Quảng Ninh chú trọng cải thiện vệ sinh môi trường vùng nông thôn và miền núi

TMO - Những năm gần đây, tỉnh Quảng Ninh tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm cải thiện vệ sinh môi trường tại khu vực nông thôn và miền núi. Thông qua đầu tư hạ tầng, nâng cao nhận thức cộng đồng và huy động sự tham gia của người dân, diện mạo môi trường sống ở nhiều địa phương đã có chuyển biến tích cực.

Trong những năm gần đây, tỉnh Quảng Ninh đã xác định cải thiện vệ sinh môi trường vùng nông thôn và miền núi là nhiệm vụ quan trọng, gắn với mục tiêu phát triển bền vững và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân. Trên cơ sở đó, tỉnh triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ hoàn thiện cơ chế, chính sách đến đầu tư hạ tầng kỹ thuật phục vụ thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt, nước thải và chất thải chăn nuôi.

Công tác tuyên truyền, vận động người dân thay đổi thói quen sinh hoạt, giữ gìn vệ sinh môi trường được chú trọng, phù hợp với đặc thù từng địa bàn vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Nhiều mô hình “khu dân cư xanh – sạch – đẹp”, “nhà sạch, vườn đẹp” được xây dựng và nhân rộng, tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực trong cộng đồng.

Bên cạnh đó, vai trò của chính quyền cơ sở, các tổ chức đoàn thể được phát huy rõ nét trong việc giám sát, hướng dẫn và huy động nguồn lực xã hội hóa.  Đặc biệt, với tinh thần nỗ lực, đoàn kết, sáng tạo, cùng những giải pháp đồng bộ, Quảng Ninh đã hoàn thành chương trình xây dựng NTM giai đoạn 2021-2025 sớm 2 năm so với kế hoạch.

Những nỗ lực phát triển vùng nông thôn, miền núi, DTTS theo tinh thần Nghị quyết số 06-NQ/TU (ngày 17/5/2021) của BCH Đảng bộ tỉnh cũng ngày càng rõ nét. Trong đó, những chuyển biến tích cực về vệ sinh môi trường đã góp phần xây dựng nên những miền quê đáng sống, văn minh. Việc thực hiện tiêu chí về môi trường trong xây dựng NTM luôn được xem là một nhiệm vụ khó, bởi không thể giải quyết chỉ bằng nguồn ngân sách đầu tư mà còn phụ thuộc nhiều vào sự chuyển biến nhận thức, thay đổi nếp nghĩ, thói quen trong sinh hoạt, sản xuất của người dân.

Người dân vùng cao tỉnh Quảng Ninh trồng cây bảo vệ môi trường tự nhiên. (Ảnh: NT).

Theo Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh, Quảng Ninh hiện có hơn 162.000 người DTTS, chiếm trên 12% dân số, sinh sống chủ yếu tại các xã có địa hình phức tạp, dân cư phân tán, điều kiện tiếp cận các dịch vụ môi trường còn hạn chế.

Thực tế này khiến công tác thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải sinh hoạt gặp nhiều khó khăn. Thói quen sinh hoạt cũ như đổ rác bừa bãi, đốt rác tại vườn vẫn tồn tại ở một số nơi, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường và cháy rừng trong mùa khô.

Vì vậy trong nhiều năm qua, Quảng Ninh luôn hết sức chú trọng tới nhiệm vụ bảo vệ môi trường trong xây dựng NTM thông qua những giải pháp cụ thể, trọng tâm, thiết thực, nhất là huy động sự chung tay vào cuộc của cả hệ thống chính trị làm tốt công tác dân vận để từng bước tạo sự chuyển biến cả về nhận thức, hành động của người dân.

Song song đó, việc thực hiện Nghị quyết số 06-NQ/TU (ngày 17/5/2021) của BCH Đảng bộ tỉnh về phát triển bền vững KT-XH, đảm bảo vững chắc QP-AN ở các xã, thôn, bản vùng đồng bào DTTS, miền núi, biên giới, hải đảo giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030 cũng cho thấy, nhiệm vụ về môi trường luôn được chú trọng. Cụ thể, công tác tuyên truyền, vận động, phổ biến kiến thức, giáo dục pháp luật về môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu... đã được các sở, ngành, địa phương thường xuyên quan tâm, thông qua các hoạt động truyền thông, các buổi tập huấn, bồi dưỡng kiến thức về môi trường.

Nhất là vừa trang bị kiến thức pháp luật, vừa đấu tranh loại bỏ các hủ tục, thói quen xấu ảnh hưởng đến môi trường, tài nguyên; phê phán các hành vi xả thải bừa bãi ra môi trường, chặt phá rừng, triệt hạ cây xanh... Các địa phương vùng sâu, vùng xa cũng chủ động xây dựng phương án thu gom, vận chuyển, xử lý rác phù hợp, hình thành điểm tập kết tạm thời tại cụm dân cư, áp dụng mô hình xử lý rác quy mô nhỏ tại chỗ, phù hợp với điều kiện địa hình và đặc thù dân cư.

