Chuyển đổi năng lượng xanh, giảm dần phát thải trong vận tải hàng hải

TMO - Cục Hàng hải Việt Nam kêu gọi và khuyến khích các doanh nghiệp tìm giải pháp cắt giảm tiêu thụ nhiên liệu, giảm khí thải carbon, hướng đến sử dụng công nghệ xanh cho ngành vận tải hàng hải.

Ngày Hàng hải Thế giới (29/9/2022) lấy chủ đề “Công nghệ mới cho ngành vận tải biển được xanh hơn” - New technologies for greeer shipping”. Theo đó, Cục Hàng hải Việt Nam kêu gọi và khuyến khích các doanh nghiệp tìm ra các giải pháp cắt giảm tiêu thụ nhiên liệu, giảm khí thải carbon, góp phần giảm tác động của biến đổi khí hậu, hướng đến sử dụng “công nghệ xanh” cho ngành vận tải hàng hải. 

Thời gian qua, một số doanh nghiệp vận tải biển Việt Nam đã bắt đầu chuyển đổi năng lượng xanh cho hoạt động vận tải biển. Theo đó, tất cả các tàu được tiến hành kiểm tra trung gian hoặc cấp mới sau ngày 1/1/2013 đều đã được Đăng kiểm Việt Nam kiểm tra, cấp Giấy chứng nhận phù hợp sử dụng hiệu quả năng lượng (IEEC).

Vận tải biển xanh đang là xu hướng trong ngành hàng hải

Tất cả các tàu đều được đăng kiểm phê duyệt bản Kế hoạch quản lý năng lượng hiệu quả (SEEMP) phần II – Kế hoạch thu thập dữ liệu tiêu thụ dầu nhiên liệu các tàu đồng thời triển khai việc tuân thủ quy định về chỉ số hiệu quả năng lượng đối với tàu hiện có (EEXI).

Chỉ thị cường độ các bon (CII) theo yêu cầu bổ sung đối với Phụ lục VI của Công ước quốc tế về ngăn ngừa ô nhiễm do tàu biển gây ra (MARPOL) với các tàu hiện có tại đợt kiểm tra hàng năm hoặc kiểm tra trung gian hoặc cấp mới của Giấy chứng nhận quốc tế về ngăn ngừa ô nhiễm không khí từ tàu (IAPP) sau ngày 1/1/2023. Cùng đó, các tàu của doanh nghiệp này đã lựa chọn việc sử dụng dầu có hàm lượng lưu huỳnh không vượt quá 0.5% và tại các vùng đặc biệt không vượt quá 0.1%.

Ngày 22/7/2022, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định số 876/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình hành động về chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí carbon và khí metan của ngành Giao thông vận tải. Chương trình đề ra lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh với từng phương thức vận tải, đồng thời yêu cầu huy động tối đa mọi nguồn lực để thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp giảm phát thải khí nhà kính, chuyển đổi năng lượng xanh trong ngành Giao thông vận tải từ nay đến năm 2050.

Đối với ngành hàng hải, trong giai đoạn 2022-2030, khuyến khích tàu biển Việt Nam hoạt động nội địa tuân thủ đầy đủ các quy định của Phụ lục VI Công ước MARPOL về sử dụng hiệu quả năng lượng và Chiến lược giảm phát thải khí nhà kính từ tàu biển của Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) từ năm 2025; Khuyến khích chuyển đổi phương tiện, trang thiết bị sử dụng điện, năng lượng xanh hoặc có các biện pháp tương đương tại các cảng đầu tư mới, đầu tư bổ sung và cảng hiện hữu… Từ năm 2050, 100% tàu biển hoạt động tuyến nội địa chuyển đổi sang sử dụng điện, năng lượng xanh.

Trên cơ sở phê duyệt của Bộ Giao thông vận tải, Cục Hàng hải Việt Nam vừa ban hành kế hoạch thực hiện Đề án phát triển cảng xanh tại Việt Nam (Đề án). Theo lộ trình trong Đề án, từ năm 2021-2022, cơ quan chức năng sẽ tập trung xây dựng và ban hành tiêu chuẩn cơ sở và tiêu chí “cảng xanh”. Từ năm 2023, mô hình “cảng xanh” tại một số cảng biển Việt Nam sẽ bắt đầu được thí điểm và đánh giá kết quả thực hiện.

