Siết chặt quản lý, bảo tồn động vật hoang dã ở Phong Nha - Kẻ Bàng

TMO - Việc siết chặt quản lý, bảo tồn động vật hoang dã tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng (tỉnh Quảng Trị) không chỉ là yêu cầu cấp thiết trong bảo vệ hệ sinh thái rừng, mà còn góp phần giữ gìn giá trị nổi bật toàn cầu của khu di sản thiên nhiên thế giới.

Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng là một trong những khu vực có giá trị đa dạng sinh học cao bậc nhất cả nước, nơi sinh sống của nhiều loài động vật hoang dã quý hiếm, đặc hữu, có nguy cơ tuyệt chủng. Tuy nhiên, trong bối cảnh áp lực từ phát triển kinh tế, du lịch và đời sống người dân vùng đệm, công tác bảo vệ, bảo tồn động vật hoang dã vẫn đang đối mặt với không ít thách thức. Tình trạng săn bắt, bẫy bắt trái phép, xâm hại sinh cảnh tự nhiên dù đã được hạn chế nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ tái diễn.

Trước thực tế đó, các cấp, ngành chức năng đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm siết chặt công tác quản lý, bảo tồn động vật hoang dã tại Phong Nha – Kẻ Bàng. Trong đó, trọng tâm là tăng cường tuần tra, kiểm soát rừng, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ rừng và đa dạng sinh học. Công tác phối hợp giữa kiểm lâm, chính quyền địa phương, lực lượng công an và các tổ chức liên quan được đẩy mạnh, tạo sức mạnh tổng hợp trong quản lý, giám sát tài nguyên rừng.

Bên cạnh đó, hoạt động tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cho người dân, đặc biệt là cộng đồng vùng đệm, được chú trọng triển khai với nhiều hình thức phù hợp. Việc vận động người dân tham gia bảo vệ rừng, không tiếp tay cho các hành vi săn bắt, buôn bán động vật hoang dã đã từng bước mang lại chuyển biến tích cực. Song song với bảo tồn, các mô hình sinh kế bền vững cũng được khuyến khích nhằm giảm áp lực lên tài nguyên thiên nhiên, góp phần bảo vệ lâu dài hệ sinh thái rừng Phong Nha – Kẻ Bàng.

Trước đó, trong năm 2025, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (Quảng Trị) tiếp tục triển khai đồng bộ các hoạt động tiếp nhận, cứu hộ, chăm sóc, quản lý, kiểm tra sức khỏe và tái thả động vật hoang dã theo đúng quy định của pháp luật, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học và phục hồi các loài trong môi trường tự nhiên. Cụ thể, năm 2025, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng đã cứu hộ 114 cá thể động vật hoang dã, gồm 71 cá thể chuyển tiếp từ năm 2024, 42 cá thể tiếp nhận mới và 1 cá thể sinh sản trong quá trình nuôi bảo tồn.

Các cá thể này chủ yếu do cơ quan chức năng bàn giao hoặc người dân tự nguyện giao nộp. Ngay sau khi tiếp nhận, động vật được lập hồ sơ quản lý, kiểm tra sức khỏe ban đầu, cách ly kiểm dịch và áp dụng các biện pháp chăm sóc, điều trị phù hợp theo quy trình chuyên môn.

Công tác bảo tồn động vật hoang dã được lực lượng chức năng chú trọng. (Ảnh: BĐ). 

Công tác chăm sóc, theo dõi và kiểm tra sức khỏe được triển khai thường xuyên, bài bản, nhằm bảo đảm thể trạng và hạn chế nguy cơ dịch bệnh trong quá trình nuôi cứu hộ. Trong năm, Ban quản lý Vườn đã phối hợp với Trung tâm bảo tồn động vật hoang dã Nước Việt (FOUR PAWS Viet) và Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên và Phát triển (CCD) tổ chức kiểm tra sức khỏe định kỳ, tiêm phòng vaccine cho 7 cá thể hổ và một số cá thể cứu hộ khác. Các hoạt động chuyên môn như khám lâm sàng, xét nghiệm, siêu âm, nội soi và theo dõi thể trạng được thực hiện đầy đủ, góp phần nâng cao chất lượng công tác cứu hộ.

