Luật Thủ đô (sửa đổi): Đề xuất trao quyền cho Hà Nội quyết định giải quyết vấn đề liên vùng

TMO - Luật Thủ đô (sửa đổi) cần trao quyền cho Hà Nội quyết định việc giải quyết vấn đề liên vùng, nhất là về hạ tầng giao thông, hạ tầng chung cho Vùng (nước sạch, thoát nước, xử lý chất thải, năng lượng,..), liên kết kinh tế xã hội, xử lý ô nhiễm, bảo vệ môi trường bền vững, kiểm soát an toàn thực phẩm; cơ chế để tạo nguồn lực giải quyết vấn đề liên vùng.

Luật Thủ đô (số 39/2024/QH15) đã quy định các cơ chế, chính sách đặc thù để phát triển Thủ đô. Tuy nhiên, chỉ trong một thời gian ngắn, nhiều nội dung không còn là cơ chế đặc thù, vượt trội cho riêng Thủ đô, do các luật, nghị quyết của Quốc hội ban hành gần đây đã kế thừa, đưa các cơ chế, chính sách này vào quy định tại các lĩnh vực chuyên ngành, thậm chí có cả những nội dung quy định thuận lợi hơn so với Luật Thủ đô; một số quy định đặc thù hiện nay cho các địa phương, quy định đặc thù cho một số dự án lớn, quan trọng cũng đã có những cơ chế, chính sách rất thuận lợi, vượt trội để triển khai thực hiện.

Theo Thứ trưởng Tư pháp Phan Chí Hiếu, để thực hiện yêu cầu đặt Hà Nội vào đúng vị trí chiến lược của đất nước, "Hà Nội phải được định vị và vận hành như một trung tâm kiến tạo phát triển quốc gia". Việc xây dựng Luật Thủ đô sửa đổi lần này cần bám sát Nghị quyết mới của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Hà Nội. Ngoài ra, Luật sửa đổi cũng cần đẩy mạnh phân quyền cho Hà Nội.

(Ảnh minh họa)

Tư duy xây dựng Luật lần này được tiếp cận theo hướng phân quyền từ thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, của các Bộ cho Thành phố (trừ lĩnh vực an ninh, quốc phòng, đối ngoại, tôn giáo). Nếu vẫn quy định theo hướng xin từng thẩm quyền cụ thể trong từng lĩnh vực từ thẩm quyền của cơ quan trung ương cho chính quyền Thành phố, thì sẽ rơi vào tình trạng nhanh chóng lạc hậu, bị các luật sau "phủ".

Luật sửa đổi sẽ tiếp tục kế thừa các quy định còn phù hợp tại Luật Thủ đô (số 39/2025/QH15), Nghị quyết 258/2025/QH15, một số nghị quyết đặc thù của các địa phương khác. Theo đó, rà soát để quy định thẩm quyền trong một số lĩnh vực cụ thể để Hà Nội chủ động thực hiện các quyền được giao: Trao quyền cho Hà Nội quyết định những vấn đề mà hiện chưa có quy định của pháp luật; phân quyền từ thẩm quyền của Quốc hội cho Hà Nội trong một số lĩnh vực cụ thể.

Mặt khác, vấn đề liên kết vùng cần được làm rõ nét, Luật Thủ đô (sửa đổi) cần trao quyền cho Hà Nội thẩm quyền quyết định trong việc giải quyết vấn đề liên vùng, nhất là về hạ tầng giao thông, hạ tầng chung cho Vùng (nước sạch, thoát nước, xử lý chất thải, năng lượng,..), liên kết kinh tế xã hội, xử lý ô nhiễm, bảo vệ môi trường bền vững, kiểm soát an toàn thực phẩm; cơ chế để tạo nguồn lực giải quyết vấn đề liên vùng (Quỹ Phát triển vùng Thủ đô).

Đồng thời, Luật sửa đổi cũng cần có cơ chế thực hiện mô hình kinh tế mới, thúc đẩy tăng trưởng "hai con số". Hà Nội cần chuyển mạnh từ mô hình tăng trưởng truyền thống sang mô hình kinh tế tri thức và kinh tế số để đáp ứng yêu cầu của Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong đó xác định khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực chủ yếu của phát triển quốc gia.

Các nội dung trao quyền này nhằm tạo cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để xây dựng, phát triển Thủ đô theo hướng hiện đại, văn minh, bền vững, nâng cao chất lượng sống của người dân, củng cố và tăng cường vị thế, vai trò của Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ, đóng vai trò hạt nhân và động lực tăng trưởng quan trọng của vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước; tạo động lực để thúc đẩy tăng trưởng "hai con số".

THẢO NGUYÊN