Nhân rộng mô hình tàu cá ra khơi mang rác thải nhựa về bờ

TMO - Tỉnh Bình Định đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% tàu khai thác thủy sản thu gom rác thải nhựa (bao gồm cả rác sinh hoạt và rác sản xuất) của tàu cá mang vào bờ, tập trung tại các điểm thu gom ở cảng cá, chuyển các đơn vị có chức năng xử lý.

Chi cục Thủy sản tỉnh Bình Định cho biết, từ năm 2021 đơn vị mở đợt điều tra sơ bộ, nhận thấy đa số tàu cá ngư dân ra khơi đều có thói quen xả thẳng rác thải nhựa sinh hoạt xuống biển. Ước tính mỗi tàu phát thải 10-15kg rác thải nhựa/chuyến biển (15-20 ngày). Với 3.200 tàu cá ngư dân Bình Định thì mỗi chuyến biển, đại dương hứng chịu gần 4 tấn rác. Nếu nhìn rộng ra cả nước thì lượng rác thải ra biển rất lớn.

Từ đó, Chi cục Thủy sản tỉnh lên ý tưởng mô hình tuần hoàn rác thải nhựa tàu cá với các túi lưới chuyên dụng hình phễu, kèm theo dụng cụ vớt rác trang bị cho tàu cá. Vật liệu này gần gũi với ngư dân, nếu hư hỏng, ngư dân tự sửa chữa, tạo ra túi mới từ ngư lưới cụ bỏ đi của tàu. Túi lưới thiết kế treo trên tàu cá nên không chiếm nhiều diện tích, rác không bị bung, bật ra ngoài khi sóng lớn. Ý tưởng trên được tổ chức Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) ghi nhận, tài trợ toàn bộ kinh phí để thí điểm mô hình, đầu tư nhà máy phân loại rác thải nhựa, máy ép rác thải nhựa để tái chế.

Tỉnh Bình Định đẩy mạnh triển khai mô hình đưa rác thải vào bờ từ việc nâng cao nhận thức của các chủ tàu, thuyền. Ảnh: BDT. 

Theo đó, ngành chức năng đã tổ chức hội thảo tập huấn nâng cao nhận thức về quản lý chất thải nhựa, bảo vệ môi trường biển cho các tàu cá của ngư dân trong tỉnh. Mô hình này nằm trong khuôn khổ phi dự án “Thí điểm các mô hình quản lý chất thải rắn sinh hoạt và chất thải ngành thủy sản nhằm thúc đẩy kinh tế tuần hoàn tại TP Quy Nhơn” do Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tài trợ giai đoạn 2022 - 2024.

Các chủ tàu cá đánh bắt xa bờ của Bình Định được các chuyên gia dự án giới thiệu về mô hình thí điểm thu gom rác thải nhựa từ tàu cá về bờ. Dự án cũng đã hỗ trợ 200 túi đựng rác thải để các chủ tàu trang bị trên tàu cá; trao thiết bị hỗ trợ mô hình thu gom rác thải nhựa và ra mắt tổ thu gom rác thải nhựa Cảng cá Quy Nhơn. việc hỗ trợ triển khai thí điểm “Chương trình thu gom chất thải nhựa từ tàu cá về bờ” nằm trong khuôn khổ Dự án “Thí điểm các mô hình quản lý chất thải rắn sinh hoạt và chất thải ngành thủy sản nhằm thúc đẩy kinh tế tuần hoàn tại TP Quy Nhơn” được UNDP triển khai trên 200 tàu cá của ngư dân Bình Định.

Trong đó, các loại chất thải nhựa trên mỗi chuyến biển từ 200 tàu cá nói trên sẽ được thu gom đến nhà thu gom rác thải nhựa tàu cá tại Cảng cá Quy Nhơn thông qua tổ thu gom rác thải của cảng cá. Rác thải nhựa thu gom từ tàu cá cập cảng sẽ được phân loại, vận chuyển đến cơ sở thu hồi vật liệu để tái chế, góp phần tạo giá trị gia tăng cho rác thải nhựa và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn tại TP Quy Nhơn, nhất là giảm thiểu rác nhựa đại dương và tạo diện mạo mới cho Cảng cá Quy Nhơn trong công tác bảo vệ môi trường.

Tỉnh Bình Định đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% tàu khai thác thủy sản thu gom rác thải nhựa. 

Mới đây, UBND tỉnh Bình Định vừa ban hành quy trình kiểm soát, quản lý rác thải nhựa đại dương của tàu cá trên địa bàn khi đánh bắt trên biển. Mục tiêu đến năm 2030, 100% ngư dân hoạt động khai thác thủy sản trên các tàu cá được phổ biến tuyên truyền, tập huấn về quản lý, hành động giảm thiểu rác thải nhựa đại dương; 100% tàu khai thác thủy sản thu gom rác thải nhựa (bao gồm cả rác sinh hoạt và rác sản xuất) của tàu cá mang vào bờ, tập trung tại các điểm thu gom ở cảng cá, chuyển các đơn vị có chức năng xử lý. 100% các cảng cá tổ chức thu gom, phân loại rác thải nhựa phát sinh từ tàu cá chuyển cho các đơn vị chức năng xử lý; hoàn thiện và đồng bộ cơ sở dữ liệu về rác thải nhựa đại dương của tàu cá.

Quy trình này áp dụng đối với chủ tàu, thuyền trưởng, thuyền viên các tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên khi tham gia hoạt động khai thác thủy sản và các đơn vị, tổ chức tham gia quản lý, kiểm soát rác thải nhựa đại dương tại các cảng cá Quy Nhơn, Đề Gi, Tam Quan. Khuyến khích áp dụng Quy trình này đối với các tàu cá có chiều dài từ 12m đến dưới 15m khi tham gia hoạt động khai thác thủy sản. Sở NN&PTNT Bình Định yêu cầu Ban Quản lý Cảng cá Đề Gi, Tam Quan, Quy Nhơn bố trí các điểm thu gom rác thải nhựa tại cảng cá; thành lập Đội thu gom rác thải tàu cá trên cơ sở nguồn nhân lực của Đội Vệ sinh môi trường cảng cá, đảm bảo tổ chức thu gom, phân loại rác thải nhựa sinh hoạt phát sinh từ tàu cá và chuyển giao cho các cơ sở thu mua, tái chế vật liệu.

Bên cạnh đó, Chi cục Thủy sản tỉnh Bình Định và UBND các xã, phường ven biển đẩy mạnh tuyên truyền và tăng cường công tác phối hợp, quản lý, giám sát việc thực hiện của chủ tàu, thuyền trưởng tàu cá của địa phương tuân thủ việc thu gom và đưa rác thải rắn sinh hoạt trên tàu cá vào bờ sau mỗi chuyến biển theo quy định.

Việc thực hiện tốt quy trình kiểm soát, quản lý rác thải nhựa đại dương tàu cá sẽ giúp giảm thiểu rác thải nhựa đại dương trong hoạt động khai thác thủy sản, từng bước quản lý rác thải nhựa đại dương theo tiếp cận từ đầu nguồn, thực hiện kinh tế tuần hoàn và phát triển xanh. Đồng thời, nâng cao nhận thức của cộng đồng ngư dân, các doanh nghiệp hoạt động nghề cá, góp phần thực hiện thành công kế hoạch hành động quản lý rác thải nhựa đại dương ngành thủy sản giai đoạn 2020 - 2030 và kế hoạch hành động quản lý rác thải nhựa đại dương đến năm 2030 trên địa bàn tỉnh Bình Định.

Thanh Hằng