Vĩnh Long chủ động phương án trữ nước ngọt ngay từ đầu mùa khô

TMO - Trước diễn biến xâm nhập mặn được dự báo gay gắt và đến sớm, tỉnh Vĩnh Long đã triển khai đồng bộ các giải pháp bảo đảm an ninh nguồn nước trong mùa khô 2025-2026; đặc biệt phát lệnh trữ nước ngọt trên toàn địa bàn tỉnh.

Theo dự báo của Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Vĩnh Long, xâm nhập mặn trên các sông chính có tăng trong những ngày giữa tháng 1 ở mức sâu hơn trung bình nhiều năm. Xâm nhập mặn mùa khô 2025-2026 trên các sông chính của tỉnh ở mức xấp xỉ và thấp hơn mùa khô 2024-2025.

Trong tháng 1/2026, ranh mặn 4‰ có khả năng xâm nhập sâu nhất trên sông Cửa Đại đến xã Giao Long, cách cửa biển 44km; trên sông Hàm Luông đến các xã Tân Hào, Đồng Khởi, cách cửa biển 34km; trên sông Cổ Chiên đến xã Hương Mỹ, phường Long Đức, cách cửa biển 35km; trên sông Hậu đến xã An Phú Tân, cách cửa biển 46km. Xâm nhập mặn có thể tác động đến các loại cây trồng, vật nuôi, nguồn nước sinh hoạt của người dân ở những vùng có độ mặn 0,5‰ trở lên. Các địa phương trong phạm vi ảnh hưởng được khuyến cáo theo dõi và kiểm tra độ mặn khi vận hành cống và sử dụng nước sông trực tiếp.

Từ tháng 2-4 là thời kỳ cao điểm của xâm nhập mặn, trong giai đoạn này tình hình xâm nhập mặn khả năng tăng cao- sâu, ảnh hưởng đến sinh hoạt, đời sống và các hoạt động sản xuất, kinh tế trên địa bàn tỉnh. Các địa phương, người dân cần chủ động triển khai tốt kế hoạch ứng phó với xâm nhập mặn năm 2026, đồng thời, cần cập nhật kịp thời các thông tin dự báo khí tượng thủy văn, xâm nhập mặn trong thời gian tới.

Tại xã Quới Thiện, nhiều hộ đã đào ao, lót bạt để trữ nước ngọt (Ảnh minh họa: HT). 

Tại xã Quới Thiện anh Nguyễn Chí Tâm đã đào ao, lót bạt để trữ nước ngọt cho 8 công (8.000m2) sầu riêng của gia đình. Nếu hạn mặn kéo dài vài tháng, lượng nước trong mương sẽ không đủ tưới. Việc đào ao, lót bạt giúp ngăn nước mặn thẩm thấu từ lòng đất, đồng thời giữ nước ngọt không bị thất thoát, đảm bảo nước tưới dài hạn. Với cây sầu riêng, ngưỡng chịu mặn rất thấp, việc đảm bảo nguồn nước ngọt ổn định được xem là yếu tố sống còn.

Hơn 20 năm gắn bó với cây sầu riêng ở xã Quới Thiện, ông Nguyễn Văn Vinh cho biết, gia đình ông đã rút ra nhiều bài học sau những mùa khô khốc liệt trước đây, nên năm nay đã chủ động từ sớm, không đợi mặn lên mới chạy. Gia đình đã nạo vét toàn bộ hệ thống mương trong vườn để tăng khả năng trữ nước ngọt, đầu tư thêm các bồn chứa lớn nhằm dự phòng nước sinh hoạt và tưới dặm khi cống ngoài sông đóng chặt. 

Năm 2026, Vĩnh Long có hơn 451.000ha gieo trồng cây hàng năm, riêng vụ Đông Xuân này, đến giữa tháng 1 đã xuống giống trên 72.000ha. Đây là giai đoạn sản xuất rất nhạy cảm với nguồn nước, nếu mặn xâm nhập kéo dài sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng và năng suất cây trồng. Thủy sản cũng đối mặt nhiều thách thức khi toàn tỉnh chuẩn bị thả nuôi hơn 115.000ha, biến động độ mặn có thể làm thay đổi môi trường ao nuôi, gia tăng dịch bệnh và chi phí sản xuất. 

Vĩnh Long sẽ vận hành hiệu quả các công trình thủy lợi, điều tiết nguồn nước ứng phó với hạn mặn. 

Để ứng phó hạn mặn, lãnh đạo tỉnh đã có nhiều chỉ đạo các sở ngành, địa phương chủ động triển khai các biện pháp, bảo đảm an ninh nguồn nước cho sinh hoạt và sản xuất. Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo các đơn vị trực thuộc thông báo kịp thời tình hình, xây dựng lịch thời vụ phù hợp, hướng dẫn người dân xuống giống đúng thời điểm, triển khai các biện pháp phòng, chống hiệu quả.

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long cho biết, trên cơ sở các bản tin dự báo, cảnh báo của ngành khí tượng thủy văn, Sở đã chỉ đạo các đơn vị trực thuộc thông báo kịp thời tình hình mặn xâm nhập, xây dựng lịch thời vụ phù hợp, hướng dẫn người dân xuống giống đúng thời điểm và triển khai các biện pháp phòng, chống hạn mặn hiệu quả. Các sở, ngành và địa phương đã chủ động tham mưu UBND tỉnh ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, bảo đảm thống nhất trong điều hành từ tỉnh đến cơ sở.

Song song với giải pháp phi công trình, tỉnh yêu cầu vận hành linh hoạt hệ thống cống, trạm bơm để tranh thủ trữ nước ngọt khi mặn thấp; đẩy nhanh nạo vét kênh mương, sửa chữa công trình thủy lợi và liên thông hệ thống cấp nước giữa các nhà máy, trạm cấp nước.

Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Trà Vinh từ ngày 15/1 đã chuyển sang chế độ ngăn mặn, trữ ngọt. Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bến Tre cũng cho rằng, nhiều cửa rạch chưa được khép kín, nguy cơ mặn xâm nhập sâu còn lớn; do đó cần sự phối hợp chặt chẽ của người dân trong trữ nước ngọt, đồng thời sớm bố trí kinh phí xây dựng cống kênh 9 Thước và kênh Phụ Nữ để tăng khả năng kiểm soát mặn. 

Tại các địa phương chịu ảnh hưởng trực tiếp, chính quyền cơ sở đã triển khai nhiều giải pháp cụ thể, xây dựng kế hoạch nạo vét các tuyến kênh trong năm 2026; đồng thời theo dõi sát độ mặn và thông báo kịp thời để người dân điều chỉnh lịch lấy nước, tưới tiêu phù hợp.../.

Ngọc Ánh