Xuất khẩu thủy sản duy trì đà tăng trưởng ổn định

TMO - Xuất khẩu thủy sản những tháng đầu năm 2025 duy trì đà tăng trưởng ổn định nhưng không đồng đều giữa các sản phẩm và thị trường.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản tháng 4/2025 đạt 850,5 triệu USD, tăng 10% so với cùng kỳ; đưa lũy kế xuất khẩu 4 tháng đầu năm lên mức 3,3 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ 2024.

Trong đó, tôm là mặt hàng xuất khẩu chủ lực, đóng góp 1,27 tỷ USD trong 4 tháng đầu năm, tăng 30% so với cùng kỳ. Riêng tháng 4, xuất khẩu tôm đạt 330,8 triệu USD, tăng 15%. Sự tăng trưởng này đến từ nhu cầu tiêu dùng tại các thị trường lớn như Trung Quốc, EU và Nhật Bản. 

Cá tra cũng là mặt hàng xuất khẩu chiến lược với kim ngạch 4 tháng đầu năm đạt 632,7 triệu USD, tăng 9% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, trong tháng 4, tốc độ tăng trưởng xuất khẩu cá tra đã chậm lại, chỉ đạt 167,7 triệu USD, tương đương so với cùng kỳ năm ngoái. Điều này được xác định là do áp lực từ chính sách thuế quan của Mỹ và cạnh tranh từ các nguồn cung cá thịt trắng thay thế khác như cá rô phi.

Xuất khẩu cá ngừ trong tháng 4/2025 ghi nhận sụt giảm tới 12%, chỉ đạt 76 triệu USD, luỹ kế 4 tháng đầu năm đạt hơn 302 triệu USD, tăng nhẹ 1% so với cùng kỳ. Theo các doanh nghiệp, điểm nghẽn lớn nhất của ngành cá ngừ thời gian qua là sự thiếu hụt nguyên liệu do quy định kích thước tối thiểu cá ngừ vằn dẫn đến giảm sản lượng khai thác, chế biến và xuất khẩu.

Ngược lại, các mặt hàng như cá rô phi và cá diêu hồng tăng trưởng đột phá đạt 138%, dù kim ngạch còn khiêm tốn đạt 19 triệu USD. Nhuyễn thể, cua, ghẹ cũng ghi nhận tăng trưởng ấn tượng, lần lượt đạt 216,4 triệu USD (tăng 18%), 83,1 triệu USD (tăng 82%) và 112,1 triệu USD (tăng 50%), nhờ nhu cầu cao từ Trung Quốc và ASEAN.

Tôm là mặt hàng thủy sản xuất khẩu chủ lực trong những tháng đầu năm 2025 (Ảnh: NT). 

Về thị trường xuất khẩu, Trung Quốc dẫn đầu với kim ngạch xuất khẩu đạt 4 tháng đầu năm gần 710 triệu USD, tăng 56%. Riêng tháng 4 ghi nhận 182,3 triệu USD, tăng 29%, chủ yếu nhờ nhu cầu tôm, cua ghẹ và nhuyễn thể phục vụ phân khúc cao cấp. Nhật Bản đứng thứ hai với 536,6 triệu USD, tăng 22%, tăng trưởng ổn định nhờ các sản phẩm chế biến có giá trị gia tăng cao. Liên minh châu Âu và Hàn Quốc tiếp tục là thị trường tiềm năng với kim ngạch lần lượt 351,5 triệu USD (tăng 17%) và 264,1 triệu USD (tăng 15%), đặc biệt nhờ các chính sách thuế quan ưu đãi từ Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA). 

Tuy nhiên, xuất khẩu thủy sản tại thị trường Mỹ chỉ đạt 498,4 triệu USD (tăng 7%), với tháng 4 sụt giảm 15% (120,5 triệu USD). Sự suy giảm này phản ánh tác động của chính sách thuế quan đối ứng hiện tại từ Mỹ, làm xáo trộn hoạt động xuất khẩu. Chính sách thuế quan đối ứng của Mỹ, với mức thuế chống bán phá giá cao (lên tới 46% đối với một số sản phẩm), đang tạo áp lực lớn lên xuất khẩu thủy sản Việt Nam.

Các mặt hàng như cá tra và tôm, vốn phụ thuộc nhiều vào thị trường này, chịu ảnh hưởng nặng nề. Thuế quan làm tăng giá thành sản phẩm, khiến các nhà nhập khẩu Mỹ cân nhắc chuyển hướng sang các nguồn cung khác như Ấn Độ hay Ecuador. Các rào cản kỹ thuật, như kiểm tra an toàn thực phẩm và yêu cầu truy xuất nguồn gốc khắt khe, cũng làm giảm lợi thế cạnh tranh của Việt Nam. 

Các chuyên gia tại VASEP đưa ra những dự báo trong tháng 5 và tháng 6/2025, xuất khẩu thủy sản Việt Nam được sẽ có sự chuyển dịch mạnh mẽ trước khi chính sách thuế quan đối ứng mới của Mỹ có hiệu lực từ ngày 9/7/2025. Các doanh nghiệp Việt Nam sẽ tập trung đẩy mạnh xuất khẩu sang Mỹ, đặc biệt với các sản phẩm chủ lực như tôm và cá tra, nhằm tận dụng tối đa giai đoạn trước khi thuế quan mới làm tăng chi phí. Dự kiến kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này có thể tăng 10-15% so với tháng 4/2025, nhờ các hợp đồng được ký kết gấp rút và chiến lược giảm giá để duy trì thị phần. 

Trong khi đó, xuất khẩu sang các thị trường khác như Trung Quốc và ASEAN có khả năng sẽ chững lại, với mức tăng trưởng chỉ khoảng 3 - 5%. Nguyên nhân là sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ sản phẩm thủy sản Trung Quốc, vốn bị áp thuế cao tại Mỹ và buộc phải chuyển hướng sang thị trường nội địa cũng như các thị trường lân cận. Sự cạnh tranh này sẽ làm giảm sức hút của sản phẩm Việt Nam, đặc biệt ở phân khúc giá rẻ. Xuất khẩu vào EU và Nhật Bản có thể duy trì tăng trưởng ổn định khoảng 8-10%, nhờ lợi thế của hiệp định thương mại tự do nhưng khó bù đắp phần sụt giảm từ các thị trường lớn như Mỹ, Trung Quốc.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản năm 2025 có thể đạt 10,5 tỷ USD, nhưng điều này phụ thuộc vào khả năng thích ứng của doanh nghiệp trước chính sách Mỹ và sự linh hoạt trong đa dạng hóa thị trường. Việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do và đầu tư vào sản phẩm giá trị gia tăng sẽ là chìa khóa để duy trì đà tăng trưởng.

Để hỗ trợ các doanh nghiệp xuất khẩu, Bộ Công Thương sẽ tập trung thực hiện đồng bộ, hiệu quả các giải pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp khai thác hiệu quả tiềm năng của các thị trường truyền thống. Đồng thời, chủ động nghiên cứu, tham mưu đàm phán, ký hợp tác với các thị trường mới; chú trọng khai thác và tận dụng cao nhất các cơ hội từ thị trường trọng điểm, chiến lược; tăng cường cảnh báo sớm rủi ro và đồng hành với doanh nghiệp khi phát sinh các vụ kiện phòng vệ thương mại./. 

Thu An