Đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa

TMO - Năm 2026, tỉnh Tuyên Quang tiếp tục chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa sang trồng các loại cây trồng hàng năm, cây lâu năm hoặc kết hợp nuôi trồng thủy sản để nâng cao hiệu quả sử dụng đất trồng lúa, tăng thu nhập cho các hộ sản xuất.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Tuyên Quang, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa kém hiệu quả góp phần tổ chức lại sản xuất nông nghiệp ở một số vùng, khu vực nhằm khai thác lợi thế về đất đai, điều kiện tự nhiên của từng địa phương, tạo thuận lợi để phát triển nông nghiệp bền vững; hình thành các vùng sản xuất chuyên canh với khối lượng sản phẩm lớn, tạo thành vùng sản xuất hàng hóa hiệu quả cao.

Những năm qua, nông dân trên địa bàn xã Đường Hồng mạnh dạn chuyển đổi diện tích lúa, ngô năng suất thấp sang trồng gừng trâu ruột vàng, không chỉ đem lại hiệu quả rõ rệt mà còn giúp người dân nâng cao thu nhập và hình thành vùng nguyên liệu mới tập trung gắn với liên kết tiêu thụ bền vững giữa người nông dân với đơn vị bao tiêu sản phẩm. 

Theo lãnh đạo địa phương, trước đây, sản xuất nông nghiệp của xã Đường Hồng chủ yếu dựa vào cây lúa và ngô. Tuy nhiên, do địa hình đồi dốc, đất canh tác manh mún, điều kiện thâm canh hạn chế nên năng suất không cao, hiệu quả kinh tế thấp. Từ chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng của địa phương, xã Đường Hồng đã phối hợp với Hợp tác xã Sơn Ý triển khai mô hình trồng gừng trâu ruột vàng theo hình thức liên kết sản xuất – bao tiêu sản phẩm.

Các địa phương đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa, nâng cao hiệu quả sản xuất (Ảnh minh họa: ĐT). 

Đến nay, toàn xã đã phát triển được vùng trồng gừng tập trung với diện tích khoảng 120 ha, thu hút 76 hộ dân tham gia. Với năng suất cao và giá thu mua ổn định, hiệu quả kinh tế từ trồng gừng trâu ruột vàng vượt trội so với các loại cây trồng truyền thống. Sau khi trừ các chi phí đầu tư giống, vật tư, phân bón và nhân công lao động, doanh thu bình quân đạt khoảng 200 triệu đồng/ha, cao gấp khoảng 3 lần so với trồng lúa, ngô. 

Thời quan qua, xã Sơn Vĩ tập trung chuyển đổi cơ cấu cây trồng, khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai theo hướng sản xuất hàng hóa. Toàn xã hiện đã gieo trồng được hơn 3.200 ha cây hàng năm. Từ thực tế nhiều diện tích đất trồng ngô năng suất thấp, xã đã vận động người dân mạnh dạn chuyển sang trồng cây có giá trị kinh tế cao như rau màu, cây ăn quả và cây dược liệu. Một số hộ đã đưa giống lê, mận, sa nhân, nghệ, gừng vào trồng, bước đầu mang lại hiệu quả tích cực, thu nhập cao gấp 1,5 - 2 lần so với trước đây...

Theo kế hoạch, năm 2026 toàn tỉnh thực hiện chuyển đổi 122,9 ha đất trồng lúa sang các loại cây trồng, vật nuôi khác phù hợp điều kiện tự nhiên và nhu cầu thị trường. Trong đó, diện tích chuyển sang trồng cây hàng năm 100,5 ha, cây lâu năm 12,6 ha và trồng lúa kết hợp nuôi trồng thủy sản 9,8 ha. Việc chuyển đổi tập trung ở những diện tích lúa kém hiệu quả, thiếu chủ động nước tưới, phù hợp định hướng phát triển sản xuất hàng hóa của địa phương.

Các địa phương tăng cường ứng dụng kết quả nghiên cứu của các đề tài, dự án khoa học và công nghệ vào sản xuất. Đẩy mạnh áp dụng các giống cây trồng mới có năng suất cao, chất lượng tốt, chống chịu với sâu bệnh và điều kiện bất thuận; ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, luân canh, xen canh... để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm; áp dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, tiêu chuẩn quốc tế, các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong sản xuất, để phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hoá hiệu quả và bền vững.

Việc liên kết sản xuất tại các vùng chuyển đổi cây trồng được đẩy mạnh thực hiện. 

Xác định cơ cấu cây trồng phù hợp với từng vùng chuyển đổi, từng chất đất, tập quán sản xuất cũng như nhu cầu của thị trường; tăng cường công tác chuyển giao, ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật mới vào sản xuất phù hợp với từng loại cây trồng cho hiệu quả kinh tế caoăng cường công tác quản lý nhà nước về vật tư nông nghiệp, đảm bảo chất lượng cây giống và các loại vật tư thiết yếu phục vụ sản xuất.

Đẩy mạnh công tác xúc tiến thương mại, quảng bá và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm; tổ chức liên kết trong sản xuất, khuyến khích tạo điều kiện để các doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư hỗ trợ nông dân hướng dẫn sản xuất, hợp đồng thu mua, bao tiêu sản phẩm, thúc đẩy phát triển sản xuất hàng hóa. Tăng cường công tác bảo quản, sơ chế, chế biến sản phẩm,... để nâng cao chất lượng nông sản; tăng tỷ trọng hàng hóa nông sản chế biến bằng công nghệ mới... 

Các địa phương căn cứ Kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên đất trồng lúa của UBND cấp tỉnh và nhu cầu chuyển đổi của người sử dụng đất trồng lúa, ban hành Kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên đất trồng lúa trên địa bàn cấp xã trước ngày 30/12/2025.

Giao cho cơ quan chuyên môn trực tiếp Phòng Kinh tế (quản lý nông nghiệp) chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan hướng dẫn tổ dân phố, thôn bản, tổ chức cá nhân thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên đất trồng lúa đảm bảo đúng kế hoạch, đúng mục đích sử dụng đất và định hướng lựa chọn cây trồng phù hợp vào sản xuất.

Chỉ đạo phòng chuyên môn hướng dẫn tổ dân phố, thôn bản, tổ chức cá nhân thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên đất trồng lúa trên nguyên tắc không làm mất đi các điều kiện phù hợp để trồng lúa trở lại, phù hợp với cơ cấu cây trồng tại địa phương; Công khai thủ tục chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên đất trồng lúa để người dân có nhu cầu chuyển đổi dễ thực hiện. Kiểm tra, giám sát việc thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên đất trồng lúa tại địa bàn.../.

Ngọc Hà