Nguy cơ gia tăng ô nhiễm không khí những tháng cuối năm

TMO - Dự báo cuối tháng 11 đến đầu tháng 12, TP. Hà Nội và các tỉnh lân cận sẽ đối mặt với đợt ô nhiễm không khí nghiêm trọng do nghịch nhiệt, lặng gió và sương mù kéo dài.

Theo số liệu từ hệ thống quan trắc môi trường quốc gia và dự báo khí tượng thủy văn, trong 10 ngày tới, khu vực miền Bắc – đặc biệt là Hà Nội và vùng phụ cận sẽ xuất hiện các hình thái thời tiết bất lợi như nghịch nhiệt, lặng gió và sương mù. Những điều kiện này khiến khả năng khuếch tán chất ô nhiễm giảm mạnh, có thể làm nồng độ bụi mịn PM2.5 tăng cao, đẩy chỉ số AQI vượt mức 150, ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe người dân và hoạt động kinh tế – xã hội. 

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tình trạng nghịch nhiệt, sương mù dày, độ ẩm cao kết hợp với việc khuếch tán khí quyển kém, có thể khiến lớp bụi mịn lơ lửng không thoát được lên cao, gây tích tụ ngay trong tầng không khí thấp nơi người dân hít thở hằng ngày. Đây cũng là thời điểm gia tăng hoạt động giao thông, xây dựng và nhu cầu sử dụng năng lượng, khiến tổng lượng chất ô nhiễm phát thải lớn hơn bình thường.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận định: Nguy cơ ô nhiễm không khí trong giai đoạn cuối năm 2025 có thể nghiêm trọng hơn so với trung bình nhiều năm, nhất là tại các đô thị đông dân, nơi mật độ phương tiện cao và nhiều công trình xây dựng đang thi công đồng loạt. 

Nguy cơ gia tăng ô nhiễm không khí những tháng cuối năm (Ảnh minh họa). 

Để kịp thời ứng phó với nguy cơ ô nhiễm gia tăng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương khẩn trương thực hiện hàng loạt giải pháp mạnh. Trước hết, các tỉnh, thành phố cần tăng tần suất vệ sinh, rửa đường, đặc biệt tại các tuyến giao thông huyết mạch, cửa ngõ đô thị. Công tác phun nước dập bụi được yêu cầu thực hiện vào ban đêm và sáng sớm để giảm bụi trước giờ cao điểm, đồng thời hạn chế gây ùn tắc giao thông .

Lĩnh vực xây dựng là một trong những nguồn phát thải bụi lớn được yêu cầu siết chặt quản lý. Các cơ quan chức năng phải kiểm tra, giám sát thường xuyên, đình chỉ thi công đối với công trình không che chắn hoặc để bùn đất rơi vãi ra đường. Hoạt động vận chuyển vật liệu xây dựng không bảo đảm che phủ sẽ bị xử lý nghiêm. Tại các làng nghề có công đoạn đốt hoặc tái chế, yêu cầu vận hành ổn định hệ thống xử lý khí thải và giảm công suất trong những ngày AQI ở mức xấu cũng được nhấn mạnh. 

Ngoài ra, hoạt động đốt rác, đốt rơm rạ và phụ phẩm nông nghiệp được liệt vào nhóm cần kiểm soát triệt để. Lực lượng công an xã, phường sẽ tăng cường tuần tra, lập biên bản, xử lý ngay các trường hợp vi phạm vốn là nguồn phát thải gây ô nhiễm đột biến mỗi mùa thu hoạch.

Để ngăn ngừa ô nhiễm không khí gia tăng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, sẽ sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV/Flycam) và ảnh vệ tinh để giám sát các điểm phát thải lớn, đặc biệt là các vụ đốt mở. Hình ảnh vi phạm sẽ được gửi trực tiếp về địa phương để xử lý tức thời, đồng thời công khai trên phương tiện thông tin đại chúng đối với tổ chức, cá nhân cố tình vi phạm. 

Cùng với đó, Bộ đề nghị các địa phương đẩy mạnh công tác cảnh báo sức khỏe cộng đồng, cập nhật liên tục chất lượng không khí trên ứng dụng VNAir; hướng dẫn người dân chủ động bảo vệ sức khỏe. Nhóm dễ tổn thương gồm người già, trẻ em, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh hô hấp được khuyến cáo hạn chế hoạt động ngoài trời, nhất là vào sáng sớm và ban đêm, thời điểm nồng độ bụi mịn thường cao. 

Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045, đặt mục tiêu kiểm soát, ngăn chặn và từng bước khắc phục, cải thiện tình trạng ô nhiễm không khí tại các khu vực kinh tế trọng điểm, tập trung giải quyết tình trạng ô nhiễm không khí tại Hà Nội, TP. HCM và các tỉnh lân cận, tăng cường năng lực phòng ngừa và kiểm soát chất lượng môi trường không khí trên phạm vi toàn quốc, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, xây dựng nền kinh tế xanh và tăng trưởng bền vững.

Đáng chú ý, trong giai đoạn 2026 - 2030 100% các nguồn phát sinh khí thải lớn thuộc các loại hình sản xuất có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường không khí cao: xi măng, nhiệt điện, luyện thép, lò hơi... trên phạm vi toàn quốc được quản lý, kiểm soát chặt chẽ và từng bước có lộ trình giảm phát thải. 100% phương tiện tham gia giao thông đường bộ (bao gồm xe ô tô, xe mô tô, xe gắn máy) được quản lý, kiểm soát về khí thải theo lộ trình áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải của phương tiện tham gia giao thông đường bộ.

Bên cạnh đó, 100% các công trường thi công xây dựng được quản lý chặt chẽ; các biện pháp bảo vệ môi trường, che chắn, rửa xe công trường được thực hiện nghiêm túc, bảo đảm đúng quy định; 100% chất thải phát sinh từ hoạt động xây dựng được quản lý chặt chẽ theo quy định.../.

Thu Thủy