Hướng tới khai thác hiệu quả tín chỉ các-bon rừng ngập mặn Cần Giờ

TMO - Rừng ngập mặn Cần Giờ (TP.HCM) không chỉ có giá trị đặc biệt về sinh thái mà còn là nguồn hấp thụ các-bon quan trọng. Việc nghiên cứu, xây dựng cơ chế khai thác hiệu quả tín chỉ các-bon từ rừng đang được xem là giải pháp khả thi nhằm tạo nguồn lực tài chính bền vững cho công tác bảo vệ, phục hồi và phát triển hệ sinh thái rừng ngập mặn.

Rừng ngập mặn Cần Giờ là một trong những hệ sinh thái đặc thù có giá trị cao về đa dạng sinh học và chức năng phòng hộ ven biển, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong hấp thụ và lưu trữ các-bon. Với diện tích lớn và trữ lượng sinh khối đáng kể, rừng ngập mặn Cần Giờ được đánh giá có tiềm năng lớn trong việc phát triển tín chỉ các-bon rừng.

Trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước tham gia thị trường các-bon trong nước và quốc tế, việc hướng tới khai thác hiệu quả nguồn tín chỉ các-bon từ rừng ngập mặn Cần Giờ mở ra cơ hội kết hợp hài hòa giữa mục tiêu bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế xanh.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa tiềm năng này, cần có cách tiếp cận bài bản, dựa trên cơ sở khoa học và khung pháp lý rõ ràng. Công tác kiểm kê trữ lượng các-bon, giám sát diễn biến rừng, xây dựng phương pháp đo đạc, báo cáo và thẩm định theo chuẩn quốc tế là những yêu cầu bắt buộc.

Bên cạnh đó, sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, cơ quan chuyên môn, tổ chức khoa học và cộng đồng dân cư giữ rừng có ý nghĩa quan trọng trong quản lý, bảo vệ và phát triển rừng bền vững.

Với diện tích gần 35 nghìn ha, rừng ngập mặn Cần Giờ được các nhà khoa học đánh giá là có tiềm năng lớn để tham gia thị trường tín chỉ các-bon. Khi được đầu tư đúng mức, tín chỉ các-bon không chỉ tạo nguồn tài chính ổn định cho công tác bảo tồn rừng ngập mặn mà còn góp phần nâng cao sinh kế, tăng cường trách nhiệm của các bên liên quan trong bảo vệ hệ sinh thái đặc biệt quan trọng này. Tuy nhiên, đại diện phòng Phát triển tài nguyên và Hợp tác, Ban Quản lý Rừng phòng hộ, đặc dụng TP.HCM, trước khi tham gia thị trường các-bon cũng như trao đổi tín đổi tín chỉ các-bon thì phải bảo vệ được tiềm năng tín chỉ các-bon của rừng ngập mặn Cần Giờ.

Rừng ngập mặn Cần Giờ có ý nghĩa quan trọng đối với khu vực TP.HCM. (Ảnh:ND). 

Theo đó, trước hết phải thực hiện tốt công tác bảo tồn, tức là bảo vệ nguyên vẹn được diện tích rừng ngập mặn Cần Giờ. Đây là điều kiện đầu tiên và là điều kiện tiên quyết để tính tới việc phát huy giá trị các-bon của rừng ngập mặn Cần Giờ. Thứ hai là phải tập trung nghiên cứu về tiềm năng tín chỉ các-bon của rừng ngập mặn Cần Giờ. Trước đây, Ban Quản lý Rừng phòng hộ, đặc dụng TP.HCM đã có các công trình nghiên cứu về khả năng áp dụng các-bon của các loại rừng trồng.

Trong thời gian qua, Ban đã đề nghị và đang được thành phố xem xét phê duyệt để triển khai công tác đánh giá trữ lượng các-bon của các loại cây rừng tự nhiên. Từ công tác này, Ban sẽ đánh giá được tổng diện tích hiện có của từng loài cây rừng ngập mặn và khả năng hấp thụ các-bon như thế nào.

Khi đã có số liệu cụ thể thì việc tham gia thị trường các-bon sẽ rất thuận lợi. Thứ ba là nâng cao chất lượng của rừng ngập mặn Cần Giờ để nâng cao khả năng hấp thụ cũng như tích tụ các-bon của rừng, làm gia tăng lượng các-bon hàng năm. Về nâng cao chất lượng rừng ngập mặn Cần Giờ, sẽ có 2 cách. Một là nâng cao chất lượng rừng trồng qua việc phát triển giá trị chức năng của nó.

