Bảo tồn đa dạng sinh học tại Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà

TMO - Với nguồn tài nguyên thiên nhiên đa dạng, tỉnh Khánh Hòa triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm bảo tồn hệ sinh thái, đa dạng sinh học tại Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà đồng thời tạo nguồn sinh kế ổn định cho người dân vùng đệm, góp phần nâng cao hiệu quả công tác bảo tồn.

Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà cách thành phố Nha Trang (Khánh Hoà) khoảng 30km nằm ở phía Tây Nam với tổng diện tích tự nhiên là 19.285,83 ha. Hòn Bà có độ cao gần 1.600m so với mực nước biển. Địa giới hành chính thuộc địa bàn 4 huyện Khánh Vĩnh, Khánh Sơn, Cam Lâm và Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa. 

Với đặc trưng là rừng mưa nhiệt đới, xanh quanh năm, Hòn Bà có hệ thực vật phong phú và đa dạng. Theo số liệu điều tra gần đây: Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà có 1.445 loài thực vật thuộc 708 chi, 174 họ trong các ngành Thông đất, ngành Dương xỉ, ngành Hạt trần và ngành Hạt kín, với 209 loài quý hiếm: Trắn dây trung bộ, Gõ đỏ, các loài lan Kim Tuyến, lan Hài, Sơn huyết, Kim giao, Tuế lá xẻ, Gió đất hoa thưa, Thông lá dẹt, Pơ mu, Ổ kiến, Vù hương, Hồng quang... và có sự hiện diện của thực vật vùng ôn đới…

Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà là không gian bảo tồn của nhiều loài gen động thực vật quý hiếm. 

Nhiều loài thực vật là nguồn gen quý hiếm, có giá trị cao còn phân bố ở Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà như: Thông lá dẹt, Pơ mu, Gõ đỏ, Gõ bông lau, … Đặc biệt các loài Thông lá dẹt, Pơmu ở đây có cây trên 800 năm tuổi, đường kính lớn, tập trung thành quần thể. Những loài thực vật quý hiếm này giữ vai trò duy trì, bảo tồn nguồn gen của Việt Nam, đồng thời là tiềm năng lớn cho bảo tồn loài, sinh cảnh, nghiên cứu khoa học thực vật, là điểm đến của khách du lịch khi đến tham quan Khu bảo tồn.

Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà được thành lập với mục tiêu bảo vệ mẫu điển hình của hệ sinh thái rừng nhiệt đới và á nhiệt đới, nguồn gen động, thực vật quý hiếm, phòng hộ đầu nguồn, bảo vệ, duy trì nguồn nước cho hồ Suối Dầu (huyện Cam Lâm) và có vai trò quan trọng trong việc duy trì nguồn nước cho các dòng sông: Sông Cầu (huyện Khánh Vĩnh), sông Tô Hạp (huyện Khánh Sơn) và sông Cái (thành phố Nha Trang); góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, phòng hộ.

Quy hoạch tỉnh Khánh Hòa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 vừa được phê duyệt nhấn mạnh đến mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học của tỉnh: Gia tăng diện tích các hệ sinh thái tự nhiên được bảo vệ, phục hồi và bảo đảm tính toàn vẹn, kết nối nhằm bảo tồn, lưu giữ, khai thác và phát triển nguồn gen quý, hiếm, đặc hữu và có giá trị kinh tế ở tỉnh Khánh Hòa theo định hướng nền kinh tế xanh, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu. Phấn đấu đến năm 2030 được công nhận 01 khu dự trữ sinh quyển thế giới Nha Trang - Hòn Bà. 

Đến năm 2050, các hệ sinh thái tự nhiên quan trọng, các loài nguy cấp, nguồn gen quý, hiếm được phục hồi, bảo tồn thực sự hiệu quả; đa dạng sinh học và dịch vụ hệ sinh thái được lượng giá đầy đủ, sử dụng bền vững và mang lại lợi ích thiết yếu cho mọi người dân, góp phần bảo đảm an ninh sinh thái, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, phát triển bền vững.

