Bảo tồn, nâng cao giá trị sản phẩm thủ công mỹ nghệ truyền thống

TMO - Hội chợ làng nghề Việt Nam lần thứ 21 đang diễn ra tại Hà Nội, quy tụ hàng trăm sản phẩm thủ công truyền thống từ nhiều vùng quê. Sự kiện không chỉ là dịp tôn vinh, quảng bá những giá trị văn hóa đặc sắc của làng nghề Việt, mà còn tạo cơ hội kết nối, mở rộng thị trường, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Hội chợ làng nghề Việt Nam lần thứ 21 là hoạt động thiết thực hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống ngành Nông nghiệp và Môi trường (14/11/1945 – 14/11/2025) và 71 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 – 10/10/2025). Sự kiện diễn ra từ ngày 10 đến 14/10/2025, tại Trung tâm Triển lãm Nông nghiệp (Hà Nội).

Nhiều sản phẩm thủ công đặc sắc

Hội chợ năm nay mang đến bức tranh đa dạng với đủ loại sản phẩm: từ mây tre đan Phú Vinh (Hà Nội), nón lá làng Chuông, tò he Xuân La, dệt thổ cẩm của đồng bào Lào, mây tre đan Nà Tấu (Điện Biên), gỗ mỹ nghệ Phù Khê (Bắc Ninh), tranh khắc gỗ Đông Hồ, đến gốm Phù Lãng, đồng Đại Bái, trầm hương Đà Nẵng…

Nghệ nhân Lò Thị Văn (42 tuổi), dân tộc Lào, Hợp tác xã Thanh Yên (Điện Biên), dệt vải thủ công tại Hội chợ làng nghề Việt Nam lần thứ 21.

Không chỉ là nơi giới thiệu sản phẩm, hội chợ còn là nhịp cầu gắn kết, kết nối làng nghề với người tiêu dùng, kết nối văn hóa truyền thống với nhu cầu hiện đại. Mỗi gian hàng ở đây không đơn thuần là nơi bày bán, mà còn là một câu chuyện được kể, giúp cộng đồng hiểu và trân trọng hơn giá trị lao động của người thợ.

Tại gian hàng mây tre đan Phú Vinh, trên kệ, những chiếc giỏ, khay, hộp tre nứa sáng lên bởi sự tỉ mỉ, chắc chắn trong từng đường đan.

Nghệ nhân Trần Linh (42 tuổi) chia sẻ: “Tre mọc nhanh, dễ tái sinh, không làm hại đất, lại dẻo và bền. Một chiếc giỏ mây có thể dùng nhiều năm, hiện nay, chúng tôi cũng sáng tạo nhiều sản phẩm mới lạ để phù hợp với nhu cầu người dùng cũng như thị hiếu của khách hàng”.

Giá một chiếc giỏ hoặc khay tre dao động từ 50.000 – 300.000 đồng, tuỳ kích cỡ và hoa văn. Một số sản phẩm lớn, cầu kỳ có thể lên đến cả triệu đồng, nhưng đổi lại, bền chắc, có thể dùng nhiều năm.

Đi tiếp vài gian hàng, người ta dễ dàng bắt gặp sắc trắng dịu dàng của nón lá, một sản phẩm đã gắn bó hàng trăm năm với người phụ nữ Việt Nam.

Tại gian hàng làng Chuông (Hà Nội), những chiếc nón lá trắng muốt thu hút đông đảo khách tham quan. Nghệ nhân Lê Văn Tuy chia sẻ: “Lá cọ sẽ được phơi khô, tre chẻ mảnh,…. Mỗi chiếc nón tôi làm mất vài giờ, có khi cả ngày nếu cầu kỳ. Nhưng đổi lại, nó bền, dùng được lâu. Chiếc nón không chỉ che nắng, chắn mưa mà còn thể hiện sự khéo léo, cần cù của người phụ nữ trong nền nông nghiệp truyền thống. Trải qua bao thế hệ, nón lá vẫn là biểu tượng của vẻ đẹp mộc mạc, duyên dáng và là minh chứng sinh động cho mối liên kết bền chặt giữa con người và canh tác nông nghiệp”.

Một chiếc nón thông thường được bán từ 30.000 – 70.000 đồng, loại đẹp, khâu tỉ mỉ có giá 200.000 – 300.000 đồng. Giá thành vừa túi tiền nên sản phẩm vẫn có chỗ đứng trong đời sống, đặc biệt ở nông thôn và trong các dịp lễ hội.

Cuối dãy, gian hàng của những nghệ nhân Bắc Ninh thu hút ánh nhìn bởi những bức tranh Đông Hồ rực rỡ. Với màu vàng được tạo nên từ hoa hòe, xanh từ lá chàm, đen từ than tre… tất cả đều là sự phối trộn từ màu sắc thiên nhiên.

Theo Nghệ nhân Nguyễn Hữu Đạo, giấy điệp làm từ vỏ cây dó, rắc thêm vỏ sò điệp nghiền mịn cho mặt giấy óng ánh. Tranh Đông Hồ vừa là văn hóa, vừa là lời nhắc nhở người dân lưu nhớ nguồn cội cũng như những nét đẹp trong văn hoá xa xưa.

Nghệ nhân cho biết, tranh nhỏ cỡ A4 thường có giá 80.000 – 200.000 đồng, còn tranh khổ lớn dao động từ 500.000 đến 2 triệu đồng tùy công sức và độ chi tiết. Mức giá này vừa túi tiền nhiều người, từ khách sưu tầm đến người mua làm quà.

Không chỉ nghệ nhân, khách tham quan cũng cảm nhận rõ giá trị của sản phẩm thủ công. Bà Trần Thị Tuyến (79 tuổi, Long Biên, Hà Nội) chia sẻ: “Năm nay tôi thấy hội chợ nhiều sản phẩm đẹp hơn, hàng hoá đa dạng, nhiều mẫu mã. Tôi ấn tượng nhất là đồ đan lát, vì nó bền đẹp, dùng lâu. Năm nào tôi cũng mua. Qua hội chợ tôi thấy thêm yêu đất nước, con người Việt Nam.”

Sản phẩm thủ công thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn

Từ những sản phẩm thủ công đặc sắc, mang đậm dấu ấn văn hóa vùng miền, có thể thấy mỗi làng nghề không chỉ lưu giữ tinh hoa truyền thống mà còn tạo ra giá trị kinh tế đáng kể cho địa phương. Chính sự đa dạng, tinh tế và bản sắc riêng của các sản phẩm đã mở ra nhiều cơ hội phát triển, giúp các làng nghề khẳng định vị thế trên thị trường trong và ngoài nước.

Những sản phẩm thủ công truyền thống đó không chỉ là kết tinh từ bàn tay khéo léo và óc sáng tạo của những người thợ, nghệ nhân mà còn là nguồn lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn. Từ nghề dệt vải, mây tre đan đến chạm khắc gỗ…, mỗi sản phẩm đều mang đậm nét riêng biệt, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho nhiều lao động nông thôn.

Việc khôi phục và phát triển các làng nghề thủ công giúp giữ gìn giá trị văn hóa dân tộc, đồng thời mở ra hướng đi mới cho kinh tế nông thôn trong giai đoạn mới. Khi được đầu tư về công nghệ, mẫu mã và thị trường, sản phẩm thủ công truyền thống hoàn toàn có thể trở thành hàng hóa có giá trị cao, đóng góp tích cực vào quá trình xây dựng nông thôn mới hiện đại, bền vững.

Thu Hiền - Tùng Dương