TMO – “Dù đã đạt nhiều kết quả, tuy nhiên công tác khắc phục hậu quả bom mìn còn một số hạn chế. Hoạt động rà phá làm sạch đất đai mới hoàn thành khoảng 530 nghìn/1,3 triệu ha, tương đương 40% mục tiêu. Hoạt động rà phá bom mìn, chất độc hóa học chưa thực sự gắn kết với kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của địa phương” – vấn đề được Thủ tướng Chính phủ nêu rõ tại Hội nghị về khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh (vừa diễn ra mới đây).

Theo đó, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nêu rõ, chiến tranh đã lùi xa tại Việt Nam, nhưng hậu quả vẫn rất nặng nề, nhất là đối với những thân nhân gia đình liệt sĩ, người có công với cách mạng, những thương binh, bệnh binh, người bị chất độc hóa học, chất độc da cam/dioxin.

Thủ tướng Chính phủ cho biết, lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đặc biệt là Tổng Bí thư qua các thời kỳ luôn dành sự quan tâm và xác định công tác khắc phục hậu quả bom mìn, khắc phục hậu quả chiến tranh là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, cấp bách, lâu dài. Đây vừa là công việc mang tính nhân văn cao cả, nhân đạo sâu sắc, thể hiện tinh thần tự lực, tự cường, không chịu bó tay, khuất phục trước khó khăn, thách thức, cũng như giá trị nhân văn của dân tộc Việt Nam, cùng với sự giúp đỡ của bạn bè quốc tế.

Đặc biệt, việc ban hành Chương trình Hành động quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh giai đoạn 2010 - 2025 (Chương trình 504) khẳng định nỗ lực, quyết tâm chính trị rất lớn của Đảng, Nhà nước nhằm sớm loại bỏ hiểm họa do bom mìn, vật nổ còn lại sau chiến tranh, trả lại môi trường an toàn, cuộc sống bình yên cho nhân dân, phục vụ công cuộc xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Đẩy nhanh tiến độ khắc phục hậu quả bom mìn, xử lý, làm sạch đất đai bị ô nhiễm.

Thủ tướng Chính phủ đánh giá cao sự nỗ lực và kết quả trong công tác khắc phục hậu quả bom mìn trong 15 năm qua. Việt Nam đã trở thành một hình mẫu về gác lại quá khứ, tôn trọng khác biệt, khai thác điểm đồng, hạn chế bất đồng, hướng đến tương lai; biến một đất nước đổ nát sau chiến tranh thành đất nước như ngày nay và cũng là một hình mẫu xây dựng mối quan hệ bạn bè quốc tế từ cựu thù thành đối tác chiến lược toàn diện, thể hiện tính nhân văn cao cả và tính nhân đạo sâu sắc của dân tộc Việt Nam đối với chiến tranh, với khắc phục hậu quả chiến tranh và con người với con người.

Thủ tướng Chính phủ cho biết, sau 15 năm thực hiện Chương trình Hành động quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh giai đoạn 2010 - 2025, với những kết quả đạt được, Chương trình đã để lại những bài học kinh nghiệm quý báu, mà trước hết là làm sao để không xảy ra chiến tranh. Cùng với đó là sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát, quyết liệt cùng quyết tâm chính trị cao của các cơ quan trong hệ thống chính trị, sự vào cuộc của nhân dân trong khắc phục hậu quả chiến tranh; bảo đảm "thống nhất ở cấp cao, thông suốt, kịp thời ở cấp cơ sở" để huy động sức mạnh cả hệ thống chính trị; đẩy mạnh chuyển đổi từ cách làm việc phân tán sang quản lý tập trung theo tiêu chuẩn quốc tế; các mục tiêu bảo đảm khoa học, toàn diện, sát với yêu cầu thực tiễn.

