Cao nguyên đá - Nơi sinh trưởng của nhiều loài thực vật quý hiếm, đặc hữu

TMO - Với khí hậu, thổ nhưỡng đặc thù, cao nguyên đá Đồng Văn (tỉnh Hà Giang) trở thành “ngôi nhà” của nhiều loài thực vật đặc hữu, quý hiếm tại Việt Nam.

Cao nguyên đá Đồng Văn (tỉnh Hà Giang) là rừng núi đá cao hơn 1.000m, nằm trong địa giới hành chính 4 huyện: Quản Bạ, Yên Minh, Mèo Vạc, Đồng Văn với diện tích hơn 2.300km2. Hệ thực vật ở Công viên địa chất toàn cầu cao nguyên đá Đồng Văn với sự phong phú, đa dạng về thành phần loài, về nguồn gen thực vật quý hiếm, đặc hữu, không chỉ cung cấp lương thực, thực phẩm, dược liệu, cây cảnh... mà còn cung cấp nhiều thông tin khoa học giá trị.

Về thảm thực vật rừng, Cao nguyên đá có đến 5 kiểu thảm thực vật rừng phân bố ở các độ cao dưới 700m và trên 700m so với mực nước biển. Thực vật của Cao nguyên đá rất đa dạng về các loài. Các nhà điều tra, nhà khoa học đã phát hiện có trên 1.049 loài thuộc 622 chi trong 175 họ thực vật của 6 ngành; thực vật quý hiếm có 59 loài nằm trong trong Sách Đỏ Việt Nam, Sách Đỏ thế giới. Trong số những loại cây quý tìm thấy trên Cao nguyên đá, có những loại như: Lan kim tuyến, cây Bảy lá một hoa, Thông đỏ bắc, Kim giao núi đá, Mã hồ...

Loài Lan hài, một trong những thực vật quý hiếm sinh trưởng tại Cao nguyên đá Đồng Văn

Trong đó, nổi bật là loài lan hài tại các vùng núi ở Việt Nam, nơi còn sót lại những mảng rừng nguyên sinh đa dạng nhất, các loài lan hài rất phong phú. Mặc dù là nhóm rất hiếm nhưng tính đa dạng của lan hài tại Việt Nam cao hơn bất kỳ nơi nào trên thế giới. Tại cao nguyên đá Đồng Văn đã phát hiện được 5 loài lan hài, đều thuộc chi Paphiopedilum.

Cao nguyên đá Đồng Văn còn là nơi hội tụ của nhiều loài thuộc ngành hạt trần được ghi trong Sách đỏ Việt Nam (năm 2007) như: Bách vàng (Xanthocyparis vietnamenchis), một nguồn gen quý hiếm và độc đáo. Chỉ riêng xã Thài Phìn Tủng (Đồng Văn) đã có tới 9 loài hạt trần được ghi trong Sách đỏ Việt Nam (năm 2007). Đáng chú ý có loài thông Đỏ Bắc (Taxus chinensis) đang được nghiên cứu để chiết xuất một loại chất từ vỏ cây này làm thuốc.

Loài thực vật thông đỏ Bắc là cây dược liệu quý được sử dụng để điều chế thuốc chống bệnh ung thư

Kết quả nghiên cứu gần đây đã xác định được hệ thực vật cao nguyên đá Đồng Văn có 1.516 loài thực vật bậc cao có mạch, chiếm hơn 1/10 tổng số loài của cả nước (hiện nay, tổng số loài của hệ thực vật Việt Nam đã đạt con số hơn 14.000 loài), trong đó có 86 loài chỉ mới phát hiện được ở cao nguyên đá Đồng Văn, có thể xem là những loài đặc hữu hẹp. Có 2 loài đặc hữu Bắc Bộ (chỉ phân bố trong phạm vi từ 200 vĩ độ Bắc đến 230 vĩ độ Bắc) là Cheirostylis bipunctata và Spiradiclic leptobotrya.

Cao nguyên đá Đồng Văn là một trong những khu vực sở hữu hệ sinh thái thực vật đặc hữu, quý hiếm bậc nhất Việt Nam. Nhằm bảo tồn tài nguyên quý giá này, tỉnh Hà Giang đã nỗ lực triển khai nhiều giải pháp để giữ vững môi trường sinh trưởng đặc trưng cho những thực vật này.

Đức Tuấn