Nghiên cứu thành công giống lan Kiếm từ nuôi cấy mô

TMO - Mới đây, Trung tâm Ươm tạo Doanh nghiệp Nông nghiệp Công nghệ cao TP. HCM vừa thực hiện thành công đề tài nghiên cứu sản xuất hàng loạt hoa lan Kiếm từ giống nuôi cấy mô. Nghiên cứu này đã mở ra nhiều cơ hội mới cho nông dân khi hoa lan Kiếm là loài được đông đảo khách hàng ưa chuộng.

Hoa lan Kiếm thuộc loài địa lan và được xem là loài lan có sức sống mạnh mẽ, dễ trồng, cho ra hoa đẹp nhưng để sản xuất hàng loạt loại hoa được mệnh danh là “nữ hoàng” này không hề đơn giản. Thông tin từ  trưởng nhóm nghiên cứu, hoa lan là một trong 6 sản phẩm nông nghiệp chủ lực của TP. HCM, các loại hoa lan được tiêu thụ mạnh trên thị trường là Dendrobium, Catlleya, Oncidium, hồ điệp, Vanda, Mokara, Cymbidium và một số giống lan rừng.

TP. HCM vừa là đầu mối cung cấp hoa lan cho cả nước vừa là thị trường tiêu thụ và xuất khẩu lớn nhất nước. Lan Kiếm là một trong những loài lan được ưa chuộng trên thị trường bởi sự đa dạng về chủng loại, màu sắc hoa phong phú và có mùi thơm nên còn được mệnh danh là “Nữ hoàng của các loài lan”.

Ở Việt Nam, chi lan Kiếm được trồng nhiều ở các tỉnh phía Bắc và Lâm Đồng, một số loài trồng ở các tỉnh phía Nam. Trong đó, lan Kiếm vàng Củ Chi (Cymbidium finlaysonianum Lindl) là giống bản địa, có sự sinh trưởng khỏe, hoa màu vàng và hương thơm nhẹ dễ chịu.

Giống cây này phù hợp sinh trưởng, phát triển ở điều kiện khí hậu nóng ẩm như khu vực TP. HCM và vùng phụ cận. Lan Kiếm được nhân giống theo phương pháp truyền thống là tách giả hành từ cây mẹ nên hệ số nhân giống thấp chưa đáp ứng được nhu cầu giống cho sản xuất. Việc áp dụng thành công công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực vật đã tạo ra một số lượng lớn cây cấy mô cung cấp cây giống cho sản xuất.

Do đó nhóm nghiên cứu đã nghiên cứu thành công quy trình nhân giống invitro cây lan Kiếm vàng Củ Chi, tuy nhiên quy trình trồng, chăm sóc cây lan Kiếm từ giống nuôi cấy mô ở giai đoạn vườn ươm chưa được hoàn thiện. Trồng và chăm sóc cây lan Kiếm ở vườn ươm chú trọng việc chọn các giá thể, chế độ phân bón, kỹ thuật chăm sóc là các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cây giống. Cây lan Kiếm yêu cầu giá thể phải có khả năng giữ ẩm nhưng phải đảm bảo sự thông thoáng, phân bón cho cây phải tùy thuộc vào độ tuổi của cây, từng giai đoạn sinh trưởng mà chọn chế độ bón phân cho hợp lý để cho cây sinh trưởng và phát triển tốt.

(Ảnh minh hoạ). 

Nhóm đã khảo sát công thức giá thể và phân bón thích hợp sự sinh trưởng của lan Kiếm từ giống nuôi cấy mô giai đoạn vườn ươm. Khảo sát tình hình sản xuất lan Kiếm trên địa bàn TP. HCM và một số tỉnh lân cận cho thấy, tại các hộ trồng lan Kiếm thì sử dụng cây giống từ giống tách giả hành và giống cây cấy mô. Giá thể sử dụng để trồng lan Kiếm đa dạng và phong phú về loại vật liệu và các công thức phối trộn vật liệu. Nhóm đã nghiên cứu ảnh hưởng của 7 công thức giá thể khác nhau đến sự sinh trưởng của cây lan Kiếm từ giống nuôi cấy mô ở giai đoạn vườn ươm.

Kết quả cho thấy giá thể phù hợp để trồng cây lan Kiếm từ giống nuôi cấy mô giai đoạn vườn ươm là 50% mụn dừa + 25% rễ dương xỉ + 25% vỏ trấu; hoặc 50% mụn dừa + 25% vỏ trấu + 25% vỏ đậu phộng. Cây lan Kiếm nuôi cấy mô giai đoạn vườn ươm được trồng trên giá thể này có các chỉ tiêu sinh trưởng như chiều cao cây, số lá trên cây, chiều rộng lá và số chồi/cây tối ưu hơn so với các loại giá thể khác.

Ở thời điểm 5 tháng sau trồng,  tỉ lệ sống của cây đạt 96,2%, chiều cao cây là 23,8 cm, số lá 12,4 lá/cây, chiều rộng lá 14,6 mm, 2,1 chồi/cây, tỉ lệ bệnh thối nhũn 1,5%, tỉ lệ bệnh đốm lá 1,7% và tỉ lệ cây đạt tiêu chuẩn xuất vườn là 87,1%.

Chiều cao cây đạt 23,4 cm, số lá/cây (12,9 lá), chiều rộng lá (15,0 mm), số chồi/cây (2,2 chồi), số rễ (13,7 rễ/cây), chiều dài rễ (23,7 cm) và tỉ lệ bệnh thối nhũn và bệnh đốm lá thấp (1,7%). Từ các kết quả thí nghiệm trên, nhóm nghiên cứu đã xây dựng mô hình sản xuất cây lan Kiếm từ giống nuôi cây mô áp dụng các biện pháp kỹ thuật mới.

Các loại lan Kiếm đặc biệt là hoa từ rừng có mặt hoa đẹp, độc, lạ hiện nay xuất hiện khá nhiều tại Việt Nam và được nhiều người chơi lan ưa chuộng. Do đó, việc nghiên cứu và sản xuất thành công hoa lan Kiếm từ giống nuôi cấy mô đã tạo ra các cây con trong điều kiện dinh dưỡng đầy đủ, giúp cây trưởng thành một cách nhanh chóng, bảo vệ giống hoa lan quý hiếm được người dân yêu thích.

Hải Yến