Đồng thời gắn yếu tố môi trường vào việc xây dựng vườn kiểu mẫu, thôn kiểu mẫu; phát động thi đua xây dựng tuyến đường sáng - xanh - sạch - đẹp... MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội tỉnh thời gian qua cũng luôn vào cuộc hết sức trách nhiệm đối với vấn đề vệ sinh môi trường nông thôn. Nổi bật nhất phải nói với hoạt động của Hội LHPN các cấp trong tỉnh, đã luôn xác định bảo vệ môi trường là nhiệm vụ trọng tâm, gắn với các phong trào thi đua, đề án, cuộc vận động lớn của Hội.

Nhiều mô hình như: Dùng làn nhựa đi chợ, hạn chế túi nilon; phân loại rác thải tại nguồn; biến rác thành tiền; ủ phân hữu cơ; nhà của pin... đã và đang được triển khai sâu rộng tại các chi hội phụ nữ khu dân cư, được đón nhận hết sức sôi nổi ngay tại các khu vực nông thôn, miền núi. Hay như Hội Nông dân các cấp đẩy mạnh các hình thức tuyên truyền, vận động, hướng dẫn, hỗ trợ hội viên, nông dân thực hiện các quy trình sản xuất sạch, an toàn.

Đồng thời hỗ trợ hội viên phát triển rừng gỗ lớn, gắn với đẩy mạnh bảo tồn đa dạng sinh học và an ninh nguồn nước, bảo vệ, phát triển rừng bền vững theo chủ trương của tỉnh. Ngoài ra, trong 2 năm 2024 và 2025, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội tỉnh đã hỗ trợ các hộ gia đình khó khăn xây dựng 93 nhà tiêu hợp vệ sinh...Bằng cách làm sáng tạo, linh hoạt và sát thực tiễn, công tác vệ sinh môi trường nông thôn đã được cụ thể hóa thành nhiều mô hình hiệu quả, triển khai rộng khắp, góp phần hình thành nếp sống văn minh, sạch đẹp tại các vùng quê của Quảng Ninh, từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững.

Tuy nhiên, điều quan trọng nhất không phải số lượng mô hình, mà là người dân đã nâng cao nhận thức và hành động, ngày càng phát huy tốt vai trò chủ thể, chủ động, đồng hành cùng cấp ủy, chính quyền trong mục tiêu phát triển bền vững. Đáng chú ý, ngày 26/9/2022, BCH Đảng bộ tỉnh ban hành Nghị quyết 10-NQ/TU "Về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, phòng tránh và giảm nhẹ thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo đảm an ninh nguồn nước giai đoạn 2022-2030".

Người dân tổng vệ sinh môi trường tại đường làng, ngõ bản. (Ảnh: NT). 

Sau 3 năm triển khai thực hiện, đến nay, toàn tỉnh hoàn thành 11/18 mục tiêu Nghị quyết 10-NQ/TU trước kế hoạch, 7 mục tiêu tiếp tục triển khai, dự kiến hoàn thành trong giai đoạn 2025-2026. Trong đó, 98,3% hộ gia đình ở đô thị và 87,2% hộ gia đình ở nông thôn được sử dụng nước sạch theo quy chuẩn; tỷ lệ thu gom, xử lý nước thải khu đô thị tập trung tại các địa phương cũng đều đạt và vượt mục tiêu đề ra;…

Những kết quả đạt được cho thấy chủ trương đẩy mạnh cải thiện vệ sinh môi trường vùng nông thôn và miền núi của Quảng Ninh là hướng đi đúng, phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Tuy nhiên, để tạo chuyển biến bền vững, lâu dài, tỉnh cần tiếp tục duy trì sự quan tâm, đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, nhất là tại các địa bàn còn khó khăn về hạ tầng và điều kiện kinh tế.

Việc lồng ghép hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia, tăng cường ứng dụng khoa học – công nghệ trong xử lý chất thải, cùng với đào tạo, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ cơ sở sẽ là yếu tố trọng tâm. Khi ý thức được nâng cao và trách nhiệm được chia sẻ, các mô hình vệ sinh môi trường sẽ không chỉ dừng ở phong trào mà trở thành nếp sống thường xuyên.

Với quyết tâm chính trị cao và sự đồng thuận của cộng đồng người dân, Quảng Ninh có cơ sở để tiếp tục nâng cao chất lượng môi trường sống khu vực nông thôn, miền núi, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển xanh, bền vững của tỉnh trong những năm tới.

Kim Anh