Đồng Tháp nhân rộng mô hình canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp

TMO - Thời gian qua, các mô hình sản xuất lúa chất lượng cao và phát thải thấp được triển khai tại tỉnh Đồng Tháp  và nhiều tỉnh vùng đồng bằng sông Cửu Long đã khẳng định hiệu quả, giúp giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao thu nhập cho nông dân.

Từ năm 2024, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp cùng các đơn vị có liên quan và 5 địa phương vùng đồng bằng sông Cửu Long thực hiện 7 mô hình thí điểm triển khai quy trình canh tác lúa chất lượng cao và phát thải thấp với diện tích 50 ha/mô hình trong 2 vụ hè thu và thu đông 2024.

Kết quả, các mô hình canh tác lúa chất lượng cao và phát thải thấp đã giúp mang lại những lợi ích rõ rệt cả về kinh tế và môi trường. Nông dân đã giảm mạnh được chi phí sản xuất đầu vào nhờ giảm chi phí nhân công, giảm lượng giống 30-50%, giảm lượng phân bón hóa học 30-70%, giảm 1-4 lần phun thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) và giảm 30-40% lượng nước tưới.

Năng suất lúa tăng 2,4-7%, thu nhập của nông dân tăng 12-50%, tương đương lợi nhuận tăng từ 4-7,6 triệu đồng/ha so với canh tác truyền thống. Giảm phát thải khí nhà kính trung bình tương đương 2-12 tấn CO2/ha. Lúa tại nhiều mô hình được doanh nghiệp bao tiêu với giá cao hơn thị trường từ 200-300 đồng/kg. 

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ vụ Hè Thu 2025, tiếp tục triển khai 6 mô hình thí điểm (trừ mô hình lúa tôm) và mở rộng thêm 5 mô hình mới để tiếp tục thực hiện quy trình canh tác giảm phát thải, đồng thời phối hợp với Viện Nghiên cứu lúa gạo Quốc tế (IRRI) và Ngân hàng Thế giới (WB) thí điểm quy trình đo đạc, báo cáo và thẩm định phát thải (MRV). Kết quả bước đầu cho thấy, việc triển khai MRV khá thuận lợi, được người dân và chính quyền địa phương hưởng ứng, đánh giá cao.

Tỉnh Đồng Tháp nhân rộng triển khai mô hình canh tác lúa chất lượng cao, giảm phát thải (Ảnh minh họa). 

Tại tỉnh Đồng Tháp, trong vụ Hè Thu năm nay mô hình được triển khai trên diện tích 50 ha với sự tham gia của 39 hộ nông dân thuộc HTX Dịch vụ nông nghiệp Mỹ Thành Bắc (xã Mỹ Thành). Nông dân gieo sạ giống lúa OM5451 bằng máy sạ hàng, kết hợp vùi phân theo hiệu ứng hàng biên giúp tiết kiệm giống và nâng cao khả năng sinh trưởng của cây lúa.

Đáng chú ý, kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ được áp dụng với sự hỗ trợ chuyên môn từ Viện Nghiên cứu lúa gạo Quốc tế. Kết quả theo dõi cho thấy ruộng trong mô hình sạch sâu bệnh hơn hẳn so với ruộng ngoài mô hình. Nông dân chỉ phải phun thuốc BVTV 5 – 6 lần/vụ, giảm 3 – 4 lần so với tập quán sản xuất truyền thống.  Nhờ giảm mật độ gieo sạ, bón phân cân đối và áp dụng tiến bộ kỹ thuật, nông dân tiết kiệm chi phí sản xuất từ 2,4 – 3,1 triệu đồng/ha. Lượng giống gieo sạ chỉ còn 70 kg/ha, giảm gần một nửa so với trước đây, trong khi chi phí thuốc BVTV cũng giảm rõ rệt.

Về năng suất, ruộng mô hình đạt trung bình 4,49 tấn/ha (quy về ẩm độ 14%), cao hơn 0,11 – 0,42 tấn/ha so với ruộng đối chứng. Chất lượng hạt gạo đồng đều, hạt chắc nhiều, trọng lượng 1.000 hạt cao vượt trội. Lợi nhuận trong mô hình đạt trung bình hơn 10,6 triệu đồng/ha, cao hơn 3,9 – 5,2 triệu đồng/ha so với ngoài mô hình. Giá thành sản xuất giảm 830 – 1.032 đồng/kg, giúp hạt gạo cạnh tranh hơn trên thị trường.

Đại diện HTX Mỹ Thành Bắc đánh giá: Mô hình đã giúp bà con thay đổi tư duy sản xuất. Việc áp dụng sạ hàng, quản lý nước và bón phân sinh học không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn cho năng suất ổn định, lợi nhuận cao hơn. Nông dân thấy rõ sản xuất theo hướng giảm phát thải không hề khó, ngược lại còn bền vững và hiệu quả hơn so với cách làm truyền thống.

Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Tháp nhấn mạnh: Kết quả mô hình ở HTX Mỹ Thành Bắc đã chứng minh sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp vừa đảm bảo năng suất, chất lượng, vừa giảm chi phí và nâng cao lợi nhuận cho nông dân. Thời gian tới, ngành nông nghiệp Đồng Tháp sẽ phối hợp cùng các địa phương và doanh nghiệp mở rộng diện tích áp dụng mô hình, tạo nền tảng để Đồng Tháp hoàn thành mục tiêu phát triển 75.000 ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp vào cuối năm 2025, góp phần thực hiện thành công Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao ở đồng bằng sông Cửu Long.../. 

Đức Kiên