Cần Thơ: Tập trung nguồn lực đầu tư hệ thống thủy lợi, đê điều

TMO - Xác định thủy lợi và đê điều là “lá chắn” trước thiên tai, TP.Cần Thơ tập trung nguồn lực nâng cấp, hoàn thiện hạ tầng phòng chống ngập lụt. Việc đầu tư đồng bộ các tuyến đê, cống, kênh mương đang phát huy hiệu quả, góp phần bảo vệ đời sống người dân và đảm bảo an toàn cho hoạt động sản xuất.

Trong những năm gần đây, TP Cần Thơ đối mặt ngày càng rõ nét với tác động của biến đổi khí hậu như triều cường, mưa lớn, sạt lở bờ sông và ngập úng đô thị. Trước thực tế đó, thành phố xác định đầu tư thủy lợi, đê điều là nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo vệ dân sinh và sản xuất. Hệ thống kênh mương, cống kiểm soát triều, đê bao và các công trình điều tiết nước được nâng cấp, mở rộng theo hướng đồng bộ, hiện đại.

Việc hoàn thiện hạ tầng thủy lợi không chỉ giúp kiểm soát nguồn nước, giảm thiểu rủi ro thiên tai mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển nông nghiệp đô thị, bảo đảm an toàn mùa vụ và sinh kế cho người dân. Bên cạnh đó, các tuyến đê điều kiên cố góp phần bảo vệ khu dân cư, khu sản xuất và hạ tầng giao thông trước nguy cơ xâm nhập mặn, sạt lở.  Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, mạng lưới công trình thủy lợi của TP có quy mô lớn và phân bố rộng.

Thống kê cho thấy, toàn thành phố hiện quản lý hệ thống kênh rạch dài 12.881 km, đường bờ biển dài 72 km; 667,8 km đê bao; 889 cống; 292 trạm bơm điện và 1 hồ chứa nước. Hệ thống công trình này vừa phục vụ tưới, tiêu cho sản xuất nông nghiệp, vừa đảm nhiệm chức năng phòng, chống thiên tai, kiểm soát ngập, hạn, mặn; đồng thời phục vụ giao thông thủy, giao thông nông thôn và phát triển đô thị.

Quy mô lớn đặt ra yêu cầu cao trong công tác quản lý, vận hành, song cũng là nền tảng để thành phố chủ động ứng phó với các diễn biến bất lợi của thời tiết. Năm 2025, thành phố ghi nhận 121 đợt sạt lở bờ sông, 76 đợt mưa lớn kéo dài kèm dông lốc và 13 đợt xâm nhập mặn. Đỉnh triều cường lịch sử ngày 6-11 đưa mực nước tại trạm Cần Thơ lên 2,35 m, vượt báo động III 0,35 m.

TP.Cần Thơ chú trọng công tác nạo vét, khơi thông hệ thống thuỷ lợi, kênh mương. (Ảnh: HT). 

Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, cho biết, trước tình hình diễn biến thiên tai ngày càng phức tạp, khó lường trước như hiện nay, Sở đã chỉ đạo Chi cục Thủy lợi TP tổ chức trực ban phòng, chống thiên tai, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị, các xã, phường để nắm bắt kịp thời tình hình thiên tai, thống kê thiệt hại, chủ động báo cáo cho Thường trực Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự, UBND TP để có phương án chỉ đạo, hỗ trợ người dân, nhất là các trường hợp bị ảnh hưởng về nhà cửa. Đối với các khu vực đê bao phục vụ trồng trọt, nuôi trồng thủy sản, lực lượng chức năng được huy động khắc phục kịp thời để đảm bảo điều kiện sản xuất.

Theo đó, Từ nguồn Quỹ phòng, chống thiên tai, thành phố đã hỗ trợ 937 triệu đồng cho các hộ dân bị thiệt hại tại các khu vực Trung Hưng, Long Phú, Thạnh Phú, Thạnh Hòa, giúp người dân sớm ổn định cuộc sống. Bên cạnh đó, Chi cục Thủy lợi TP Cần Thơ theo chức năng nhiệm vụ được giao tổ chức theo dõi sát diễn biến mưa, triều cường, xâm nhập mặn để thực hiện quản lý, vận hành hệ thống cống, đê bao.

Việc vận hành hệ thống cống, đê bao theo kế hoạch đồng thời cũng được điều chỉnh linh hoạt theo từng thời điểm đã góp phần giảm áp lực ngập tại nhiều khu dân cư và vùng sản xuất, hạn chế mức thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra. Cùng với công tác quản lý, điều hành, TP Cần Thơ tập trung triển khai nhiều công trình thủy lợi cấp bách. Tiêu biểu là công trình kè chống sạt lở khẩn cấp kênh Cái Sắn, đoạn từ giáp ranh tỉnh An Giang đến kênh Đường Xuồng, hoàn thành vượt tiến độ vào tháng 9-2025, kịp thời bảo vệ nhà ở, đất sản xuất và hạ tầng giao thông khu vực.

