[Đại hội XIV] Việt Nam tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới

TMO – Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV là dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, cả về phát triển chính trị trong nước lẫn định hướng tương lai của đất nước trong bối cảnh khu vực và toàn cầu. Tầm quan trọng của Đại hội trước hết nằm ở chỗ không chỉ khẳng định đường lối hiện nay, mà còn lựa chọn định hướng phát triển trong giai đoạn tới.

Từ một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới. GDP bình quân đầu người tăng từ trên 100 USD (năm 1986) lên khoảng 5.000 USD (năm 2025), gia nhập nhóm nước có thu nhập trung bình cao. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh mẽ từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ. Tỷ trọng nông nghiệp giảm từ hơn 40% xuống dưới 15% GDP, trong khi công nghiệp và dịch vụ chiếm tỷ trọng ngày càng lớn.

Theo các chuyên gia, những thành quả vĩ đại sau chặng đường đổi mới đã tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược, vững bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ, xây dựng một đất nước hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Những ngày này, các địa phương trên cả nước rực rỡ cờ hoa chào mừng Đại hội XIV của Đảng.

Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy, tình hình thế giới đang chứng kiến những thay đổi nhanh chóng. Trên thế giới, những bất ổn đan xen, mang tính dài hạn và khó lường vẫn tiếp diễn trên phạm vi toàn cầu như: đứt gãy chuỗi cung ứng, lạm phát kéo dài, chính sách tiền tệ thắt chặt, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng cùng những dịch chuyển trong cấu trúc kinh tế và quan hệ quốc tế đã làm suy giảm động lực tăng trưởng, gia tăng rủi ro cho đầu tư và thương mại.

Trong khi đó, nền kinh tế Việt Nam, với độ mở lớn sẽ chịu tác động trực tiếp từ những biến động này, thể hiện qua áp lực lên xuất khẩu, dòng vốn đầu tư, thị trường tài chính và ổn định vĩ mô. Bên cạnh đó, các thách thức nội tại như năng suất lao động, chất lượng tăng trưởng, khả năng chống chịu của doanh nghiệp và yêu cầu chuyển đổi mô hình phát triển theo hướng xanh, bền vững càng đặt ra nhiều sức ép trong giai đoạn 2021-2030. Điều này sẽ ảnh hưởng đến mục tiêu trở thành nước thu nhập cao vào năm 2045.

Để thích ứng với bối cảnh thế giới, Đảng, Chính phủ xác định, ứng dụng khoa học-công nghệ và thúc đẩy đổi mới sáng tạo không chỉ là lựa chọn mang tính thời điểm, mà là định hướng chiến lược xuyên suốt nhằm nâng cao năng lực nội sinh, gia tăng sức chống chịu của nền kinh tế và tạo dư địa tăng trưởng bền vững trong dài hạn.

Quan điểm này được khẳng định nhất quán trong nhiều văn kiện quan trọng của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (Nghị quyết 57-NQ/TW) là động lực then chốt cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Nghị quyết coi phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo là điều kiện tiên quyết, thời cơ tốt nhất để nước ta phát triển giàu mạnh, hùng cường trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Các chuyên gia cho rằng, Nghị quyết 57-NQ/TW ra đời trong bối cảnh Việt Nam đứng trước yêu cầu cấp thiết phải đổi mới mô hình tăng trưởng, thoát khỏi sự phụ thuộc vào các lợi thế truyền thống như lao động giá rẻ, khai thác tài nguyên và gia công, lắp ráp. Khi các yếu tố này dần suy giảm hiệu quả, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là “chìa khóa” để nâng cao năng suất lao động, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia. Đây không chỉ là yêu cầu nội tại, mà còn là điều kiện tiên quyết để Việt Nam tham gia sâu hơn, chủ động hơn vào các chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn ngày càng gay gắt.

Định hướng ứng dụng khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo của Việt Nam cũng gắn chặt với mục tiêu phát triển bền vững và tăng trưởng xanh. Trong bối cảnh các tiêu chuẩn môi trường, phát thải và phát triển bền vững ngày càng trở thành “hàng rào kỹ thuật” trong thương mại và đầu tư quốc tế, việc đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng công nghệ xanh, công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng không chỉ giúp Việt Nam thực hiện các cam kết quốc tế, mà còn mở ra những dư địa tăng trưởng mới.

Quảng Ninh - địa phương có mức tăng trưởng năm 2025 cao nhất cả nước. Ảnh minh họa.

Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam đang trên hành trình hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao và bền vững, đến năm 2030, trở thành quốc gia đang phát triển và có công nghệ hiện đại, đến năm 2025 trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao. Trong bối cảnh các dư địa tăng trưởng truyền thống như khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ hay đầu tư theo chiều rộng dần thu hẹp, việc dựa vào tri thức, công nghệ và sáng tạo trở thành lựa chọn mang tính tất yếu, quyết định năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế.

Mục tiêu tăng trưởng ở mức cao, hướng tới hai con số trong giai đoạn tới, đòi hỏi năng suất lao động phải được cải thiện mạnh mẽ. Đây chính là “điểm nghẽn” mà khoa học công nghệ có thể tháo gỡ. Việc ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tự động hóa, công nghệ sinh học hay vật liệu mới không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất, mà còn tạo ra những ngành nghề, mô hình kinh doanh mới, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng GDP. Đổi mới sáng tạo, vì vậy, không còn là câu chuyện của riêng các viện nghiên cứu hay doanh nghiệp công nghệ, mà phải trở thành dòng chảy chủ đạo trong toàn bộ nền kinh tế.

Để khoa học công nghệ thực sự trở thành “đòn bẩy” tăng trưởng, Việt Nam cần tập trung xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ, gắn kết chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện trường và khu vực tư nhân. Vai trò của Nhà nước là kiến tạo thể chế, hoàn thiện khung pháp lý, tạo môi trường thuận lợi cho nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa công nghệ mới. Trong khi đó, doanh nghiệp phải được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình đổi mới, trở thành chủ thể đầu tư, ứng dụng và lan tỏa công nghệ vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh.

Đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Đây là giai đoạn mở ra nhiều thời cơ, thuận lợi lớn lao, đồng thời cũng đặt ra không ít khó khăn, thách thức đan xen. Tuy nhiên, chúng ta tin tưởng, tự tin rằng Đại hội XIV của Đảng sẽ mở ra cho dân tộc Việt Nam một thời kỳ phát triển rực rỡ.

TÚ QUYÊN