lượng có thể bị ảnh hưởng do không khí ô nhiễm từ chất đốt, chất lượng nước kém, hoặc dịch bệnh mang mầm bệnh.

Để hạn chế lượng phế thải gây hại cho sức khỏe của cộng đồng, WHO khuyến nghị các quốc gia cần đảm bảo quy cách đóng gói và vận chuyển thân thiện với môi trường; mua PPE an toàn và có thể tái sử dụng, làm bằng vật liệu có thể tái chế hoặc phân hủy sinh học; đầu tư vào công nghệ xử lý không đốt; đầu tư vào lĩnh vực tái chế để đảm bảo các vật liệu, như nhựa, có thể có vòng đời thứ hai.

Rác thải từ khẩu trang y tế không chỉ gây hại đến chất lượng môi trường mà còn đe dọa sự sống của nhiều loài sinh vật biển

Trong bối cảnh một số quốc gia cho rằng, biến thể Omicron dù có khả năng lây truyền cao nhưng ít nghiêm trọng, khiến việc áp dụng các biện pháp ngăn ngừa không còn cần thiết, Tổng Giám đốc WHO kêu gọi tất cả các quốc gia nên tiếp tục bảo vệ người dân bằng cách sử dụng tất cả công cụ trong bộ công cụ, không chỉ riêng vaccine, nhưng không nhất thiết phải quay lại với các biện pháp phong toả.

Trước đó, các nhà khoa học tại Mỹ đã nghiên cứu tại 11 quốc gia và chứng minh dịch Covid-19 mang đến 9.000% rác thải từ khẩu trang y tế. Việc thực thi đeo khẩu trang phải đi kèm với các chiến dịch giáo dục để hạn chế hiểm họa chúng gây ra cho môi trường.

Rác thải khẩu trang không chỉ ảnh hưởng tới các loài trên cạn. Theo nhóm môi trường OceansAsia, hơn 1,5 tỷ chiếc khẩu trang y tế đã bị rửa trôi xuống các đại dương trên thế giới vào năm ngoái, tương đương khoảng 6.200 tấn rác thải nhựa, đe dọa nghiêm trọng cuộc sống của nhiều sinh vật biển.

Ninh Ly