Sơn La nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó thiên tai

TMO - Nhằm hạn chế tối đa tác động của thiên tai, tỉnh Sơn La tập trung củng cố hệ thống chỉ huy, nâng cao năng lực dự báo và chủ động các kịch bản ứng phó phù hợp với từng loại hình thiên tai. Sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành góp phần tăng tính chủ động, kịp thời trong phòng, chống và khắc phục hậu quả.

Trước tác động ngày càng gia tăng của biến đổi khí hậu, thiên tai trên địa bàn tỉnh Sơn La diễn biến phức tạp, khó lường, gây ảnh hưởng lớn đến đời sống nhân dân và phát triển kinh tế - xã hội. Nhận thức rõ điều này, tỉnh Sơn La đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó với thiên tai.

Trọng tâm là kiện toàn ban chỉ huy phòng, chống thiên tai các cấp; xây dựng, rà soát và cập nhật phương án ứng phó phù hợp với từng loại hình thiên tai. Công tác dự báo, cảnh báo sớm được tăng cường, bảo đảm thông tin kịp thời đến chính quyền cơ sở và người dân.

Bên cạnh đó, tỉnh chú trọng đầu tư, nâng cấp cơ sở hạ tầng phòng chống thiên tai, nhất là tại các khu vực xung yếu; chuẩn bị đầy đủ vật tư, phương tiện theo phương châm “4 tại chỗ”. Công tác tuyên truyền, tập huấn, diễn tập phòng chống thiên tai được đẩy mạnh, góp phần nâng cao nhận thức, kỹ năng ứng phó cho cộng đồng, từng bước giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra.

Theo thống kê năm 2025, toàn tỉnh có 18/22 loại hình thiên tai diễn ra trên địa bàn tỉnh, trong đó, mưa lớn gây ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất xảy ở nhiều địa phương. Đặc biệt, các đợt mưa lớn do ảnh hưởng của cơn bão số 9 và hoàn lưu cơn bão số 10 đã gây thiệt hại khoảng 1.000 ha cây trồng các loại, ảnh hưởng, hư hỏng trên 900 ngôi nhà của hộ dân; sạt lở 9 điểm gây ách tắc giao thông…

Riêng trận lũ lớn trên dòng sông Mã, đã gây ngập úng diện rộng, gây thiệt hại nặng nề cho nhân dân các xã: Chiềng Sơ, Huổi Một, Mường Lầm, Bó Sinh, Chiềng Khương, Chiềng Khoong, Mường Lạn, Sốp Cộp, Mường Hung, Mường Lèo. Cùng với đó là, đợt mưa lũ xảy ra vào cuối tháng 7/2025, tại xã Nậm Lầu đã gây nguy cơ sạt lở đất tại bản Tăng, làm 13 hộ dân phải di rời khẩn cấp đến nơi an toàn. Lãnh đạo UBND xã Nậm Lầu, cho biết: Trong các tháng cuối năm 2025 và đầu năm 2026, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự xã đã yêu cầu các bản tiến hành rà soát, thống kê các điểm có nguy cơ sạt, trượt gần khu dân cư.

Đồng thời, tìm kiếm vị trí an toàn để sẵn sàng di chuyển khẩn cấp người dân khi có thiên tai xảy ra. Tranh thủ các nguồn lực hỗ trợ, nhanh chóng ổn định đời sống nhân dân trước mùa mưa lũ năm 2026.

Năm 2025 tỉnh Sơn La bị thiệt hại nặng nề do thiên tai. (Ảnh:SL). 

Trước tình hình thiệt hại do thiên tai trong năm 2025, ngay từ đầu năm 2026, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh chỉ đạo các cơ quan chức năng, tập trung cung cấp thông tin dự báo, cảnh báo diễn biến thời tiết để nhân dân nâng cao sự chủ động trong phòng, chống và ứng phó với thiên tai.

Toàn tỉnh hiện có 114 trạm đo khí tượng, 45 trạm đo mưa tự động và 5 trạm đo mực nước cảnh báo lũ cung cấp thông tin chính xác về tình hình thời tiết. Sau khi các dữ liệu được xử lý, Đài Khí tượng Thủy văn Sơn La phát bản tin dự báo, cảnh báo trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Đồng thời, chia sẻ qua nền tảng số trong thời gian sớm nhất để nhân dân nắm và chủ động ứng phó. Ban chỉ huy phòng thủ dân sự các cấp cũng đã ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số để chủ động trong chỉ đạo điều hành ứng phó với thiên tai.

