Hiệu quả từ mô hình trồng mướp lấy xơ

TMO - Mỗi xơ mướp được đơn vị liên kết thu mua với giá từ 2.000 đồng đến 5.000 đồng tùy theo độ dài. Việc triển khai mô hình này đang đem lại hiệu quả kinh tế khá cho người dân trên địa bàn huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An.

Từ đầu năm 2024, Hội Nông dân xã Thanh Tiên (huyện Thanh Chương, Nghệ An) triển khai mô hình trồng mướp lấy xơ. Ngoài mô hình tập thể của Hội Nông dân xã, có 4 hội viên khác cũng trồng mướp lấy xơ. Tổng diện tích mướp lấy xơ của toàn xã là 11.000m2.

Trước đó, các hộ tham gia mô hình trồng mướp lấy xơ trên địa bàn xã Thanh Tiên đã được Hội Nông dân huyện Thanh Chương (Nghệ An) tập huấn, chuyển giao kỹ thuật. Đồng thời những hộ này được tham quan doanh nghiệp chuyên chế biến xơ mướp ở Bắc Ninh. Ngoài ra, họ còn được hỗ trợ vật tư như: hạt giống, màng phủ, phân bón, vôi bột, lưới làm giàn leo, thuốc bảo vệ thực vật và hệ thống tưới tiêu…Hiện tại, trên địa bàn xã Thanh Tiên thí điểm trồng 4 giống mướp khác nhau, bước đầu cho thấy các giống mướp này phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng, cho quả nhiều và to.

Mô hình trồng mướp lấy xơ trên địa bàn xã Thanh Tiên, huyện Thanh Chương bước đầu phát huy hiệu quả kinh tế cho các hộ dân. Ảnh: HL. 

Theo Hội Nông dân xã Thanh Tiên, mướp là cây dễ trồng, dễ chăm sóc. Tuy nhiên, cây mướp thường bị sâu cắn lá, cắn ngọn, sâu xanh và bọ xít tấn công vào giai đoạn sinh trưởng, đến thời kỳ cây ra quả thì có ruồi vàng. Do vậy các hộ sản xuất đã sử dụng các chế phẩm sinh học hoặc bẫy sinh học để bảo vệ quả khỏi sự tấn công của các loài sâu, côn trùng. 

Sau 3 tháng gieo trồng, mướp cho thu hoạch, do thời tiết thuận lợi, quy trình trồng tuân thủ nghiêm ngặt đúng kỹ thuật nên mướp cho quả to, có những quả đạt hơn 80cm. Mỗi vụ người nông dân sẽ thu hoạch mướp từ 3-4 đợt. Khác với trồng mướp thương phẩm, mướp lấy xơ được thu hoạch khi quả ngả sang màu vàng, cuống chớm đen, nâng lên thấy nhẹ, bóp nhẹ vỏ vỡ.  Quả mướp thu hoạch về người dân sẽ đập cho vỡ lớp vỏ bên ngoài, sau đó ngâm vào nước khoảng 2 tiếng vỏ tự tách ra. Họ tiếp tục rũ xơ mướp cho hạt rời khỏi quả, tiếp tục ngâm một lần trong nước sạch khác để xơ mướp sạch, trắng. 

Người dân thu hoạch mướp, thực hiện các bước để cho ra thành phẩm là xơ mướp. 

Trong đợt đầu tiên, mô hình tập thể của Hội Nông dân xã Thanh Tiên dự kiến thu hoạch 15.000-20.000 chiếc xơ mướp, chủ yếu kích cỡ 47-70cm, cho nguồn thu khoảng từ 45-60 triệu đồng.Để xơ mướp đảm bảo chất lượng người dân phơi trên giàn, dưới ánh nắng trực tiếp. Dưới cái nắng từ 35-38 độ C, chỉ cần một ngày nắng là xơ mướp khô giòn, có thể đóng vào túi ni lông để bảo quản. 

Sản phẩm xơ mướp sau sơ chế được đơn vị liên kết thu mua toàn bộ, tuy nhiên giá cả được phân loại theo độ dài của từng xơ mướp. Đối với những xơ mướp dài 70cm trở lên được thu mua với giá 5.000 đồng/chiếc; xơ mướp 47-70cm có giá 4.000 đồng/chiếc, 37-47cm giá 3.000 đồng/chiếc, còn xơ mướp dưới 37cm có giá 2.000 đồng/chiếc. 

Sau khi thu hoạch đợt 1, người dân tiếp tục bón phân, dọn cỏ để thúc mướp ra quả đợt 2. Thời gian ra quả của mướp là 5 tháng nhưng càng về sau, năng suất sẽ giảm dần. Xơ mướp sau khi được người dân sơ chế, đơn vị thu mua sẽ sản xuất ra các sản phẩm gia dụng như: bông tắm, lót giày, dép… xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ và một số nước ở châu Âu. 

Ngoài trồng mướp để quả già lấy xơ, người dân có thể tỉa quả non bán ra thị trường. Cùng với lấy xơ, bán quả non, vỏ quả mướp được các hộ dân tận dụng ủ phân vi sinh. Năng suất cao, giá thành ổn định, kháng bệnh tốt, phù hợp điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng, bước đầu có thể khẳng định hiệu quả của mô hình trồng mướp lấy xơ trên địa bàn. Chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên diện tích đất kém hiệu quả đang là chủ trương đúng đắn được thực hiện trong những năm qua tại Nghệ An. Với mô hình trồng mướp lấy xơ - một mô hình mới được đánh giá là bước chuyển đổi hiệu quả cả về tư duy, cách nghĩ của người dân và hiệu quả sản phẩm. 

Lê An