Vĩnh Long: Triển khai các biện pháp ứng phó hạn mặn

TMO - Để chủ động ứng phó với tình trạng hạn mặn trong năm 2026, tỉnh Vĩnh Long đã và đang tập trung chỉ đạo các ngành, địa phương triển khai nhiều giải pháp cấp bách và lâu dài. Công tác kiểm soát nguồn nước, tuyên truyền người dân sử dụng nước tiết kiệm, bảo vệ cây trồng, vật nuôi được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.

Trước tác động ngày càng rõ nét của hạn hán, xâm nhập mặn trong mùa khô, tỉnh Vĩnh Long triển khai đồng bộ nhiều biện pháp ứng phó nhằm bảo vệ đời sống người dân và ổn định sản xuất. Các ngành chức năng chủ động theo dõi sát diễn biến thời tiết, thường xuyên cập nhật thông tin độ mặn trên các tuyến sông, kênh rạch để kịp thời đưa ra cảnh báo và phương án điều tiết nguồn nước phù hợp.

Cùng với đó, công tác bảo đảm nước sinh hoạt cho người dân được ưu tiên hàng đầu, thông qua việc vận hành linh hoạt các công trình thủy lợi, trữ nước ngọt và hướng dẫn sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả. Trong lĩnh vực nông nghiệp, địa phương tập trung chỉ đạo điều chỉnh lịch thời vụ, khuyến cáo người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện nguồn nước, hạn chế rủi ro thiệt hại.

Song song đó, công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về phòng, chống hạn mặn được đẩy mạnh, góp phần tạo sự chủ động, đồng thuận trong Nhân dân. Theo dự báo, xâm nhập mặn sẽ đạt đỉnh vào tháng 3/2026, do đó, tỉnh Vĩnh Long đã lên kế hoạch triển khai nhiều phương án ứng phó quyết liệt, huy động mọi nguồn lực bảo vệ sản xuất và đời sống dân sinh.

Thực tế hiện nay, sông Tiền, sông Hậu và sông Cổ Chiên đang dần trở thành dòng dẫn mặn xâm lấn sâu vào nội đồng của tỉnh Vĩnh Long. Hạn mặn đã xâm nhập từ nửa cuối tháng 12/2025, với độ mặn 4‰, có khả năng lấn sâu vào nội đồng từ 50-60km và đạt đỉnh vào tháng 3/2026. Lãnh đạo UBND xã Chợ Lách cho biết, hiện xã có 2 nhà máy nước đảm bảo phục vụ tốt nhu cầu sinh hoạt. Về sản xuất, vận hành 100% hệ thống đê bao khép kín để bảo vệ vùng chuyên canh cây ăn trái và hoa kiểng.

Tỉnh Vĩnh Long chú trọng đầu tư hệ thống cống ngăn mặn trữ ngọt. (Ảnh: LH). 

Xã cũng đã phân công thành viên Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự phụ trách chặt chẽ từng địa bàn, hướng dẫn bà con nạo vét mương vườn, chuẩn bị túi nylon, ao lót bạt để trữ nước ngọt.

Còn tại xã Quới Thiện, theo lãnh đạo UBND xã, với diện tích 46,95km², xã xác định thủy lợi là chìa khóa sống còn. Hiện xã đã hoàn thành 5 cống và đang khẩn trương xây dựng thêm 4 cống để khép kín hạ tầng.

Đồng thời duy trì việc đo độ mặn hằng ngày tại các ấp và thông báo tức thời qua trang thông tin điện tử, hệ thống phát thanh để người dân chủ động đóng - mở cống. Đối với cây sầu riêng, loại cây cực kỳ nhạy cảm với mặn, bà con không còn thụ động. Nhiều hộ đã chủ động đào ao, phủ bạt trữ nước ngọt, đảm bảo nguồn nước tưới.

