Hàm Rồng – Vùng đất mang đậm giá trị văn hóa, lịch sử

TMO - Không chỉ là vùng đất in dấu lịch sử, khu vực Hàm Rồng (tỉnh Thanh Hóa) còn được biết đến là một vùng thắng tích, với quần thể sông, núi, hang động... kỳ vĩ. Tại khu vực này, nhiều địa danh trở thành điểm đến thu hút đông đảo du khách như: Đồi Quyết Thắng, Đồi C4, cầu Hàm Rồng, Quảng trường Hàm Rồng, làng cổ Đông Sơn... 

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cầu Hàm Rồng là mục tiêu đánh phá ác liệt của không quân Mỹ. Những trận chiến bảo vệ cầu Hàm Rồng từ những năm 1965-1973 đã đi vào lịch sử như mốc son chói lại, ghi dấu tinh thần chiến đấu kiến cường của quân dân Thanh Hóa, của những anh hùng đã hy sinh để bảo vệ tuyến giao thông huyết mạch này. 

Giữa những ngày tháng chiến đấu khốc liệt, tinh thần yêu nước, ý chí quật cường của quân dân Thanh Hóa được biểu thị bằng hai chữ “Quyết Thắng” được tạc vào sườn núi Cánh Tiên. Nó không chỉ là lời hứa với đồng bào cả nước mà còn muốn tuyên bố với kẻ thù rằng: Dân tộc Việt Nam không sợ hy sinh gian khổ, quyết chiến đấu để giành thắng lợi.

Cách cầu Hàm Rồng khoảng 500m là Đồi C4 nằm trên ngọn núi Rồng. Đây là di tích gắn liền với những chiến công của quân dân ta bảo vệ cầu Hàm Rồng. Từ năm 1965 - 1973, trên Đồi C4 đã diễn ra những trận chiến đấu ác liệt của các chiến sĩ Đại đội 4 thuộc Trung đoàn 228 nhằm tiêu diệt máy bay của Đế quốc Mỹ dội bom xuống cầu Hàm Rồng. Sau 9 năm kiên cường chiến đấu, Đại đội 4 đã đánh hơn 400 trận, góp phần bắn rơi 117 máy bay phản lực hiện đại, trong đó 2 máy bay B52 và 1 máy bay không người lái.

Nằm trên núi Rồng còn có động Long Quang (hay còn gọi là động Mắt Rồng). Theo truyền thuyết, cả dãy núi Hàm Rồng là hiện thân của một con rồng chín khúc nhấp nhô trên dòng sông Mã. Đầu rồng chính là động Long Quang, lưng Rồng là các dãy núi liên tiếp (đồi C4, đồi Rada, khu Văn Chỉ, đồi Con Công) và đuôi rồng nằm ở cuối làng Đông Sơn.

Trên những bức tường đá bên trong động hiện còn lưu giữ nhiều bài thơ chữ Hán từ thời Hậu Lê ca ngợi thắng cảnh núi Rồng, sông Mã... Trong cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước, đây là nơi đóng quân của Phân đội 3 Công an vũ trang Thanh Hóa (nay là Bộ đội Biên phòng), cũng là nơi sơ cứu của các chiến sỹ bảo vệ cầu Hàm Rồng.

Đối diện với núi Hàm Rồng, bên bờ bắc sông Mã là núi Ngọc hay còn gọi là núi Châu Phong. Nhìn từ xa, thế núi Hàm Rồng và núi Ngọc giống như con rồng đang vờn hạt ngọc. Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, dưới chân núi Ngọc là hầm trú của Đội cầu 19/5 -  những người công nhân bảo vệ cầu về mặt kỹ thuật, cùng với các lực lượng Phòng không bảo vệ cây cầu -  huyết mạch qua dòng sông Mã.

Làng cổ Đông Sơn nằm nép mình bên bờ Nam sông Mã thơ mộng, được bao bọc bởi các dãy núi đá nhỏ, đồi đất thấp nằm xen kẽ nhau. Nơi đây vẫn lưu giữ được những giá trị của một làng quê Việt Nam truyền thống, mang đậm nét văn hóa lâu đời.  

 Một trong những điểm đặc biệt, mang đậm bản sắc của làng cổ Đông Sơn chính là những con ngõ mang tên Nhân, Nghĩa, Trí, Dũng. Các con ngõ này không chỉ đơn giản là những con đường dẫn vào các ngôi nhà, mà còn thể hiện một phần quan trọng trong văn hóa và giá trị truyền thống của cộng đồng nơi đây. Trên vùng đất Hàm Rồng hôm nay, mỗi ngọn núi, dòng sông... đều đã trở thành những minh chứng, ghi lại chiến công lừng lẫy, hiển hách của quân dân Thanh Hóa trong những năm tháng kháng chiến giành độc lập dân tộc.../.

Bài và ảnh: Hoài Thu