Lào Cai quy hoạch vùng trồng, bảo tồn các loài dược liệu

TMO - Với điều kiện tự nhiên đa dạng, khí hậu đặc thù cùng nguồn gen cây thuốc phong phú, Lào Cai đang vươn lên trở thành vùng dược liệu trọng điểm của cả nước.  

Trên cơ sở hiện trạng trồng, phân bố về trữ lượng dược liệu tự nhiên, tỉnh Lào Cai quy hoạch phát triển từng loại dược liệu phù hợp với hiện trạng phân bố, điều kiện tự nhiên của từng tiểu vùng khí hậu của tỉnh. Đồng thời, tăng cường bảo tồn tại chỗ các loài cây dược liệu quý tại Vườn quốc gia Hoàng Liên, Khu Bảo tồn thiên nhiên Bát Xát, Khu Bảo tồn thiên nhiên Hoàng Liên, Văn Bàn.

Ngoài ra, tỉnh cũng đang xây dựng các cơ sở ươm và nhân giống cây dược liệu tại một số khu vực trồng dược liệu tập trung, đầu tư cơ sở vật chất, khoa học kỹ thuật tiên tiến trong sản xuất giống (nuôi cấy mô tế bào, ứng dụng công nghệ cao…) để đảm bảo nhân nhanh các giống cây dược liệu đáp ứng nhu cầu sản xuất. Đối với nhóm cây dược liệu quý hiếm, tỉnh Lào Cai đang đầu tư xây dựng nhà công nghệ để sản xuất cây giống (nuôi cấy mô) cung ứng theo nhu cầu đặt hàng của các tổ chức, doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh. 

Vùng trồng dược liệu cát cánh mang lại thu nhập ổn định cho người dân tại xã Bắc Hà. 

Phát huy lợi thế tự nhiên, tỉnh Lào Cai đã ban hành nhiều cơ chế, chương trình và đề án mang tính dài hạn như Chiến lược phát triển nông nghiệp hàng hóa; Đề án phát triển công nghiệp dược liệu giai đoạn 2021- 2025, tầm nhìn 2030 và Kế hoạch phát triển dược liệu gắn với du lịch - kinh tế xanh. Đến nay, toàn tỉnh đã hình thành các vùng sản xuất dược liệu tập trung quy mô lớn với tổng diện tích khoảng 6.555 ha, sản lượng đạt trên 30.000 tấn/năm, giá trị ước khoảng 908 tỷ đồng. 

Từ những diện tích trồng ngô, lúa kém hiệu quả, người dân xã vùng cao Tả Van đã mạnh dạn chuyển sang trồng cát cánh, đương quy, mạch môn. Không chỉ tăng thu nhập, một số loài dược liệu như cát cánh còn trở thành sản phẩm du lịch. Mùa hoa tím biếc từ tháng 6 - 9 thu hút du khách đến tham quan, trải nghiệm, mở ra thêm nguồn thu cho người dân từ dịch vụ ăn uống, lưu trú. 

Việc mở rộng phát triển cây dược liệu không chỉ giúp xóa nghèo, nâng cao đời sống người dân mà còn góp phần bảo tồn đa dạng sinh học. Từ đó, thay vì khai thác tự phát, người dân địa phương đã cùng chính quyền và doanh nghiệp chung tay bảo tồn, trồng dược liệu theo hướng bền vững, vừa gìn giữ nguồn gen quý.

Còn theo chị Tẩn Mẩy Líu, quản lý Hợp tác xã Cộng đồng Dao đỏ Tả Phìn (xã Tả Phìn) cho biết, trước đây bà con quen đi rừng hái dược liệu bán, vừa thu nhập bấp bênh, vừa làm cạn kiệt nguồn gen quý. Vì vậy, cần thay đổi cách nghĩ, cách làm để phát triển bền vững. HTX khuyến khích xác xã viên trồng thuốc tại vườn nhà và luân phiên nhau hái thuốc cho HTX đảm bảo mỗi ngày đủ 2 tạ lá tươi và 2 tạ lá khô. Từ đây, trồng cây dược liệu này vừa góp phần phủ xanh đất trống đồi trọc bảo vệ môi trường, vừa tạo việc làm tăng thêm thu nhập cho các hộ gia đình, đáp ứng nhu cầu nguyên liệu sản xuất sản phẩm để HTX liên doanh xuất khẩu...

Lào Cai đang vươn lên trở thành vùng dược liệu trọng điểm của cả nước.  

Với những kết quả đã đạt được, tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu trở thành trung tâm vùng về cây dược liệu, thu hút doanh nghiệp đầu tư nhà máy chế biến hiện đại, mở rộng vùng nguyên liệu tại Sa Pa, Bắc Hà, Bát Xát, Văn Bàn… Mỗi vùng được quy hoạch gắn với nhóm cây chủ lực, bảo đảm chất lượng và khả năng cạnh tranh trên thị trường. Cây dược liệu còn góp phần bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và tri thức bản địa. Giảo cổ lam, chùa dù, thuốc tắm, chè dây... được trồng dưới tán rừng, vừa tạo sinh kế, vừa gìn giữ nguồn gen quý hiếm.

Tỉnh Lào Cai phấn đấu đến năm 2030, duy trì và phát triển diện tích dược liệu của tỉnh đạt khoảng 5.000 ha. Phát triển tối thiểu 02 cơ sở sơ chế, chế biến dược liệu. Xây dựng thương hiệu 02 - 03 sản phẩm dược liệu và có thêm 03 - 05 sản phẩm dược liệu được tạo ra gắn với chương trình “Mỗi xã một sản phẩm”. 

Tỉnh sẽ tiếp tục xây dựng ổn định vùng nguyên liệu bằng việc bảo tồn các loài cây dược liệu quý tại Vườn Quốc gia Hoàng Liên, Khu Bảo tồn thiên nhiên Bát Xát, Khu Bảo tồn thiên nhiên Hoàng Liên, Văn Bàn; bảo tồn và phát triển nguồn gen dược liệu đặc hữu, quý hiếm như tam thất hoang, thất diệp nhất chi mai, hoàng liên ô rô, các loại cây thuốc tắm người Dao; ổn định diện tích với các chủng loại cây dược liệu phù hợp với nhu cầu của thị trường tiêu thụ như chè dây, giảo cổ lam, tam thất, thất diệp nhất chi mai 

Đẩy mạnh thu hút các doanh nghiệp có đủ năng lực liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ dược liệu bền vững tại các vùng nguyên liệu.  Tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với vùng dược liệu được cấp chứng nhận GACP-WHO. Đẩy mạnh phát triển mô hình dược liệu làm thuốc, dược liệu gắn với du lịch, thảo dược gắn với ẩm thực địa phương.../. 

Hồng Ngát