Song song với công tác cứu hộ và chăm sóc, Ban quản lý Vườn đã tổ chức tái thả động vật hoang dã về môi trường tự nhiên đối với những cá thể đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.

Trong năm 2025, có 46 cá thể động vật hoang dã được tái thả về môi trường tự nhiên tại Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Việc tái thả được thực hiện trên cơ sở đánh giá tình trạng sức khỏe, khả năng thích nghi, lựa chọn địa điểm phù hợp với tập tính sinh thái của từng loài, bảo đảm an toàn và đúng quy định.

Bên cạnh những kết quả đạt được, có 7 cá thể cứu hộ không thành công do tình trạng sức khỏe yếu hoặc tổn thương nặng. Tổng hợp cho thấy tỷ lệ cứu hộ thành công đạt trên 93%, phản ánh hiệu quả của công tác cứu hộ và sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng liên quan.

Lãnh đạo Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển sinh vật thuộc Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng cho biết, năm qua đơn vị vẫn gặp nhiều khó khăn do biến động về tổ chức bộ máy, nhân sự chưa được kiện toàn đầy đủ, trong khi kinh phí cho hoạt động cứu hộ còn hạn chế. Cơ sở hạ tầng phục vụ bảo tồn, cứu hộ động vật hoang dã cũng chưa đáp ứng hoàn toàn yêu cầu thực tiễn.

Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng phấn đấu tiếp tục bảo vệ nguyên vẹn các hệ sinh thái. 

Sang năm 2026, Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng tiếp tục xác định công tác cứu hộ, chăm sóc, quản lý và tái thả động vật hoang dã là nhiệm vụ trọng tâm gắn với mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học bền vững.

Trên cơ sở kết quả đã đạt được, đơn vị sẽ tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương và tổ chức chuyên môn nhằm phục hồi quần thể các loài, bảo vệ lâu dài các giá trị thiên nhiên của Vườn quốc gia. Bên cạnh đó, trong năm 2026 và Kế hoạch 5 năm 2026 - 2030, Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng đã xây dựng phương hướng hoạt động gắn với các mục tiêu và chỉ tiêu cụ thể, trong đó phấn đấu tiếp tục bảo vệ nguyên vẹn các hệ sinh thái Vườn quốc gia và các giá trị của Di sản thiên nhiên thế giới, không ngừng nâng cao độ che phủ rừng và chất lượng rừng; không để xảy ra các điểm nóng về khai thác gỗ trái phép, xâm lấn rừng và cháy rừng trong lâm phận Vườn quốc gia;

Tiếp tục giữ độ che phủ rừng ở mức cao (khoảng 95%); nghiên cứu nhân giống và trồng lưu giữ bổ sung các loài thực vật bậc cao có mạch; nhân giống và trồng bảo tồn nguồn gen của các loài thực vật quý hiếm của Vườn quốc gia. Tỷ lệ cứu hộ động vật hoang dã thành công đạt trên 90%; thực hiện ít nhất 1 - 2 đề tài, nhiệm vụ khoa học cấp tỉnh; tiếp tục triển khai hiệu quả Đề án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí Vườn quốc gia Phong Nha Kẻ Bàng giai đoạn 2021 - 2030; phấn đấu tăng trưởng lượt khách du lịch đạt từ 10% trở lên, doanh thu tăng 10 - 15%; phát triển 01 - 02 sản phẩm/tuyến điểm du lịch mới...

Siết chặt quản lý và bảo tồn động vật hoang dã tại Phong Nha – Kẻ Bàng không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn mang ý nghĩa chiến lược lâu dài trong công tác bảo vệ di sản thiên nhiên thế giới. Việc giữ gìn các quần thể động vật hoang dã chính là bảo vệ nền tảng của hệ sinh thái rừng, đảm bảo sự cân bằng tự nhiên và duy trì giá trị đa dạng sinh học độc đáo của khu vực.

Lê Thành