TP. HCM: Nâng công suất mỏ khai thác, đảm bảo nguồn cung vật liệu xây dựng

TMO - TP. HCM đang đối mặt nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng nguồn vật liệu xây dựng đặc biệt là cát khi hàng loạt dự án hạ tầng, giao thông đồng loạt triển khai. 

Theo báo cáo của Sở Xây dựng TP. HCM, năm 2026 và giai đoạn 2027 - 2030, nhu cầu vật liệu xây dựng phục vụ các công trình hạ tầng, giao thông, nhà ở và dự án đầu tư công trên địa bàn thành phố tăng cao.

Trong năm 2026, TP. HCM cần hơn 28 triệu m³ đá xây dựng, gần 15,6 triệu m³ cát xây dựng, khoảng 52,9 triệu m³ cát san lấp và 23,7 triệu m³ đất san lấp. Trong giai đoạn 2027 - 2030, tổng nhu cầu còn lớn hơn nhiều, với hơn 79 triệu m³ đá xây dựng, 61,6 triệu m³ cát xây dựng và gần 178 triệu m³ cát san lấp, chưa kể khối lượng lớn phục vụ các dự án đặc thù như khu đô thị lấn biển Cần Giờ.

Theo đánh giá của Sở Xây dựng, nhu cầu vật liệu tăng mạnh xuất phát từ việc đồng loạt triển khai các dự án giao thông trọng điểm, công trình chống ngập, chỉnh trang đô thị và chương trình phát triển nhà ở. Điều này tạo áp lực rất lớn lên nguồn cung vật liệu trong bối cảnh tài nguyên trên địa bàn thành phố hạn chế.

Theo Sở Xây dựng, trong khi đá xây dựng cơ bản có thể đáp ứng nhu cầu nếu tháo gỡ vướng mắc pháp lý và cho phép nâng công suất mỏ theo Nghị quyết 66.4/2025/NQ-CP, thì nguy cơ thiếu nguồn cung cát xây dựng và cát san lấp là rất lớn. Cụ thể, năm 2026, tổng nguồn cát xây dựng có thể huy động tối đa chỉ đạt khoảng 6 triệu m³, tương đương chưa đến 40% nhu cầu. Đối với cát san lấp, TP. HCM hầu như không có mỏ cung cấp, nguồn chủ yếu đến từ nạo vét sông Sài Gòn và sông Đồng Nai với khối lượng rất hạn chế.

TP. HCM đang đối mặt nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng nguồn vật liệu xây dựng (Ảnh minh họa: AT). 

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. HCM, năm 2026, nhu cầu đá xây dựng của thành phố ước hơn 28 triệu m³, trong khi khả năng đáp ứng khoảng 23 triệu m³. Trong quý I/2026, TP. HCM sẽ hoàn tất đấu giá 5 mỏ đá và kiến nghị có cơ chế cấp phép sớm để đưa các mỏ này vào khai thác phục vụ các dự án trọng điểm. Đối với cát, tổng nguồn đang quản lý khoảng 67 triệu m³ nhưng mới huy động được hơn 3 triệu m³. Sở đề xuất cho phép nạo vét suối, hồ và các tuyến sông chính để bổ sung nguồn cát; phần thiếu hụt tiếp tục lấy từ nguồn ngoài.

Trước nguy cơ thiếu hụt kéo dài, Sở Xây dựng TP. HCM đã đề xuất nhiều nhóm giải pháp đồng bộ. Trong đó, đẩy nhanh triển khai Đề án phát triển vật liệu xây dựng TP. HCM đến năm 2030, tầm nhìn 2050, xây dựng cơ sở dữ liệu tổng thể về các mỏ vật liệu trong và ngoài địa bàn để chủ động điều phối nguồn cung. 

Sở Xây dựng đề xuất mở rộng sử dụng vật liệu thay thế như cát biển đã qua sàng rửa, tro xỉ nhiệt điện, đá nghiền; áp dụng các giải pháp thiết kế tiết kiệm vật liệu như cầu cạn, cọc xi măng đất, công nghệ gia cố bùn. Đồng thời, tăng cường quản lý giá, kiểm soát đầu cơ, thổi giá vật liệu xây dựng.

Để quản lý giá vật liệu xây dựng hiệu quả, lãnh đạo UBND thành phố đề xuất lựa chọn nhà đầu tư chiến lược trực tiếp khai thác mỏ phục vụ các công trình trọng điểm; giao Sở Xây dựng công bố giá vật liệu hàng tháng; Hiệp hội Công nghiệp khoáng sản cam kết bán trực tiếp tại mỏ, phối hợp tăng nguồn cung đá. TP. HCM cũng cần rút gọn tối đa thủ tục hành chính, xác định rõ từng mỏ có thể nâng công suất để đảm bảo nguồn cung.../.

Đức Bình