Công tác thông tin, cảnh báo, dự báo được đưa ra bằng những hình ảnh minh họa dễ hiểu để nâng cao nhận thức của người dân về mức độ ảnh hưởng của thiên tai. Thông tin dự báo thời tiết và các diễn biến thiên tai còn được tuyên truyền rộng rãi trên hệ thống loa truyền thanh các xã, các bản…Lãnh đạo Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Tài nguyên nước, Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: Sau khi chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, đến nay, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự các xã đã được củng cố, kiện toàn.

Việc phân công nhiệm vụ cho các thành viên rõ ràng, nhất là tích cực ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong thông tin, truyền thông, cảnh báo, dự báo, nhằm thông tin kịp thời đến nhân dân những diễn biến bất thường của thời tiết để nâng cao ý thức trong ứng phó với thiên tai của nhân dân. Trong quá trình xây dựng cộng đồng an toàn, hiện nay, các xã còn gắn với thực hiện tiêu chí an toàn về phòng, chống thiên tai; củng cố, nâng cao năng lực và hoạt động của đội xung kích phòng chống thiên tai.

Bí thư chi bộ, trưởng bản các bản có vai trò quan trọng trong việc thông tin, nắm tình hình, kịp thời thông tin đến nhân dân và báo cáo với chính quyền địa phương khi có thiệt hại xảy ra. Đồng thời, nghiên cứu, vận dụng và xây dựng các phương án ứng phó với thiên tai theo phương châm “4 tại chỗ” phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

Dự báo tình hình thời tiết năm 2026 tiếp tục có nhiều diễn biến phức tạp. Do vậy, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh tiếp tục chỉ đạo các địa phương chủ động thực hiện các biện pháp ứng phó, tăng cường nâng cao năng lực, khả năng thích ứng của cộng đồng trong công tác phòng, chống thiên tai, góp phần tích cực giảm thiểu thiệt hại, bảo đảm ổn định đời sống và sản xuất cho nhân dân.

Bên cạnh đó, nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng trong ứng phó với thiên tai, UBND tỉnh Sơn La ban hành Kế hoạch Số: 185/KH-UBND về việc thực hiện đề án "Nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng, đến năm 2030” giai đoạn 2026-2030 tỉnh Sơn La.

Lực lượng chức năng hỗ trợ nhân dân dọn dẹp bùn đất sau lũ lụt. (Ảnh:SL). 

Mục tiêu cụ thể đến hết năm 2030, phấn đấu hoàn thiện hệ thống hướng dẫn đào tạo, tập huấn, lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai vào các cấp học; nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng cho các nhóm đối tượng được quy định tại Quyết định số 553/QĐ-TTg;

Tăng cường năng lực cho đội ngũ cán bộ, giảng viên, giáo viên và lực lượng tham gia công tác phòng, chống thiên tai các cấp; lực lượng xung kích, khuyến nông viên về phòng chống thiên tai,…thông qua các khoá đào tạo, tập huấn chuyên sâu và phổ biến chính sách, quy định liên quan;

Người dân ở các xã thường xuyên xảy ra lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất và các loại hình thiên tai khác được phổ biến kiến thức, kỹ năng phòng tránh thiên tai; Tăng cường sự tham gia của các nhóm dễ bị tổn thương (phụ nữ, trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật…) trong các hoạt động nâng cao nhận thức và quản lý rủi ro thiên tai tại cộng đồng.

Việc nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó với thiên tai không chỉ là yêu cầu cấp thiết trước mắt mà còn mang ý nghĩa lâu dài đối với sự phát triển bền vững của tỉnh Sơn La. Những giải pháp đã và đang triển khai cho thấy sự chủ động, quyết liệt của các cấp, ngành trong công tác phòng chống thiên tai, lấy phòng ngừa là chính, ứng phó kịp thời và khắc phục hiệu quả hậu quả sau thiên tai.

Phát huy vai trò của cộng đồng dân cư, nâng cao ý thức tự phòng, tự bảo vệ của người dân, là yếu tố rất quan trọng trong phòng chống thiên tai tại cơ sở. Với các giải pháp đồng bộ,Sơn La sẽ từng bước nâng cao khả năng chống chịu, giảm thiểu thiệt hại, bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của người dân và ổn định phát triển kinh tế - xã hội trong mọi tình huống thiên tai.

Hải Anh