TMO - Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng nay thuộc tỉnh Quảng Trị mới, trở thành di sản thiên nhiên đặc biệt có giá trị toàn cầu. Với hệ thống hang động kỳ vĩ, và đa dạng sinh học phong phú, di sản này đang được định hướng khai thác gắn với bảo tồn, mở ra động lực quan trọng cho phát triển du lịch, nghiên cứu và kinh tế xanh của địa phương.

Quảng Trị là địa phương có hệ thống sông, suối, rừng nguyên sinh và đường bờ biển dài, với những điều kiện tự nhiên đó, địa phương đang biến những giá trị di sản thiên nhiên thành lợi thế cạnh tranh trong phát triển kinh tế - xã hội. Việc gắn bảo tồn với khai thác hợp lý giúp địa phương vừa giữ gìn môi trường sinh thái, vừa mở ra hướng đi mới cho du lịch và nâng cao đời sống người dân.

Đáng chú ý, tại Vườn quốc gia Phong Nha- Kẻ Bàng với hệ thống hang động kỳ vĩ, rừng nguyên sinh rộng lớn và sự đa dạng sinh học độc đáo, nơi đây không chỉ là “kho báu” của thiên nhiên mà còn là nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội.

Quảng Trị đang định hướng khai thác giá trị Phong Nha – Kẻ Bàng gắn với bảo tồn, thúc đẩy du lịch sinh thái, nghiên cứu khoa học và tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng, đưa di sản vươn tầm quốc tế. Vườn Quốc gia (VQG) Phong Nha-Kẻ Bàng, có những giá trị nổi bật toàn cầu về địa chất, địa mạo, đa dạng sinh học đã được UNESCO hai lần ghi danh vào Danh mục Di sản thế giới.

Ngoài ra, nơi đây còn chứa đựng nhiều giá trị văn hóa bản địa đặc sắc và hệ thống các di tích lịch sử, văn hóa quan trọng, là điểm đến nổi tiếng thu hút du khách trong nước và thế giới. Tỉnh Quảng Trị xác định Phong Nha-Kẻ Bàng là trái tim du lịch và là một trong những động lực tăng trưởng của tỉnh.

Vì thế việc gìn giữ, phát huy giá trị của di sản luôn được Ban Quản lý (BQL) VQG Phong Nha-Kẻ Bàng chú trọng. BQL VQG Phong Nha-Kẻ Bàng được giao nhiệm vụ quản lý hơn 124.499ha rừng, trong đó rừng đặc dụng hơn 121.325ha, rừng phòng hộ hơn 3.000ha và rừng sản xuất hơn 20ha.

VQG Phong Nha-Kẻ Bàng cơ hệ thống hang động kỳ vĩ, rừng nguyên sinh rộng lớn và sự đa dạng sinh học độc đáo.

Ngay từ đầu năm, BQL VQG Phong Nha-Kẻ Bàng đã triển khai các hoạt động tuyên truyền, vận động người dân vùng đệm VQG, các cá nhân, tổ chức hoạt động trên địa bàn chấp hành các quy định về bảo vệ rừng (BVR), giữ gìn vệ sinh môi trường, mỹ quan VQG dưới nhiều hình thức khác nhau; đặc biệt tập trung tuyên truyền vào nội dung bảo vệ các loài động vật nguy cấp, quý hiếm. Bên cạnh đó, BQL VQG Phong Nha-Kẻ Bàng đã chú trọng phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương các xã vùng đệm, các đồn biên phòng, trường học trên địa bàn để tuyên truyền nâng cao nhận thức bảo tồn cho cộng đồng dân cư.

Đến nay, các trạm BVR thuộc Trung tâm BVR và Di sản thế giới đã tổ chức được hơn 160 đợt tuyên truyền, vận động, giáo dục pháp luật đến 126 lượt tổ dân phố, thôn, bản trên địa bàn các địa phương vùng đệm VQG, với sự tham gia của hơn 3.200 người dân. Quán triệt phương châm “phòng là chính, BVR tại gốc", BQL VQG Phong Nha-Kẻ Bàng đã tổ chức tuần tra, truy quét liên ngành tại các điểm nóng, địa bàn nhạy cảm trên toàn lâm phận VQG (đặc biệt là phương án BVR Bách xanh đá);

Đồng thời thường xuyên thay đổi cách thức, phương pháp tuần tra, kiểm tra linh hoạt, bí mật, bất ngờ và kịp thời nhằm cương quyết bắt, giữ, xử lý các đối tượng vi phạm; áp dụng, phát huy hiệu quả phần mềm SMART trong tuần tra quản lý BVR và giám sát đa dạng sinh học; kiểm tra, kiểm soát, bảo vệ tốt mốc ranh giới, diện tích vùng giáp ranh, ngăn chặn triệt để không để xảy ra lấn chiếm mới;

