Rác từ hoạt động thủy sản: Vì sao các địa phương “than” khó xử lý?

TMO - Trong một diễn đàn được tổ chức mới đây về quản lý rác thải nhựa đại dương, nhiều địa phương “than” rất khó xử lý chất thải từ các hoạt động sản xuất, chế biến thủy sản.

Phú Yên, địa phương này hiện có hơn 4.100 tàu khai thác, gần 7.000 hộ nuôi trồng thủy sản nên lượng rác thải xả ra biển là rất lớn. Riêng vịnh Xuân Đài mỗi ngày có 7,5-11,5 tấn rác từ các nguồn thủy sản, sinh hoạt. Đa phần rác thải từ hoạt động nuôi trồng thủy sản chưa được thu gom, tái chế.

Lý giải việc này, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phú Yên cho biết, hiện chưa có quy định thu gom, xử lý rác thải từ các hoạt động nuôi trồng và khai thác thủy sản, thậm chí chưa điều tra hiện trạng sử dụng, phát thải túi nylon, sản phẩm nhựa dùng một lần trên các tàu cá, cơ sở nuôi trồng thủy sản, cảng cá.

Tại Quảng Ninh. Địa phương này có khoảng 10 triệu phao xốp làm vật liệu nổi trong nuôi trồng thủy sản, sau vài năm sử dụng, hỏng, không có kinh phí, không có cơ chế xử lý nên bị vứt xuống biển.

Theo UNDP, mỗi năm Việt Nam xả ra đại dương 0,28 đến 0,73 triệu tấn rác thải nhựa, đứng thứ 4 thế giới.

Ông Đỗ Đình Minh, Chi cục trưởng Thủy sản Quảng Ninh cho biết: "Trong quá trình sử dụng, nếu phao xốp bị hỏng người dân vứt bỏ xuống biển, hoặc quá trình sử dụng gặp bão gió dễ bị hỏng, tuột khỏi bè nuôi, trôi nổi trên mặt biển gây ảnh hưởng đến cảnh quan, ô nhiễm môi trường, mỗi năm Quảng Ninh phải chi hàng chục tỷ để thu gom rác thải”. Theo ông Minh, việc xử lý rác thải nhựa đại dương gặp khó khăn, đặc biệt là chính sách liên quan đến vật liệu nổi chưa được áp dụng vào thực tiễn do phải xây dựng dự án liên kết theo chuỗi, khó triển khai. Đa phần dự án đều từ vốn phi chính phủ, khi kết thúc thì khó duy trì.

Tại Kiên Giang, sau khoảng 10 năm triển khai thu gom rác thải nhựa, địa phương này cũng gặp không ít khó khăn. Vấn đề lớn nhất địa phương này gặp phải là do kinh phí. Được biết, ở Kiên Giang, hầu hết dự án đều do các tổ chức phi chính phủ tài trợ, ngân sách hầu như không có. Ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh này đề nghị có hướng dẫn để sử dụng khoảng 2% kinh phí bảo vệ môi trường từ nguồn ngân sách của tỉnh.

Chia sẻ về việc này, ông Trần Đình Luân, Tổng cục trưởng Thủy sản, cho rằng nếu không có sự hỗ trợ của các tổ chức phi chính phủ thì đến nay việc thu hồi rác thải nhựa đại dương liên quan đến ngành thủy sản hầu như chưa triển khai. Ông Luân cho biếtt, việc bố trí vốn ngay ở Tổng cục cũng gặp khó khăn chứ chưa nói đến địa phương.

Dưới góc nhìn của Điều phối viên quốc gia UNDP tại Việt Nam, bà Nguyễn Thị Thu Huyền cho rằng, để giải quyết vấn đề rác thải nhựa đại dương liên quan đến ngành thủy sản cần sự vào cuộc của nhiều ngành chứ không thể chỉ dựa vào nguồn kinh phí của các tổ chức phi chính phủ. Các chương trình của Chính phủ cần lồng ghép với việc huy động nguồn lực của UNDP, các tổ chức phi chính phủ khác.

Theo UNDP, mỗi năm Việt Nam xả ra đại dương 0,28 đến 0,73 triệu tấn rác thải nhựa, đứng thứ 4 thế giới. Rác thải nhựa gây tác động tiêu cực đến sức khỏe các sinh vật biển, dự tính đến 2050 khoảng 99% loài chim biển sẽ ăn phải nhựa.

Nguyễn Hoàng