Kết hợp chặt chẽ giữa khắc phục hậu quả bom mìn với phát triển, an sinh xã hội. Phát huy nội lực đóng vai trò cơ bản, quyết định, chiến lược, ngoại lực là quan trọng và đột phá, xã hội hóa là nguồn lực quan trọng; đẩy mạnh xã hội hóa, đa dạng hóa nguồn lực và tăng cường hợp tác quốc tế, tranh thủ nguồn vốn, công nghệ, kinh nghiệm quản lý tiên tiến. Đẩy mạnh ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Lấy người dân làm trung tâm, chủ thể, người dân phải được bảo vệ, hướng dẫn và tham gia quá trình này.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, Thủ tướng Chính phủ chỉ rõ, công tác khắc phục hậu quả bom mìn còn một số hạn chế. Hoạt động rà phá làm sạch đất đai mới hoàn thành khoảng 530 nghìn/1,3 triệu ha, tương đương 40% mục tiêu. Hoạt động rà phá bom mìn, chất độc hóa học chưa thực sự gắn kết với kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của địa phương. Việc tham gia của các tổ chức chính trị - xã hội trong công tác giáo dục phòng tránh tai nạn bom mìn chưa được quan tâm đúng mức; còn xảy ra nhiều vụ tai nạn bom mìn gây thiệt hại lớn. Việc hỗ trợ nạn nhân của bom mìn chưa thực sự toàn diện. Nguyên nhân là diện tích đất đai ô nhiễm rất lớn, phân bố phức tạp; hệ thống văn bản quy phạm pháp luật còn chưa hoàn chỉnh; một số cấp ủy, chính quyền chưa thực sự quan tâm; nguồn lực còn hạn chế…

Trong thời gian tới, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu đẩy nhanh tốc độ khắc phục hậu quả bom mìn, thực hiện thành công mục tiêu cơ bản hoàn thành làm sạch toàn bộ diện tích đất bị ô nhiễm bom mìn đến độ sâu 0,5m vào năm 2045 nhân kỷ niệm 100 năm thành lập nước (sớm hơn 5 năm so với mục tiêu ban đầu). “Đây là việc phải làm và làm càng sớm càng tốt để bảo đảm phát triển ổn định, bền vững, người dân yên tâm”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tiếp tục xác định công tác khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh là nhiệm vụ nhân đạo, nhân văn sâu sắc, quan trọng và cấp bách, từ đó quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và tăng cường đầu tư, bố trí nguồn lực tài chính, con người, cơ sở vật chất; trong đó lực lượng quân đội làm nòng cốt với mục tiêu là bảo vệ tính mạng, sức khỏe, an toàn cho nhân dân là trên hết, trước hết, làm sạch môi trường, tạo điều kiện cho các địa phương bị ảnh hưởng bởi bom mìn sau chiến tranh phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về khắc phục hậu quả bom mìn bảo đảm thống nhất, toàn diện; hoàn thiện hệ thống cơ cấu tổ chức bộ máy tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả và năng lực cho đội ngũ tham gia công tác rà phá bom mìn. Chủ động mở rộng, tăng cường hợp tác quốc tế, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực trong và ngoài nước cho công tác khắc phục hậu quả bom mìn. Đẩy mạnh hoạt động chia sẻ kinh nghiệm, để hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành một "hình mẫu quốc tế tiên phong" trên mặt trận rà phá bom mìn, khắc phục hậu quả chiến tranh, về tinh thần nhân đạo, yêu chuộng hòa bình.

Đẩy mạnh công tác nghiên cứu, ứng dụng các thành tựu khoa học và công nghệ gắn liền với chuyển đổi số; tăng cường nội địa hóa, tiến tới làm chủ công nghệ rà phá bom mìn. Trong đó, tập trung vào một số công nghệ lõi (như cảm biến, drone, robot, AI...), biến công nghệ trở thành "chìa khóa" để thực hiện quản lý bom mìn chủ động, đáp ứng với yêu cầu thực tiễn, đẩy nhanh tiến độ rà phá bom mìn. Tiếp tục tăng cường các hoạt động tuyên truyền giáo dục, nâng cao nhận thức phòng tránh tai nạn bom mìn. Chăm lo, hỗ trợ toàn diện cho nạn nhân của bom mìn; hoàn thiện, nhân rộng các mô hình hỗ trợ, tạo sinh kế cho nạn nhân…/.

LÊ HÙNG