Cân bằng lợi ích giữa phát triển nông nghiệp với bảo vệ môi trường biển đảo

TMO - Hàng năm, trước khi xuống giống trồng hành, tỏi, nông dân tại đảo Lý Sơn (tỉnh Quảng Ngãi) cần lượng cát biển rất lớn để cải tạo đất. Phương thức canh tác này đã tồn tại suốt hàng chục năm qua dẫn đến việc khai thác nguồn cát dưới đáy biển ngày càng khan hiếm, tác động xấu đến môi trường sinh thái của đảo.

Với hơn 300ha đất sản xuất nông nghiệp, hàng năm, nông dân huyện đảo Lý Sơn sản xuất 3 vụ hành và 1 vụ tỏi nên cần lượng cát san hô rất lớn để cải tạo đất sản xuất hành, tỏi với khối lượng khoảng 6-9 nghìn m3 cát biển.

Bè hút cát ở khu vực vũng neo đậu tàu thuyền tại đảo Lý Sơn

Từ nhiều năm trước, việc khai thác cát san hô chỉ diễn ra bờ biển ven đảo. Tuy nhiên, việc khai thác ồ ạt khiến nguồn cát ven bờ biển trên đảo cạn kiệt, gây ra tình trạng sạt lở, xâm thực bờ biển. Sau khi chính quyền huyện đảo Lý Sơn cấm khai thác cát ven bờ biển, nhiều người đầu tư mua sắm bè ra biển cách bờ từ 2-3km để hút cát ở độ sâu gần 30m bán cho nông dân trồng hành, tỏi. Hiện, trên địa bàn huyện Lý Sơn có khoảng 7-8 bè khai thác cát biển. Bình quân mỗi bè khai thác từ 30-40m3 cát/ngày.

 Tình trạng bơm hút tại vũng neo đậu gây bồi lắng tại khu nạo vét

Để chấn chỉnh tình trạng trên, mới đây, Ủy ban nhân dân huyện Lý Sơn đã ban hành Thông báo số 37/TB-UBND về việc cấm khai thác cát biển không phép. Bên cạnh thông báo nghiêm cấm khai thác cát biển không phép, Ủy ban nhân dân huyện đảo Lý Sơn hướng dẫn các tổ chức, cá nhân có nhu cầu khai thác khoáng sản trên địa bàn huyện phải lập hồ sơ xin phép khai thác khoáng sản gửi cơ quan chức năng của tỉnh thẩm định, tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh cấp phép khai thác.

Hoạt động sản xuất tỏi tại Lý Sơn cần theo hướng nâng cao giá trị cũng như cân bằng tác động tới môi trường

Nhằm giảm thiểu những tác động xấu tới môi trường biển đảo, giải quyết hài hòa bài toán phát triển kinh tế và môi trường, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi xác định rõ vấn đề quy hoạch khoanh vùng khu vực khai thác cát biển để trình cấp thẩm quyền phê duyệt, cấp phép khai thác. Từ đó, cơ quan chức năng địa phương kiểm soát chặt chẽ vị trí, phương pháp khai thác cũng khối lượng cho phép khai thác hằng năm không quá mức so nhu cầu sản xuất và tăng cường tuần tra, xử lý nghiêm hành vi khai thác cát biển trái phép.

Đồng thời, từng bước thay đổi tập quán canh tác thay cát biển trước khi trồng hành, tỏi của nông dân từ bao đời nay, tập trung phát triển tỏi Lý Sơn theo hướng nâng cao hiệu quả trên đơn vị diện tích đất canh tác, đưa hành tỏi Lý Sơn thành đặc sản để phục vụ du lịch chứ không phải là sản phẩm nông nghiệp thuần túy.

Đức Tùng