Trước thực tế trên, đại diện Trung tâm Nước sạch nông thôn tỉnh Vĩnh Long cho biết, tỉnh đã đạt được những bước tiến dài trong hạ tầng. Hiện nay trên địa bàn toàn tỉnh đã có hệ thống nước máy bao phủ trên 85,4% hộ dân. Đảm bảo ngay cả khi hạn mặn gay gắt, người dân vẫn có nước sạch để sử dụng. Đơn vị đã lên kế hoạch vận hành các nhà máy nước theo triều, nạo vét các ao chứa nước thô để tăng công suất dự trữ, đảm bảo không để hộ dân nào bị thiếu nước sinh hoạt do ảnh hưởng của xâm nhập mặn.

Còn theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, tỉnh Vĩnh Long tập trung vào việc tu sửa các công trình thủy lợi xung yếu, nạo vét kênh mương nội đồng. Sở khuyến cáo bà con chuyển đổi cơ cấu cây trồng, sử dụng các giống ngắn ngày hoặc giống chịu mặn tốt hơn ở những vùng nguy cơ cao.

Đồng thời, việc ứng dụng các biện pháp tưới tiết kiệm như phun sương, nhỏ giọt đang được nhân rộng để tối ưu hóa nguồn nước ngọt quý giá. Kiên quyết không để người dân xuống giống tự phát ở những khu vực không đảm bảo nguồn nước. Để ứng phó hiệu quả với hạn mặn, theo lãnh đạo UBND tỉnh Vĩnh Long, trong giai đoạn tiếp theo, địa phương sẽ tiếp tục bám sát định hướng trong Kế hoạch phòng, chống hạn mặn.

Đặc biệt, tỉnh yêu cầu các ngành, các địa phương thực hiện quyết liệt phương châm "4 tại chỗ", chủ động nâng cao năng lực dự báo và triển khai phương án ngăn mặn, trữ ngọt ngay từ đầu mùa khô.

Công tác nạo vét kênh mương ứng phó xâm nhập mặn tại Vĩnh Long được đẩy mạnh triển khai. (Ảnh: CT). 

Cần tập trung huy động mọi nguồn lực để bảo vệ diện tích cây ăn trái giá trị cao và tuyệt đối không để người dân thiếu nước sinh hoạt. Đây là nhiệm vụ trọng tâm để ổn định sản xuất và đời sống nhân dân, giảm thiểu thấp nhất thiệt hại do biến đổi khí hậu gây ra. Từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế, hướng tới phát triển ngành nông nghiệp cũng như kinh tế, xã hội theo hướng hiệu quả.

Trước đó, trong Kịch bản nguồn nước mùa khô 2025-2026 trên lưu vực sông Cửu Long, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã kiến nghị, đối với các vùng có nguy cơ xảy ra tình trạng thiếu nước cục bộ cấp cho sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, đề nghị UBND các tỉnh, thành phố trên lưu vực sông Cửu Long, đặc biệt là các tỉnh: Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cà Mau, cần xây dựng kế hoạch ứng phó với từng trạng thái thiếu hụt của nguồn nước theo kịch bản nguồn nước được công bố.

Việc tăng cường triển khai các biện pháp ứng phó hạn mặn cho thấy sự chủ động, linh hoạt của tỉnh Vĩnh Long trước những thách thức ngày càng lớn do biến đổi khí hậu gây ra. Trong bối cảnh hạn mặn không còn mang tính thời điểm mà có xu hướng kéo dài, phức tạp, các giải pháp trước mắt cần tiếp tục được thực hiện quyết liệt, đồng thời gắn với định hướng lâu dài, bền vững.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, địa phương cùng vai trò trung tâm của người dân là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả ứng phó. Bên cạnh đầu tư, nâng cấp hạ tầng thủy lợi, việc thay đổi tập quán sản xuất, sử dụng nước tiết kiệm và thích ứng với điều kiện tự nhiên mới là yêu cầu tất yếu.

Thực tiễn cho thấy, với cách làm bài bản, đồng bộ và phù hợp thực tế, Vĩnh Long đang từng bước giảm thiểu tác động của hạn mặn, góp phần bảo đảm an sinh xã hội, ổn định sản xuất và hướng đến mục tiêu phát xanh, tuần hoàn.

Đức Tân