Quy định đăng ký doanh nghiệp xuất khẩu nông sản và thực phẩm vào thị trường Trung Quốc

TMO - Các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản của Việt Nam cần thường xuyên cập nhật danh mục sản phẩm do Tổng cục Hải quan Trung Quốc ban hành, tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn kỹ thuật để đảm bảo thuận lợi xuất khẩu nông sản sang thị trường này. 

Tổng cục Hải quan Trung Quốc vừa ban hành Lệnh 280, thay thế Lệnh 248 về quy định đăng ký doanh nghiệp xuất khẩu nông sản và thực phẩm vào thị trường Trung Quốc dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/6/2026.

Theo đánh giá của Văn phòng thông báo và điểm hỏi đáp quốc gia về vệ sinh an toàn thực phẩm và kiểm dịch động thực vật (SPS Việt Nam), Lệnh 280 được xem là bước điều chỉnh quan trọng trong chính sách quản lý nhập khẩu thực phẩm của Trung Quốc, bổ sung nhiều điểm mới so với quy định cũ và tác động trực tiếp đến tất cả doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, thực phẩm vào Trung Quốc.  

Nếu như Lệnh 248 yêu cầu Cơ quan Hải quan Trung Quốc phải thẩm định hệ thống quản lý an toàn thực phẩm của từng quốc gia xuất khẩu trước khi cấp phép, thì Lệnh 280 đã loại bỏ điều kiện này, thay thế bằng mô hình phân loại quản lý theo rủi ro, đánh giá mức độ an toàn của từng nhóm sản phẩm và năng lực kiểm soát của quốc gia xuất khẩu. Cơ chế mới này không chỉ giảm gánh nặng thủ tục cho doanh nghiệp mà còn giúp Trung Quốc duy trì tiêu chuẩn an toàn cao, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường cho các nước đang phát triển như Việt Nam.

Bên cạnh đó, Lệnh 280 bổ sung cơ chế “đăng ký theo danh sách” đối với các quốc gia đã ký kết thỏa thuận hợp tác song phương về an toàn thực phẩm với Trung Quốc. Điều này đồng nghĩa, doanh nghiệp chỉ cần nằm trong danh sách được công nhận thay vì phải nộp hồ sơ riêng lẻ. Cách tiếp cận này giúp rút ngắn thời gian xét duyệt, khuyến khích các quốc gia thúc đẩy đàm phán công nhận lẫn nhau trong lĩnh vực kiểm dịch và an toàn thực phẩm, góp phần tăng tính minh bạch và ổn định trong thương mại nông sản. 

Các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản của Việt Nam cần cập nhật, tuân thủ quy định nhập khẩu nông sản mới từ thị trường Trung Quốc (Ảnh minh họa). 

Đại diện Văn phòng SPS Việt Nam đặc biệt lưu ý ba thay đổi lớn mà doanh nghiệp Việt Nam cần nắm rõ. Thứ nhất, về danh mục sản phẩm được phép xuất khẩu. Trước đây, Việt Nam có 18 nhóm mặt hàng được phê duyệt và doanh nghiệp có thể tự đăng ký thêm sản phẩm nếu đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Theo Lệnh 280, Trung Quốc sẽ công bố danh sách sản phẩm bắt buộc phải thông qua thư giới thiệu của cơ quan có thẩm quyền, cơ chế cũ sẽ không còn. Do đó, nếu doanh nghiệp sản xuất hàng hóa ngoài danh mục này mà không có sự xác nhận chính thức, hàng có thể không được thông quan. 

Lệnh 280 quy định nếu doanh nghiệp thay đổi địa chỉ sản xuất, người đại diện pháp luật hoặc giấy phép đăng ký kinh doanh, mã xuất khẩu sẽ bị đình chỉ ngay lập tức và phải đăng ký lại hoàn toàn. Quy định này nhằm đảm bảo tính truy xuất nguồn gốc và duy trì chuỗi kiểm soát rủi ro, tránh tình trạng sản phẩm bị thất lạc hoặc sai lệch thông tin trong quá trình nhập khẩu.

Lệnh 280 cho phép tự động gia hạn với một số nhóm sản phẩm, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất và xuất khẩu. Văn phòng SPS Việt Nam sẽ công bố danh mục hàng hóa được áp dụng cơ chế tự động gia hạn trong thời gian tới. Lệnh 280 cũng làm rõ hơn phạm vi điều chỉnh so với trước. Theo đó, các cơ sở bảo quản như kho lạnh, kho trung chuyển sẽ được công bố trong danh mục riêng; còn các cơ sở sản xuất nông sản sơ cấp (như rau củ, trái cây, ngũ cốc) sẽ có hướng dẫn đăng ký cụ thể.

Đối với doanh nghiệp sản xuất phục vụ thương mại điện tử xuyên biên giới, Trung Quốc vẫn duy trì cơ chế quản lý theo quy định riêng. Sự phân loại rõ ràng này cho thấy Tổng cục Hải quan Trung Quốc đang thích ứng nhanh với xu thế toàn cầu hóa chuỗi cung ứng và sự phát triển mạnh mẽ của thương mại số. Ngoài ra, Trung Quốc cũng thay đổi biện pháp an toàn thực phẩm và kiểm dịch, đặc biệt liên quan đến bao bì sản phẩm – yếu tố được xem là quan trọng trong việc phòng ngừa dịch bệnh, bảo vệ người tiêu dùng và đảm bảo vệ sinh chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, để tận dụng được cơ hội trên, doanh nghiệp cần rà soát toàn bộ quy trình sản xuất, chế biến, đóng gói và đăng ký mã số xuất khẩu, đồng thời thiết lập cơ chế phản ứng nhanh khi có thay đổi về thông tin hoặc tiêu chuẩn kỹ thuật. Việc hiểu sai hoặc chậm cập nhật quy định có thể dẫn đến mất mã số, hàng bị trả lại hoặc thậm chí mất thị trường. 

Văn phòng SPS Việt Nam cho biết sẽ sớm hướng dẫn kỹ thuật, tổ chức các lớp tập huấn và hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình đăng ký. Các địa phương có kim ngạch xuất khẩu nông sản lớn như Đồng Nai, Đắk Lắk, Tiền Giang, Sơn La, Bắc Giang được khuyến nghị thành lập đầu mối SPS cấp tỉnh để hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật và tuân thủ kịp thời.../.

Lê Hương