Hai là phải nâng cao theo hướng đa dạng sinh học. Rừng ngập mặn Cần Giờ là rừng phục hồi sau chiến tranh, trong đó, hệ sinh thái rừng trồng chiếm gần 2/3 diện tích. Đối với các hệ sinh thái thì rừng tự nhiên có giá trị đa dụng và cao hơn nhiều so với rừng trồng. Vì vậy, với rừng ngập mặn Cần Giờ, không chỉ phát huy giá trị hấp thụ các-bon của rừng mà cần quan tâm đến chỉ số đa đạng sinh học.

Đây là một trong những điều cơ bản để duy trì cũng như nâng cao khả năng tích tụ các-bon của hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ. Việc đa dạng sinh học sẽ giúp phát triển rừng một cách bền vững để có thể khai thác được tín chỉ các-bon trong thời gian sắp tới.

Theo đại diện Viện Khoa học Lâm nghiệp Nam Bộ, nhận định, rừng ngập mặn Cần Giờ đã bắt đầu được trồng phục hồi từ gần 50 năm trước, nên thời gian và tuổi của nhiều cây rừng đã quá lớn. Tính theo tuổi sinh trưởng cho một loài cây hoặc là bất cứ sinh vật nào, cũng sẽ già hóa theo thời gian. Mặt khác, trong thời gian đầu, TP.HCM tiến hành khôi phục rừng ngập mặn Cần Giờ, lực lượng trồng rừng chủ chốt là thanh niên xung phong và họ trồng với mật độ rất dày.

Chính vì vậy, ở rừng ngập mặn Cần Giờ hiện nay, cây vừa mọc dày, tuổi cây lại lớn, dẫn đến tình trạng suy thoái rừng. Do đó, để nâng cao sức khỏe của rừng ngập mặn Cần Giờ, , cần phải thực hiện các giải pháp trong lâm nghiệp như tỉa thưa những cây bị sâu bệnh, cây chết, hoặc tại những khu vực lập địa xấu do ngập nước nhiều dẫn tới nhiều cây bị chết, cần trồng bổ sung những loài cây mới một cách hợp lý.

Theo phương án quản lý rừng bền vững rừng phòng hộ Cần Giờ đến năm 2030 mới được UBND TP.HCM phê duyệt, rừng phòng hộ Cần Giờ hiện có tổng diện tích 34.809,68ha, trong đó đất có rừng chiếm hơn 32.482ha, bao gồm hơn 12.490ha rừng tự nhiên và gần 19.000ha rừng trồng.

Bảo vệ rừng ngập mặn Cần Giờ là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới của TP.HCM. (Ảnh: TN). 

Đây là khu rừng ngập mặn duy nhất của TP.HCM, đồng thời là tấm “lá chắn sinh thái” bảo vệ vùng đô thị trước ảnh hưởng của triều cường, xâm nhập mặn và biến đổi khí hậu.  Cũng theo phương án này, TP.HCM định hướng phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí trong rừng phòng hộ Cần Giờ giai đoạn 2025 - 2030, thu hút bình quân từ 400.000 - 500.000 lượt khách mỗi năm.

Khu du lịch Dần Xây sẽ được xây dựng thành mô hình du lịch sinh thái xanh kiểu mẫu, còn Công viên rừng ngập mặn Cần Giờ sẽ là không gian mở để người dân TP Hồ Chí Minh tìm về với thiên nhiên, trải nghiệm hệ sinh thái rừng ngập mặn độc đáo…

Bên cạnh đó, hướng tới khai thác hiệu quả tín chỉ các-bon rừng ngập mặn Cần Giờ là bước đi phù hợp với xu thế phát triển bền vững và cam kết giảm phát thải khí nhà kính của TP.HCM. Để triển khai hiệu quả, cần tăng cường năng lực cho đội ngũ quản lý rừng, ứng dụng khoa học công nghệ trong giám sát, đánh giá trữ lượng các-bon, đáp ứng yêu cầu của thị trường trong và ngoài nước.

Việc lồng ghép phát triển tín chỉ các-bon với các chương trình bảo tồn, phục hồi rừng và sinh kế cộng đồng sẽ góp phần tạo tính bền vững lâu dài. Khi rừng ngập mặn Cần Giờ được bảo vệ và khai thác hợp lý giá trị các-bon, không chỉ môi trường sinh thái được gìn giữ mà còn đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, nâng cao vị thế của địa phương trong nỗ lực ứng phó biến đổi khí hậu toàn cầu.

Chiến Thắng