Tại khu vực kênh Cái Sắn – nơi từng xảy ra sạt lở nghiêm trọng, nhiều hộ dân cho biết cuộc sống đã ổn định hơn. Một người dân sinh sống lâu năm ven kênh chia sẻ, trước đây mỗi mùa mưa, triều lên là lo đất sạt xuống sông, nhà cửa nứt nẻ, việc đi lại và sản xuất gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, nhiều hạng mục nạo vét kênh mương, gia cố đê bao, sửa chữa cống, trạm bơm được triển khai đồng bộ, góp phần chủ động kiểm soát điều tiết nguồn nước phục vụ sản xuất trên địa bàn.

Về lâu dài, thành phố đã chỉ đạo rà soát, quy hoạch hệ thống đê, kênh, cống kiểm soát triều cường, xâm nhập mặn; khảo sát các vị trí xung yếu để đề xuất triển khai các dự án đầu tư phù hợp.

Đáng chú ý, hiện TP Cần Thơ đang chuẩn bị đầu tư Chương trình MERIT – WB11, dự kiến hợp nhất dự án “Chống chịu khí hậu và chuyển đổi tổng hợp vùng ĐBSCL tỉnh Sóc Trăng cũ” và “Chống chịu khí hậu và chuyển đổi tổng hợp vùng ĐBSCL tỉnh Hậu Giang cũ” thành dự án quy mô hơn 2.550 tỷ đồng, trong đó hợp phần lớn là hợp phần xây dựng các công trình thủy lợi. Cống âu Rạch Mọp là một trong những công trình thủy lợi trọng điểm, giữ vai trò kiểm soát triều cường, ngăn mặn, giữ ngọt cho vùng sản xuất và khu dân cư phía Nam thành phố.

Cống âu Rạch Mọp được vận hành tự động bằng công nghệ số SCADA. 

Công trình đã được đưa vào vận hành hệ thống giám sát, điều khiển tự động SCADA, giúp nâng cao độ chính xác trong điều tiết nước và khả năng ứng phó với các đợt triều cường, xâm nhập mặn diễn biến nhanh. Cống âu Rạch Mọp được đưa vào vận hành hệ thống giám sát, điều khiển tự động SCADA, giúp nâng cao độ chính xác trong điều tiết nước và khả năng ứng phó với các đợt triều cường, xâm nhập mặn diễn biến nhanh

Song song đó, TP Cần Thơ phối hợp với Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam xây dựng bản đồ số hóa hệ thống thủy lợi, tích hợp thông tin công trình, điểm sạt lở và vùng rủi ro ngập lụt, phục vụ công tác chỉ đạo điều hành và phòng, chống thiên tai.

Lãnh đạo Chi cục Thủy lợi TP Cần Thơ cho biết, trước diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan, công tác thủy lợi phải được tổ chức theo hướng chủ động, linh hoạt và phù hợp từng khu vực. Việc theo dõi sát thiên tai, vận hành hệ thống cống, đê bao phù hợp với thời điểm giúp các công trình phát huy hiệu quả sử dụng, phục vụ trực tiếp đời sống và sản xuất của người dân.

Việc đầu tư thủy lợi và đê điều không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn mang ý nghĩa chiến lược lâu dài đối với sự phát triển bền vững của TP Cần Thơ. Những công trình kiểm soát nước, chống ngập, chống sạt lở đang góp phần bảo vệ trực tiếp đời sống người dân, ổn định sản xuất nông nghiệp và tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế – xã hội.

Trong thời gian tới, Cần Thơ cần tiếp tục ưu tiên nguồn lực, kết hợp chặt chẽ giữa quy hoạch đô thị, nông nghiệp và thủy lợi để bảo đảm tính đồng bộ, hiệu quả. Đồng thời, việc ứng dụng khoa học – công nghệ, tăng cường quản lý vận hành và nâng cao ý thức cộng đồng trong bảo vệ công trình cũng là yếu tố trọng tâm.

Khi hệ thống thủy lợi, đê điều được đầu tư bài bản, vận hành hiệu quả, Cần Thơ sẽ chủ động hơn trước thiên tai, giảm thiểu rủi ro và thiệt hại. Đây chính là “lá chắn” vững chắc, bảo vệ dân sinh, sản xuất và góp phần đưa thành phố phát triển ổn định, bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng.

Thuỳ Giang