Trong đó, đối với Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà, tỉnh Khánh Hòa củng cố hoàn thiện và phát triển hệ thống rừng đặc dụng, rừng phòng hộ; góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, điều tiết khí hậu. Phòng hộ đầu nguồn, bảo vệ và duy trì nguồn nước cho hồ Suối Dầu. Phục hồi diện tích rừng đầu nguồn bị suy thoái. Bảo tồn đa dạng sinh học hệ sinh thái rừng nhiệt đới và á nhiệt đới với các nguồn gen động thực vật quý hiếm. Củng cố, hoàn thiện hệ thống bảo tồn nhằm bảo tồn có hiệu quả các giống cây trồng, vật nuôi vi sinh vật nông nghiệp bản địa, quý, hiếm, có giá trị kinh tế - xã hội cao.

Phục vụ nghiên cứu khoa học về rừng, tạo nên một khu du lịch sinh thái hoàn chỉnh khép kín với du lịch biển thành phố Nha Trang. Xây dựng và phát triển mô hình sử dụng bền vững tài nguyên sinh vật; kiểm soát phòng ngừa ngăn chặn và loại trừ việc khai thác, kinh doanh tiêu thụ các động thực vật hoang dã, quý, hiếm, nguy cấp. Kiểm soát, đánh giá và ngăn chặn các loại sinh vật lạ xâm lấn. Kiểm định các giống, loài, nguồn gen sinh vật ngoại lai. Nâng cao nhận thức của các cấp huyện, xã và người dân về giá trị của đa dạng sinh học, bảo tồn và phát triển bền vững đa dạng sinh học và thu hút sự tham gia của người dân.

Để đạt được các mục tiêu trên, địa phương này sẽ tổ chức điều tra, đánh giá các giá trị đa dạng sinh học của các khu rừng đặc dụng trên địa bàn tỉnh làm cơ sở cho lập kế hoạch bảo tồn để phát triển hệ thống rừng đặc dụng trên địa bàn tỉnh. Đề xuất quy hoạch các khu rừng đặc dụng trên địa bàn tỉnh dựa trên cơ sở quy hoạch về hệ thống của rừng đặc dụng trung ương, lồng ghép vào quy hoạch sử dụng đất. Nghiên cứu, hoàn thiện, phổ biến các kỹ thuật phương pháp khai thác bền vững tài nguyên rừng cho các đối tượng khai thác tài nguyên rừng trên địa bàn tỉnh. Tổ chức thực thi và giám sát chặt chẽ việc thự hiện các quy định của pháp luật về bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường.

Lực lượng Kiểm Lâm Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà tháo gỡ bẫy thú các đối tượng đặt trong rừng. Ảnh: BKH.  

Nghiên cứu, áp dụng phương pháp tiếp cận hệ sinh thái vào kế hoạch quản lý tài nguyên thiên nhiên, kế hoạch hoạt động của các khu bảo tồn, vườn quốc gia trên địa bàn tỉnh. Phối hợp với các bộ ngành trung ương tổ chức hướng dẫn phổ biến phương pháp tiếp cận hệ sinh thái trong bảo tồn đa dạng sinh học. Nghiên cứu xây dựng hành lang đa dạng sinh học giữa Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà với Vườn quốc gia Bidoup - Núi Bà là lõi của Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Lang Biang (Lâm Đồng) và Vườn quốc gia Chư Yang Sin (gồm cả Khu bảo tồn thiên nhiên Chư Hoa dự kiến thành lập tại tỉnh Đắk Lắk) có vị trí gần nhau là sinh cảnh chung của các loài động vật quý hiếm.

Đồng thời, ban hành các chính sách đầu tư phù hợp đối với công tác bảo tồn tại hành lang đa dạng sinh học như một vùng đa dạng sinh học Nam Tây Nguyên. Trong đó, có thể phát triển các hình thức bảo tồn chuyển vị với các loài động vật, thực vật đặc hữu, quý, hiếm, chú trọng nhân nuôi và gieo trồng một số loài động vật, thực vật quý, hiếm, có giá trị kinh tế cao.

Minh An