Quảng Ngãi bảo tồn, khai thác hiệu quả nguồn lợi rong mơ

TMO - Những năm qua, hoạt động khai thác rong mơ trên địa bàn huyện Bình Sơn (tỉnh Quảng Ngãi) đã đem lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân tại địa phương. Việc kiểm soát hoạt động khai thác rong mơ hiệu quả góp phần bảo vệ, hạn chế tình trạng suy giảm nghiêm trọng hệ sinh thái biển, làm cạn kiệt nguồn lợi thủy sản.  

Quảng Ngãi là tỉnh thuộc vùng Duyên hải Nam Trung Bộ, có bờ biển dài khoảng 130km với nguồn lợi rong biển vô cùng phong phú. Ở vùng biển ven bờ huyện Bình Sơn mà nhiều nhất là ở vùng Phước Thiện, xã Bình Hải và Gành Cả, xã Bình Châu rong biển mọc khá nhiều. Đây là nơi trú ngụ, sinh sôi của những đàn cá ven bờ. 

Theo nhiều người dân ở xã Bình Hải, để khai thác được rong mơ, người dân phải dùng bình nén oxy rồi lặn xuống dưới mặt nước biển để hái rong mơ, còn một người khác có nhiệm vớt rong mơ nổi trên mặt nước đưa lên thuyền thúng. Rong mơ biển chủ yếu mọc dày ở độ sâu từ 3 đến 5m nên người dân còn mang theo cả lưới đánh cá để vớt rong mơ. Rong mơ được bà con khai thác đem về rồi phơi khô trên bãi biển. Giá rong mơ hiện nay mỗi ngày ngư dân có thể thu về hơn 400.000 đồng/người.  

Những năm qua, hoạt động khai thác rong mơ trên địa bàn huyện Bình Sơn (tỉnh Quảng Ngãi) đã đem lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân tại địa phương. Ảnh: TT.  

UBND xã Bình Hải cho biết, trên địa bàn xã có khoảng 400 hộ khai thác rong mơ. Nhờ rong mơ mà ngư dân địa phương có thêm khoản thu nhập kha khá để trang trải cuộc sống. Địa phương cũng đã vận động và con ngư dân khai thác rong mơ phải chừa khoảng 10cm phần gốc cho các loại hải sản sinh sôi. Khai thác rong mơ phải đúng mùa, nếu không sẽ làm ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của tôm cá. Ngư dân cũng đã có ý thức hơn trong việc bảo vệ rong mơ, tổ chức khai thác đúng thời vụ và thời gian cho phép. Điều này không chỉ giúp cho ngư dân ven biển có được nguồn thu hàng năm mà còn tạo môi trường thuận lợi cho các loại hải sản về trú ngụ, sinh sản và bảo vệ tài nguyên môi trường biển. 

Ngoài ra, nhằm góp phần bảo vệ rong mơ ven biển, tại các địa phương Bình Hải, Bình Châu đã thành lập nhiều tổ tự quản bảo vệ tài nguyên và môi trường biển. Thành viên tổ tự quản vừa giám sát, vừa tuyên truyền, vận động người dân cùng bảo vệ, có ý thức trong khai thác rong mơ và các nguồn lợi từ biển khác. Nhờ vậy, những mảng rong mơ dọc theo bờ biển Bình Sơn phát triển tốt, thu hút nhiều loài hải sản đến sinh sống và sinh sản, góp phần phục hồi hệ sinh thái biển ven bờ. 

Hằng năm, mùa rong mơ chỉ kéo dài từ đầu tháng 5 cho đến gần cuối tháng 6. Những năm trở lại đây, người dân khai thác rong mơ theo đúng mùa và khai thác hạn chế. Việc khai thác đúng vụ không chỉ giúp người dân có thu nhập bền vững mà còn tạo môi trường cho các loại tôm, cá sinh sôi phát triển. Khai thác rong mơ phải đúng mùa, nếu không sẽ làm ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của tôm cá. Nhưng nếu khai thác muộn thì rong mơ cũng sẽ tự chết và phân hủy. 

Hội Nông dân huyện Bình Sơn vừa chính thức khởi động triển khai dự án “Bảo vệ, khai thác và phát triển rong mơ khu vực các xã ven biển gắn với sinh kế bền vững của cộng đồng”.

Sau 1 năm tiến hành xây dựng kế hoạch khảo sát và tập huấn, Hội Nông dân huyện Bình Sơn vừa chính thức khởi động triển khai dự án “Bảo vệ, khai thác và phát triển rong mơ khu vực các xã ven biển gắn với sinh kế bền vững của cộng đồng”. 

Theo đó, dự án do Chương trình Phát triển Liên hiệp quốc, Chương trình tài trợ các dự án nhỏ thuộc Quỹ môi trường toàn cầu tài trợ với tổng kinh phí thực hiện hơn 2 tỷ đồng. Trong đó, Quỹ môi trường toàn cầu tài trợ gần 1,2 tỷ đồng, còn lại là vốn đối ứng từ các nguồn khác. Dự án này được Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi phê duyệt tại Quyết định số 973/QĐ-UBND ngày 2/8/2024 và giao cho Hội Nông dân huyện Bình Sơn triển khai thực hiện từ tháng 9/2024 đến hết tháng 10/2025.

Dự án được triển khai nhằm hướng tới mục tiêu: Truyền thông nâng cao nhận thức về bảo tồn rong mơ và hệ sinh thái biển ven bờ, góp phần đa dạng sinh học, phục hồi và tái tạo nguồn lợi thủy hải sản, tăng cường năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu của cộng đồng. Xác lập các mô hình sinh kế dựa trên nguyên tắc bảo vệ và khai thác bền vững rong mơ và hệ sinh thái biển.

Đồng thời, hình thành các tổ chức và phương thức tổ chức hoạt động để bảo vệ nguồn lợi thủy sản ngăn chặn các hành vi khai thác thiếu bền vững dựa trên cơ chế đồng quản lý. việc triển khai dự án bảo vệ, khai thác và phát triển rong mơ gắn với sinh kế bền vững của cộng đồng tại các xã ven biển huyện Bình Sơn có ý nghĩa rất lớn trong việc bảo vệ, phát triển nguồn lợi thủy sản, góp phần mang lại những giá trị bền vững về kinh tế và xã hội của địa phương. 

Quốc Dũng - Thu Giang