Thái Nguyên: Mở rộng diện tích cây ăn quả theo hướng tập trung

TMO - Tận dụng lợi thế về đất đai và khí hậu, thời gian quan, tỉnh Thái Nguyên đẩy mạnh mở rộng diện tích cây ăn quả theo quy mô lớn, đồng thời thay thế dần các loại cây trồng kém hiệu quả. Các vùng sản xuất hàng hóa được quy hoạch bài bản, góp phần hình thành chuỗi giá trị, ổn định đầu ra và phát triển nông nghiệp bền vững.

Trong những năm gần đây, tỉnh Thái Nguyên xác định phát triển cây ăn quả theo hướng tập trung là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp và tăng thu nhập cho người dân. Từ việc rà soát quỹ đất, địa phương đã quy hoạch các vùng trồng cây ăn quả tập trung, gắn với lợi thế từng tiểu vùng sinh thái. Nhiều loại cây có giá trị kinh tế cao như na, bưởi, cam, nhãn, hồng không hạt… được mở rộng diện tích theo hướng chuyên canh, áp dụng đồng bộ các tiến bộ khoa học – kỹ thuật vào sản xuất.

Song song đó, tỉnh chú trọng xây dựng các mô hình liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp để hình thành chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất đến tiêu thụ. Việc cấp mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm trái cây Thái Nguyên cũng được đẩy mạnh, góp phần nâng cao uy tín trên thị trường.

Nhờ định hướng đúng đắn, nhiều vùng cây ăn quả tập trung đã mang lại hiệu quả kinh tế rõ nét, tạo động lực chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hướng hiện đại và bền vững. Theo thống kê, toàn tỉnh Thái Nguyên hiện có gần 18.500ha cây ăn quả. Để gia tăng giá trị kinh tế và phát triển bền vững, tỉnh đang tập trung định hướng phát triển các loại cây ăn quả chủ lực, hình thành vùng sản xuất tập trung theo hướng an toàn, gắn với nhu cầu thị trường.

Bên cạnh đó, Thái Nguyên có trên 1.000ha na với sản lượng hơn 10.000 tấn/năm; hơn 2.100ha bưởi; gần 1.800ha nhãn cho sản lượng khoảng 12.660 tấn; trên 1.600ha quýt; hơn 1.000ha cam và gần 1.000ha hồng không hạt.

Đến nay, Thái Nguyên đã hình thành khoảng 2.000ha cây ăn quả sản xuất tập trung. Nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế, nhiều hộ dân chủ động áp dụng các biện pháp kỹ thuật để điều tiết thời vụ, đưa cây cho quả trái vụ. Tại vùng na La Hiên, người dân đã cung ứng cho thị trường lượng na đáng kể ngay trong mùa đông, thời điểm nguồn cung khan hiếm.

Từ cuối năm 2021, các vùng trồng na trọng điểm của tỉnh bắt đầu triển khai kỹ thuật thâm canh na rải vụ. Đến nay, nhiều hộ dân đã nắm vững các khâu chăm sóc, đốn tỉa cành, thụ phấn nhân tạo và định hướng quả. Cùng với điều tiết thời vụ, nhiều hộ dân trong tỉnh mạnh dạn ứng dụng công nghệ quản lý nước, đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm và áp dụng quy trình sản xuất cây ăn quả an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP. Hiện nay, toàn tỉnh có gần 1.100ha cây ăn quả được cấp chứng nhận VietGAP.

Bên cạnh đó, người dân tích cực đưa các giống cây mới có năng suất cao, chất lượng tốt vào trồng mới hoặc thay thế những diện tích cây già cỗi, thoái hóa, tập trung vào các loại cây ăn quả chủ lực.

Riêng năm 2025, toàn tỉnh trồng mới khoảng 100ha na, 100ha bưởi và 80ha nhãn. Theo chia sẻ của người dân xóm Hiên Minh, xã La Hiên, nhiều hộ trong xã đã đưa giống na Thái, na dứa Đài Loan vào trồng trên đất đồi của gia đình, cho quả to, mã đẹp, đầu ra thuận lợi với giá bán từ 60-80 nghìn đồng/kg. Việc chủ động ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và chuyển dịch cơ cấu giống đã góp phần mở rộng diện tích nhiều loại cây ăn quả có giá trị kinh tế cao như bưởi, na, thanh long, mít, ổi, đu đủ, cam, quýt. Nhờ đó, nhiều mô hình cho thu nhập từ 250-400 triệu đồng/ha.

Các vùng chuyên canh trái cây mang lại kinh tế ổn định hơn cho người dân Thái Nguyên. (Ảnh: TN). 

Lãnh đạo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh, cho biết, chuyển đổi cơ cấu giống phù hợp giúp Thái Nguyên xây dựng được các vùng cây ăn quả tập trung, tăng cường ứng dụng chế phẩm sinh học, bao quả và thụ phấn bổ sung, qua đó nâng cao chất lượng, mẫu mã và giá trị sản phẩm. Phát triển cây ăn quả đang mang lại nguồn thu đáng kể cho nhiều hộ dân. Tuy nhiên, bài toán đầu ra vẫn còn nhiều thách thức.

Thực tế năm 2025, diện tích nhãn của tỉnh tăng mạnh, sản lượng tăng gần 40% so với năm trước nhưng giá bán chỉ ở mức 4-6 nghìn đồng/kg, khiến nhiều hộ phải để quả chín hỏng trên cây. Bên cạnh đó, diện tích cây ăn quả đạt chứng nhận VietGAP, hữu cơ còn hạn chế, liên kết tiêu thụ chưa chặt chẽ. Để phát triển bền vững, thời gian tới các cấp, ngành chức năng cần tiếp tục định hướng, quy hoạch vùng trồng phù hợp, khuyến khích người dân áp dụng quy trình canh tác an toàn, đồng thời tăng cường hỗ trợ xúc tiến thương mại, kết nối tiêu thụ…

Mở rộng diện tích cây ăn quả theo hướng tập trung là hướng đi phù hợp với điều kiện tự nhiên và yêu cầu phát triển nông nghiệp hàng hóa của Thái Nguyên. Việc hình thành các vùng chuyên canh không chỉ giúp nâng cao năng suất, chất lượng mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho ứng dụng khoa học công nghệ, cơ giới hóa và tổ chức sản xuất quy mô lớn.

Tuy nhiên, để mô hình này phát huy hiệu quả lâu dài, tỉnh cần tiếp tục hoàn thiện quy hoạch, gắn sản xuất với thị trường và tăng cường vai trò của hợp tác xã trong liên kết tiêu thụ. Đồng thời, người nông dân phải chủ động nâng cao trình độ canh tác, tuân thủ quy trình kỹ thuật và hướng tới sản xuất an toàn, thân thiện với môi trường.

Khi các yếu tố từ quy hoạch, kỹ thuật, tổ chức sản xuất đến thị trường được triển khai đồng bộ, cây ăn quả sẽ thực sự trở thành ngành hàng chủ lực, góp phần nâng cao giá trị nông sản, cải thiện đời sống nông dân và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn bền vững tại Thái Nguyên.

Nguyễn Hà