Sắp xếp, ổn định dân cư khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất

TMO - Tỉnh Thanh Hóa xác định việc sắp xếp, ổn định dân cư khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất tại các xã khu vực miền núi của tỉnh giai đoạn 2026 - 2030 là rất cần thiết nhằm tạo thuận lợi cho đầu tư phát triển hạ tầng, phát triển sản xuất và phát triển xã hội, giảm thiểu những thiệt hại do thiên tai gây ra, cải thiện đời sống của người dân... 

Tỉnh Thanh Hóa được xác định là khu vực trọng điểm thiên tai, thường xuyên chịu ảnh hưởng và tác động của hầu hết các loại hình thiên tai (21/22 loại thiên tai, trừ sóng thần). Trong những năm qua tình hình thiên tai xảy ra trên địa bàn tỉnh rất khốc liệt, bất thường, cực đoan và khó dự báo, gây thiệt hại nặng nề về tính mạng, tài sản của Nhà nước và Nhân dân;

Theo thống kê trong giai đoạn 2016 - 2024, thiên tai đã làm 87 người chết, 24 người mất tích, ước giá trị thiệt hại khoảng 12.190 tỷ đồng. Trong năm 2025, trên địa bàn tỉnh đã xảy ra và chịu ảnh hưởng của 39 trận/đợt thiên tai (nhất là các cơn bão số 3, số 5, số 10) làm 15 người chết, 01 người mất tích, 3.409 nhà bị hư hỏng, giá trị thiệt hại khoảng 4.090 tỷ đồng; trong đó, khu vực miền núi đã xảy ra một số trận sạt lở đất, lũ quét ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng và tài sản của nhiều hộ dân... 

Qua rà soát cho thấy, trên địa bàn các xã khu vực miền núi có 2.225 hộ cần thực hiện sắp xếp ổn định. Trong đó, tái định cư (TĐC) xen ghép: 599 hộ, TĐC liền kề 17 khu/300 hộ và TĐC tập trung 31 khu/1.326 hộ. Về sắp xếp hộ dân: Đã tuyên truyền, vận động được 574 hộ di chuyển đến nơi ở mới; trong đó, có 274 hộ TĐC xen ghép, 29 hộ TĐC liền kề, 271 hộ TĐC tập trung.

Tỉnh Thanh Hóa tiếp tục rà soát, đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các khu tái định cư cho người dân vùng ảnh hưởng của thiên tai. 

Đối với tái định cư liền kề: Có 04 dự án/79 hộ đã hoàn thành đầu tư cơ sở hạ tầng, hiện nay đã giao đất cho 29 hộ dân xây nhà và đang tiếp tục thực hiện các trình tự, thủ tục giao đất cho các hộ còn lại xây nhà tại nơi ở mới. Có 05 dự án/119 hộ đã được quyết định chủ trương đầu tư; hiện nay các địa phương, chủ đầu tư đang thực hiện giai đoạn chuẩn bị đầu tư (lập quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500, khảo sát, lập dự án/báo cáo kinh tế kỹ thuật, tổ chức lựa chọn nhà thầu...). Có 08 dự án/102 hộ chưa được cấp có thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư.

Đối với tái định cư tập trung: Có 07 dự án/271 hộ đã hoàn thành đầu tư cơ sở hạ tầng và giao đất cho các hộ dân xây nhà tại nơi ở mới. Có 12 dự án/560 hộ đã được quyết định chủ trương đầu tư; hiện nay các địa phương, chủ đầu tư đang thực hiện giai đoạn chuẩn bị đầu tư (lập quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500, khảo sát, lập dự án/báo cáo kinh tế kỹ thuật, tổ chức lựa chọn nhà thầu...). Có 12 dự án/495 hộ chưa được cấp có thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư

Tuy nhiên, theo đánh giá của UBND tỉnh tiến độ sắp xếp, ổn định dân cư tại các khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất còn chậm, chưa đạt mục tiêu và chưa sát với yêu cầu thực tế. Đến nay, mới sắp xếp, ổn định được 574 hộ/2.225 hộ, đạt 25,8% kế hoạch; Hầu hết các khu tái định cư tập trung cho các hộ dân còn thiếu đất, chưa đạt được theo mức quy định so với mặt bằng chung của tỉnh.

Tỷ lệ hộ nghèo ở các khu sắp xếp, ổn định dân cư còn cao, đời sống còn nhiều khó khăn; nhiều nơi chưa tiếp cận được với các dịch vụ cơ bản của xã hộiác khu tái định cư cách xa trung tâm xã, có địa hình phức tạp, giao thông đi lại khó khăn, cơ sở hạ tầng chưa được xây dựng đồng bộ. An ninh trậttự tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp; một số nơi vẫn còn tệ nạn xã hội.

