Cấp bách bảo tồn thắng cảnh Hòn Vọng Phu

TMO - Theo đánh giá của các nhà chuyên môn, hiện thắng cảnh Hòn Vọng Phu, thuộc Cụm Di tích Nghệ thuật và Thắng cảnh Núi An Hoạch (núi Nhồi) ở phường An Hưng, thành phố Thanh Hóa bị sạt lở nghiêm trọng.

Di tích thắng cảnh Hòn Vọng Phu  còn gọi là Vọng Phu Thạch, là cột đá cao khoảng 20 m trên núi Nhồi, cách trung tâm TP Thanh Hóa 3 km về phía tây nam. Cột đá này trông từ xa giống hình dáng người phụ nữ bồng con - hình tượng gắn với truyền thuyết người đàn bà chung thủy chờ chồng đến hóa đá. Hòn Vọng Phu gắn liền với huyền thoại dân gian và đã trở thành một biểu tượng đẹp trong đời sống văn hóa của người dân xứ Thanh.

Cụm Di tích nghệ thuật và thắng cảnh núi An Hoạch được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là Di tích cấp Quốc gia năm 1992 gồm: Đình Thượng, chùa Hinh Sơn, chùa Quan Thánh, Lăng Mãn Quận công Lê Trung Nghĩa và Hòn Vọng Phu. 

Thắng cảnh Hòn Vọng Phu nằm trên núi Nhồi gắn với huyền thoại dân gian, trở thành biểu tượng đẹp trong đời sống văn hóa của tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: LH. 

Trước đó, 8/2022 mưa lớn kèm sấm sét đã gây sạt lở tại thắng cảnh Hòn Vọng Phu ở 2 vị trí là phía Tây gần đỉnh bị sạt lở khối đá khoảng 1m x 3m và phía Đông bị sạt lở khối đá 2,5m x 3m. Các khối đá bị sạt lở nằm ngay tại chân Hòn Vọng Phu. Ngoài ra, các tầng đá phía trên Hòn Vọng Phu cũng đã xuất hiện các vết nứt, có xu hướng tách ngang, đe dọa phá vỡ sự nguyên trạng của thắng cảnh.

Ngay sau khi nắm bắt được thông tin sạt lở tại thắng cảnh này, Sở Văn hóa,Thể thao và Du lịch tỉnh đã phối hợp với UBND thành phố Thanh Hóa, UBND phường An Hưng thông báo về khu vực sạt lở để người dân và du khách được biết. Tiến hành khoanh vùng khu vực có nguy cơ ảnh hưởng để ngăn người, phương tiện vào khu vực này. Ngành chức năng cũng đã lập phương án đề xuất các cấp có thẩm quyền xem xét làm cột thu lôi chống sét, cắm biển cảnh báo dưới chân núi để đảm bảo an toàn cho nhân dân và du khách đến tham quan di tích.  

Hệ thống các điểm di tích thuộc Cụm di tích nghệ thuật và thắng cảnh núi An Hoạch xuống cấp đến mức báo động. Các điểm di tích khoanh vùng bằng phương pháp thủ công, dưới dạng sơ đồ, chưa cắm mốc; phân cấp, phân quyền quản lý di tích không thống nhất, đồng bộ, thiếu cán bộ có chuyên môn, nghiệp vụ văn hóa, nhận thức của nhân dân về Luật di sản văn hóa chưa cao, gây khó khăn, lúng túng trong quản lý di tích.

Trong khuôn khổ của Hội thảo khoa học đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp bảo tồn Di tích thắng cảnh Hòn Vọng Phu, thuộc Cụm di tích nghệ thuật và thắng cảnh núi An Hoạch ở thành phố Thanh Hóa, các chuyên gia địa đất trao đổi hòn Vọng Phu được kiến tạo vởi đá vôi, có nhiều hệ thống đứt gãy giao cắt với nhau, phân chia thành các khối, mảng, xảy ra quá trình bào mòn, phong hóa, không loại trừ khả năng có hang động ngầm trong lòng núi. Ngoài yếu tố thành tạo, biến động tự nhiên, thiên tai, tai biến địa chất có thể tác động di tích Vọng Phu. 

Theo đó, một số ý kiến đề xuất dùng keo tổng hợp hàn gắn mạch, rãnh phong hóa, định vị đứt gãy, giữ cân bằng cho hòn Vọng Phu. Nhiều ý kiến đề cập tiếp tục nghiên cứu tổng thể về địa chất, địa hình khu vực này, khoanh rõ vùng quản lý, bảo vệ, trao đổi, gợi mở các giải pháp trước mắt và lâu dài bảo tồn, phát huy giá trị Cụm di tích nghệ thuật và thắng cảnh núi An Hoạch.

Hòn Vọng Phu bị sạt lở nghiêm trọng cần cấp bách triển khai giải pháp bảo tồn. 

Trước mắt. UBND thành phố Thanh Hóa cần lập biển báo khu vực nguy hiểm, có nguy cơ sạt lở và tăng cường tuyên truyền, nâng cao cảnh giác của người dân và khách tham quan. Đồng thời, thành phố phân vùng, sử dụng lưới thép, hàng rào... để hạn chế tác động của hiện tượng đá lăn, đá đổ quanh khu vực núi An Hoạch, đảm bảo an toàn và thẩm mỹ cho khu vực này.

Bên cạnh đó, thành phố Thanh Hóa và các đơn vị liên quan cần thực hiện ngay việc tháo dỡ, dọn dẹp các công trình đã xây dựng trái phép trong khu vực Hòn Vọng Phu. Đặc biệt, nơi này rất cần thiết phải được lập dự án chống sét, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt để triển khai thực hiện trong thời gian sớm nhất.

Ủy ban Nhân dân Thành phố Thanh Hóa cũng cần chủ trì rà soát Quy hoạch chi tiết khu di tích danh thắng và du lịch núi An Hoạch đã được Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh phê duyệt tại quyết định số 1602, ngày 21/5/2003 để sớm triển khai thực hiện quy hoạch hoặc lập, điều chỉnh lại quy hoạch, dự án đầu tư bảo quản, tu bổ, phục hồi cụm Di tích Nghệ thuật và Thắng cảnh núi An Hoạch. Từ đó trình cấp có thẩm quyền để khôi phục lại “diện mạo” của di tích, giúp quần thể danh lam thắng cảnh núi An Hoạch phát huy giá trị gắn với phát triển du lịch.

Từ những giá trị di sản và hiện trạng của di tích, có thể thấy giá trị của khu di tích Núi Nhồi nói chung và Hòn Vọng Phu nói riêng đang ở trong tình trạng rất nguy cấp, cần sớm triển khai đồng bộ các giải pháp để bảo tồn, phục hồi, phát huy giá trị của di tích này. 

Tú Anh