Bảo đảm an toàn hồ đập, công trình thủy điện mùa mưa bão

TMO - Trước diễn biến phức tạp của tình hình thời tiết đặc biệt là mưa bão, tỉnh Tuyên Quang triển khai nhiều giải pháp nhằm chủ động phòng, chống, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra. Trong đó đặc biệt chú trọng đến công tác bảo đảm an toàn hồ đập, công trình thủy điện. 

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Tuyên Quang, toàn tỉnh có 7.203 công trình thủy lợi, phục vụ tưới tiêu cho trên 79.700 ha đất nông nghiệp. Trong đó có 500 hồ chứa, 4.588 đập dâng, 85 trạm bơm và nhiều công trình dẫn nước tự chảy. Hệ thống kênh mương dài 8.085 km, gồm 5.575 km kênh kiên cố và 2.375 km kênh đất, bảo đảm tưới chắc cho hơn 85% diện tích lúa gieo cấy hằng năm. Đây là hệ thống hạ tầng quan trọng, góp phần nâng cao năng suất cây trồng, tăng hiệu quả sản xuất nông nghiệp, đồng thời đảm nhận vai trò quan trọng trong công tác phòng, chống thiên tai. 

Để đảm bảo an toàn cho các hồ chứa nước, nhất là trong mùa mưa lũ, các đơn vị quản lý đã thiết lập hệ thống vận hành bài bản, từ quy trình bảo trì đến lắp đặt thiết bị quan trắc, cảnh báo, xây dựng phương án xả lũ và bố trí hệ thống cảnh báo cho vùng hạ du. Các địa phương và đơn vị quản lý đã chủ động xây dựng phương án vận hành hồ chứa, lắp đặt hệ thống quan trắc, cảnh báo sớm, đồng thời tăng cường kiểm tra, gia cố các vị trí xung yếu.

Nhiều công trình hồ đập được cải tạo, nâng cấp kịp thời, đảm bảo nhiệm vụ điều tiết nguồn nước. 

Những năm qua, địa phương này chú trọng công tác rà soát, đánh giá hiện trạng hạ tầng công trình thủy lợi, qua đó triển khai cải tạo, nâng cấp để đảm bảo khai thác hiệu quả. Nhiều công trình thủy lợi trọng điểm như đập Quang Minh (xã Bắc Quang), hồ Nà Vàng (xã Thượng Lâm), hồ Noong Mò (xã Minh Quang), hồ Đèo Chắp (xã Yên Nguyên), hồ Ngòi Là (phường Minh Xuân), hồ Ngòi Cò (xã Minh Thanh)… đã được đầu tư sửa chữa, nâng cấp đồng bộ.

Việc củng cố, hiện đại hóa hệ thống hồ đập không chỉ tăng khả năng tích trữ và điều tiết nguồn nước mà còn góp phần bảo đảm an toàn công trình trong mùa mưa lũ, giảm nguy cơ sự cố, bảo vệ sản xuất và đời sống người dân. Hồ thủy lợi Ngòi Là với diện tích lưu vực trên 16 km² là công trình lớn, đóng vai trò quan trọng trong tưới tiêu, sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp cho hàng trăm hộ dân. Hồ đã được nâng cấp hai lần (1999 và 2019) với các hạng mục trọng yếu như mở rộng tràn xả lũ, gia cố mái đập, nâng cấp hệ thống cống và đường quản lý. Sau nâng cấp, công trình phát huy hiệu quả rõ rệt trong điều tiết nước, góp phần bảo đảm an toàn sản xuất, ổn định đời sống người dân vùng hạ du.

Bên cạnh các hồ lớn, nhiều hồ chứa nhỏ tại các xã cũng đóng vai trò quan trọng trong phòng chống thiên tai và phát triển sản xuất. Điển hình là hồ Khởn thuộc xã Thái Sơn với diện tích mặt nước khoảng 40ha. Đây là công trình thủy lợi cung cấp nước tưới cho hơn 38ha ruộng của 6 thôn trong xã. Trước mùa mưa bão, chính quyền địa phương chủ động kiểm tra, gia cố bờ đập, xây dựng phương án ứng phó sự cố, bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du.

Hay tại hồ Hố Nứa, xã Nhữ Khê rộng hơn 4 ha, cung cấp nước tưới cho gần 50 ha lúa của xã. Hồ được xây dựng nhiều năm, thân đập được đắp bằng đất có chiều cao đập hơn 10 m, qua nhiều năm sử dụng xuất hiện hư hỏng, nước thấm qua thân đập. Từ nguồn vốn Dự án xử lý cấp bách các công trình hồ chứa nước bị hư hỏng do ảnh hưởng bão, hồ Hố Nứa được đầu tư sửa chữa với các hạng mục gia cố nền đập, tràn xả lũ. Đến nay công trình đã hoàn thành và đưa vào sử dụng.

Hồ thủy điện Tuyên Quang mở cửa xả đáy để ứng phó với mưa lớn (Ảnh minh họa). 

Không chỉ hệ thống thủy lợi, các nhà máy thủy điện trên địa bàn tỉnh cũng tích cực triển khai biện pháp phòng, chống thiên tai. Toàn tỉnh hiện có gần 50 nhà máy thủy điện đang vận hành, phát điện vào lưới điện quốc gia với tổng công suất khoảng 1.000 MW. Nhận thức rõ nguy cơ tiềm ẩn tại các hồ chứa khi mùa mưa đến, tỉnh đã triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý từ khâu quy hoạch, đầu tư, xây dựng đến vận hành, khai thác.

Mỗi nhà máy đều có phương án phòng, chống lụt bão và xử lý tình huống khẩn cấp; ký kết quy chế phối hợp với chính quyền địa phương; tuân thủ quy trình vận hành liên hồ chứa do cấp có thẩm quyền phê duyệt. Các nhà máy thủy điện chủ động lập kế hoạch “4 tại chỗ”: Lực lượng, phương tiện, vật tư và hậu cần để sẵn sàng ứng phó mọi tình huống. Hệ thống quan trắc tự động cập nhật lưu lượng nước về, nước xả, tình trạng đập gửi trực tiếp về đơn vị quản lý và chính quyền địa phương. 

Việc chủ động điều tiết nước, phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị quản lý và cơ quan chức năng đã góp phần quan trọng trong việc hạn chế thiệt hại do thiên tai, bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân, đồng thời giữ vững an toàn hạ tầng thủy lợi, đê điều và lưới điện trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang. 

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp, khó lường, việc đảm bảo an toàn hồ đập, công trình thủy lợi là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách. Cùng với việc rà soát, sửa chữa các hồ, đập bị hư hỏng, địa phương này tập trung tăng cường giám sát, theo dõi chặt chẽ diễn biến mưa lũ, từ đó điều tiết hợp lý lượng nước trong hồ, đảm bảo an toàn cho các công trình thủy lợi.../.

Thu Thảo