Trước thực tế trên, tỉnh Thanh Hóa xác định, việc sắp xếp, ổn định dân cư vừa là mục tiêu, đồng thời là giải pháp phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội tại địa phương; phải hướng tới hình thành các điểm dân cư theo tiêu chí nông thôn mới, trên cơ sở tôn trọng phong tục, tập quán của từng dân tộc và trên nguyên tắc tự nguyện, có sự tham gia của các hộ gia đình, đảm bảo tính cộng đồng và không gây ra những thay đổi lớn trong đời sống người dân ở nơi ở mới.

Trong giai đoạn 2026-2030 tỉnh đặt mục tiêu Bố trí sắp xếp ổn định cho 2.758 hộ dân/47 xã. Trong đó:  Ổn định tại chỗ: 493 hộ/19 xã/67 thôn, bản. TĐC xen ghép: 269 hộ/25 xã/79 thôn, bản.  TĐC tập trung: 1.996 hộ/64 khu/36 xã, gồm: Chuyển tiếp từ giai đoạn 2021-2025 sang là 1.300 hộ/37 khu và phát sinh mới là 696 hộ/27 khu. 

Đối với tái định cư xen ghép: Các hộ dân chủ động tìm kiếm quỹ đất để thực hiện di chuyển ra khỏi nơi ảnh hưởng thiên tai đảm bảo ổn định đời sống và sản xuất. Trong trường hợp không tìm được quỹ đất, UBND các xã sẽ tiến hành rà soát để bố trí cho các hộ đảm bảo theo quy định tại Quyết định số 55/QĐUBND ngày 09/9/2024 của Chủ tịch UBND tỉnh. Đối với các khu tái định cư tập trung: Lựa chọn vị trí các khu TĐC có điều kiện thuận lợi, an toàn, khoảng cách không xa so với nơi ở cũ để đảm bảo không ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất của các hộ dân. Tổng diện tích để bố trí đất ở cho 1.996 hộ dân dự kiến khoảng 160,75 ha.

Các địa phương đẩy mạnh hỗ trợ người dân vùng tái định cư thúc đẩy sản xuất, phát triển kinh tế. 

Cùng với triển khai công tác tái định cư, tỉnh tập trung phát triển các sản phẩm nông nghiệp chủ lực, sản phẩm có lợi thế, sản phẩm OCOP theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững; phát triển các chuỗi giá trị từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ; nâng cao hiệu quả sản xuất, thúc đẩy tăng trưởng nông, lâm, thủy sản, từ đó nâng cao thu nhập cho người sản xuất và góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương, của tỉnh.

Tỉnh sẽ ưu tiên thực hiện bố trí cho các hộ dân sống ở vùng nguy cơ rất cao bị ảnh hưởng thiên tai, nguy hiểm đến tính mạng của người dân như các vùng đồinúi có độ dốc lớn, nền địa chất kém ổn định có nguy cơ cao sạt lở đất, đá cần phải bố trí di chuyển tái định cư trên nguyên tắc bố trí trong nội bộ thôn, bản, xã là chính để hạn chế sự thay đổi lớn đến đời sống và sản xuất.

UBND các xã tiến hành rà soát, xây dựng Kế hoạch sử dụng đất hàng năm phù hợp với Quy hoạch sử dụng đất thời kỳ 2021-2030 để bố trí quỹ đất thực hiện sắp xếp, ổn định dân cư cho các hộ dân tại các khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất làm căn cứ để chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất, giao đất theo quy định của pháp luật.

Quỹ đất bố trí đảm bảo theo định mức bình quân diện tích đất sản xuất, diện tích đất ở làm cơ sở để hộ thiếu đất sản xuất, đất ở thực hiện chính sách hỗ trợ theo Quyết định số 55/2024/QĐ-UBND. Tỉnh triển khai hỗ trợ nông dân về giống, vật tư, phân bón; chuyển giao các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất; xây dựng các mô hình phát triển sản xuất; phát triển làng nghề theo hướng sản xuất hàng hóa, xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm.

Đồng thời ưu tiên vốn vay cho các hộ dân, các cơ sở sản xuất có mô hình trang trại nông, lâm, ngư nghiệp sản xuất theo hướng hàng hóa, ứng dụng kỹ thuật mới, thử nghiệm giống cây trồng, vật nuôi mới có năng suất, chất lượng cao vào sản xuất. Hỗ trợ bao tiêu sản phẩm trên cơ sở liên kết chặt chẽ giữa chính quyền địa phương với người sản xuất và các cơ sở chế biến tiêu thụ sản phẩm.../.

Hồng Hạnh