Phối hợp với chính quyền địa phương, các lực lượng chức năng tổ chức tuần tra, kiểm tra, kiểm soát địa bàn xung yếu và vùng giáp ranh; ngăn chặn xâm nhập vào rừng trái phép với các lực lượng chức năng trên địa bàn. Đến nay, BQL VQG Phong Nha-Kẻ Bàng đã tổ chức được hơn 870 đợt tuần tra, BVR với trên 1.500 ngày, 690 đêm; quãng đường tuần tra trên 8.800km;

Đồng thời triển khai hơn 110 đợt tuần tra, quản lý, bảo vệ quần thể Bách xanh đá trên toàn lâm phận. Qua các đợt tuần tra, truy quét, kiểm soát người và phương tiện, lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm; kịp thời phát hiện và tháo gỡ hơn 200 sợi dây bẫy và nhiều lán trại, điểm nghỉ tạm bợ trái phép… Bên cạnh nhiệm vụ quản lý BVR di sản, BQL VQG Phong Nha-Kẻ Bàng luôn chú trọng phát huy giá trị của di sản thông qua các hoạt động du lịch, dịch vụ.

Với quan điểm du lịch Phong Nha-Kẻ Bàng là bộ mặt, trái tim của du lịch tỉnh, BQL VQG Phong Nha-Kẻ Bàng đã chỉ đạo các đơn vị tích cực tổ chức các hoạt động quảng bá, thiết thực, thực hiện tốt công tác đón tiếp, phục vụ khách tham quan tại các tuyến, điểm du lịch, nhà hàng, khách sạn an toàn, chu đáo; tăng cường xúc tiến, quảng bá, giới thiệu các sản phẩm du lịch, nhất là trên các nền tảng số.

BQL VQG Phong Nha-Kẻ Bàng còn tích cực tham mưu UBND tỉnh và các sở ngành liên quan để hoàn thiện 8 dự án du lịch sinh thái trong VQG (các sản phẩm đã có) trình thẩm định, phê duyệt; triển khai thực hiện dự án du lịch sinh thái "Đường Trường Sơn huyền thoại-Hang Chỉ huy" (đưa vào khai thác từ ngày 5/7/2025); Tổ chức xét chọn nhà đầu tư thuê môi trường rừng tại VQG; cho thuê môi trường rừng tại 3 điểm (Đồi Bà Tây; Km8; Vườn Thực vật).

Du khách quốc tế khám phá VQG Phong Nha-Kẻ Bàng. (Ảnh: NH).

BQL VQG Phong Nha-Kẻ Bàng đặt mục tiêu phấn đấu, năm 2025 có khoảng 945.000 lượt khách du lịch đến tham quan, với tổng doanh thu hơn 335,667 tỉ đồng. BQL sẽ tiếp tục thực hiện hiệu quả phương án quản lý rừng bền vững VQG PN-KB giai đoạn 2021-2030 và quy chế quản lý, bảo vệ di sản;

Thực hiện nghiêm kế hoạch tuần tra, BVR năm 2025; tăng cường tuần tra bảo vệ nguyên vẹn các quần thể Bách xanh đá; triển khai hiệu quả đề án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí trong VQG; đẩy mạnh công tác quảng bá; phối hợp, hỗ trợ các đơn vị kinh doanh du lịch trên địa bàn thực hiện các hoạt động quảng bá mới, độc đáo để thu hút khách du lịch. Đặc biệt, hiện nay BQL VQG Phong Nha-Kẻ Bàng đang trình phê duyệt 3 dự án du lịch sinh thái, gồm: "Đa dạng các sản phẩm dịch vụ du lịch tại điểm du lịch sinh thái suối nước Moọc"; "Đa dạng các sản phẩm dịch vụ du lịch tại điểm du lịch sinh thái sông Chày-hang Tối; “Khám phá Bách xanh đá-hang Kling".

Tính đến hết tháng 7/2025, lượng khách tham quan Di sản thiên nhiên thế giới VQG Phong Nha-Kẻ Bàng là 711.640 lượt, doanh thu đạt hơn 252 tỉ đồng. Có thể thấy, VQG Phong Nha – Kẻ Bàng không chỉ là biểu tượng của thiên nhiên hùng vĩ mà còn là nguồn lực chiến lược trong định hướng phát triển của Quảng Trị mới.

Việc bảo tồn và khai thác hợp lý di sản này sẽ tạo nền tảng để tỉnh vừa phát huy lợi thế du lịch sinh thái, vừa thúc đẩy nghiên cứu khoa học, đồng thời nâng cao đời sống người dân. Đây chính là con đường phát triển du lịch bền vững, góp phần khẳng định vị thế của Quảng Trị trong nước và quốc tế.

Thuỳ Liên