Tiếp nhận hệ thống hướng dẫn cảnh báo sạt lở, lũ quét

TMO - Việt Nam tiếp nhận Hệ thống hướng dẫn cảnh báo lũ quét khu vực Đông Nam Á với tổng kinh phí 1,3 triệu USD, đồng thời đảm nhiệm vai trò trung tâm vùng trong công tác dự báo sạt lở, lũ quét.

Sáng 28/6, Tổng cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Tài nguyên và Môi trường) tổ chức hội nghị công bố Hệ thống hỗ trợ cảnh báo lũ quét trong khu vực Đông Nam Á (SEAFFGS). 

Theo Tổng cục Khí tượng Thủy văn, lũ quét hàng năm đã cướp đi sinh mạng của hơn 5.000 người và gây thiệt hại lớn về tài sản, đe dọa sự phát triển bền vững toàn cầu. Đặc biệt, dưới tác động của biến đổi khí hậu, lũ quét và sạt lở đất xảy ra với cường độ và tần suất ngày càng cao hơn, khó dự báo hơn. Đông Nam Á nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa và là một trong những nơi chịu ảnh hưởng nặng nề của các thảm họa thủy văn như lũ ống, lũ quét và sạt lở đất. 

Trong bối cảnh đó, năm 2017 Tổ chức Môi trường và Biến đổi khí hậu Canada (ECCC) và WMO đã xây dựng dự án “Khả năng chống chịu tác động của các hiện tượng khí tượng thuỷ văn qua việc tăng cường các hệ thống cảnh báo sớm đa thiên tai” ở các quốc đảo nhỏ đang phát triển và Đông Nam Á”.

Ảnh minh họa 

Dự án được thiết kế dựa trên sự tích hợp các sáng kiến của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) với trọng tâm là lũ quét, sạt lở đất và thời tiết nguy hiểm, gồm hệ thống hướng dẫn lũ quét, chương trình dự báo thời tiết nguy hiểm. Hệ thống hỗ trợ cảnh báo lũ quét khu vực Đông Nam Á là một hợp phần quan trọng của dự án, Việt Nam được chấp thuận là đại diện Trung tâm vùng của SEAFFGS (gồm 4 nước thành viên: Việt Nam, Lào, Campuchia, Philippines). 

Với vai trò trung tâm vùng, Việt Nam sẽ quản lý 2 máy chủ đặt tại Tổng cục Khí tượng thủy văn, cung cấp thông tin liên lạc, cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực duy trì đường truyền, dữ liệu, bảo trì, vận hành hệ thống để cung cấp dữ liệu và trao đổi cho các Trung tâm Khí tượng thủy văn tại khu vực Đông Nam Á.

Đồng thời, chịu trách nhiệm phối hợp với các nước thành viên trong khai thác và sử dụng các sản phẩm của SEAFFGS nhằm nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo lũ quét, sạt lở. Dự án có tổng kinh phí 1,3 triệu USD, được tài trợ theo hình thức hỗ trợ kỹ thuật không hoàn lại.

Hệ thống hỗ trợ cảnh báo lũ quét khu vực Đông Nam Á sử dụng mô hình công nghệ mới, hiện đại, do WMO chủ trì xây dựng, có sự tham gia của các quốc gia như Hoa Kỳ, Canada và các nước khu vực Đông Nam Á. 

SEAFFGS là hệ thống hỗ trợ cảnh báo lũ quét đầu tiên sử dụng dữ liệu dự báo cực ngắn và được tích hợp một lượng lớn nhiều nguồn dữ liệu khác nhau từ các quốc gia khu vực Đông Nam Á bao gồm: Dữ liệu ước lượng mưa định lượng dựa trên vệ tinh và radar, các trạm thời tiết tự động, 4 sản phẩm Dự báo lượng mưa định lượng, Dữ liệu lịch sử và thời gian thực nhận được từ các quốc gia, các sản phẩm về Rủi ro lũ quét với thời gian cảnh báo lên đến 36 giờ.

Trong hệ thống này, Việt Nam cung cấp và chia sẻ các dữ liệu gồm: 10 ra đa, 1.500 trạm mưa tự động, bản đồ hành chính quận, huyện, xã, sản phẩm dự báo cực ngắn dự báo định lượng mưa từ ra đa, sản phẩm dự báo mưa số trị từ mô hình WRF với miền tính bao phủ cho 4 nước Lào, Campuchia, Thái Lan. Ngoài ra, SEAFFGS được phát triển bổ sung mô đun cảnh báo sạt lở đất vào tháng 3/2022.

Việt Nam có 19-21 loại hình thiên tai. Trong những năm qua, ngành Khí tượng Thủy văn đã quan tâm tới tất cả các loại hình này và có kế hoạch đầu tư để từng bước giải quyết những vấn đề lớn. Cái khó nhất và đe doạ nhiều nhất, đó là bão với cường độ gió lớn, mức độ, phạm vi ảnh hưởng rộng. Công tác dự báo cường độ, quỹ đạo bão… đã được cải thiện… Thiệt hại do bão gây ra đã từng bước giảm về mức gần 0.

Để có thể cảnh báo, dự báo sạt lở đất tốt hơn, ngành Khí tượng Thủy văn cần những công nghệ tích hợp. Từ năm 2018 đến nay, ngành đã tận dụng tất cả các nguồn hỗ trợ, từng bước sử dụng công nghệ tích hợp, radar, vệ tinh… trong công tác dự báo.

Thu Hồng