Giai đoạn 2023-2025, công tác nghiên cứu, đề xuất sửa đổi bổ sung các quy định liên quan đến quản lý quy hoạch, đầu tư, xây dựng cảng biển, điều kiện kinh doanh khai thác cảng biển cho phù hợp với các tiêu chí về “cảng xanh” tại Việt Nam cũng sẽ được triển khai.

Trong giai đoạn 2021-2025 sẽ nghiên cứu đề xuất cơ chế, chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp để thực hiện tiến trình phát triển “cảng xanh”; nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ sạch, thân thiện với môi trường trong hoạt động khai thác cảng biển.

Đến giai đoạn 2025-2030, tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia về tiêu chí “cảng xanh” sẽ được xây dựng và ban hành. Công tác triển khai áp dụng tự nguyện tiêu chí “cảng xanh” ở Việt Nam, tiến tới đề xuất xây dựng, ban hành quy định áp dụng bắt buộc tiêu chí “cảng xanh” cho hệ thống cảng biển Việt Nam cũng sẽ được thực hiện ở giai đoạn này. Dự kiến đến sau năm 2030, tiêu chí “cảng xanh” trong quy hoạch, đầu tư xây dựng và kinh doanh khai thác cảng biển tại Việt Nam được áp dụng bắt buộc.

Triển khai nhóm tiêu chí đánh giá "Cảng xanh" góp phần hạn chế phát thải đối với ngành hàng hải 

"Cảng xanh" tại Việt Nam sẽ được xây dựng trên 6 nhóm tiêu chí chính (tập trung chủ yếu vào các cảng tổng hợp và cảng contianer) với thang điểm cụ thể, gồm: Nhận thức về cảng xanh (điểm tối đa là 5 điểm); sử dụng tài nguyên (điểm tối đa là 15 điểm); quản lý chất lượng môi trường (điểm tối đa là 50 điểm); sử dụng năng lượng (điểm tối đa là 15 điểm); ứng dụng công nghệ thông tin (điểm tối đa là 5 điểm); giảm phát thải, ứng phó với biến đổi khí hậu, nước biển dâng (điểm tối đa là 10 điểm).

Trong tiến trình chuyển đổi năng lượng xanh, đáp ứng yêu cầu của "cảng xanh", Việt Nam hiện đã có cảng Tân Cảng - Cát Lái tại TP.HCM là cảng đầu tiên tại Việt Nam đạt danh hiệu Cảng xanh của Hội đồng mạng lưới dịch vụ cảng APEC. Đây cũng là cảng biển lớn và hiện đại nhất Việt Nam quy mô 160 ha bãi, 2.040 m cầu tàu, thiết bị xếp dỡ và công nghệ quản lý tiên tiến đứng trong TOP 21 cảng container lớn và hiện đại nhất thế giới.

Để đạt tiêu chí xanh, Tân Cảng - Cát Lái đã tập trung tiết kiệm nguồn tài nguyên; chất lượng môi trường cảng; sử dụng năng lượng sạch tại cảng, xử lý chất thải tại cảng, ứng dụng công nghệ 4.0. Thay thế thiết bị nâng hạ bằng dầu diesel bằng các thiết bị chạy điện (tiết kiệm 1,5-2 triệu USD phí nhiên liệu/năm).

Đồng thời, tăng cường vận tải thủy với sức chở cùng lúc được 3.000 TEUS (thay thế được khoảng 2.000 ô tô chở container); áp dụng chứng từ điện tử giúp thời gian xe đậu chờ tại cổng cảng giảm từ 13 phút còn 6 phút; triệt tiêu văn bản giấy tại cảng khoảng 30.000-50.000 tờ/ngày; trồng cây xanh dọc tuyến bến tàu và đường giao thông. 

Lê An