TMO - Nguồn nước mặt và nước ngầm tại Vĩnh Long hiện đang đối mặt với nhiều nguy cơ suy thoái do khai thác quá mức và tác động từ phát triển kinh tế. Trước thực trạng đó, địa phương lựa chọn hướng tiếp cận bền vững, ưu tiên giám sát chặt chẽ chất lượng nước, kiểm soát nguồn thải và siết chặt quản lý hoạt động sử dụng tài nguyên nước.

Tài nguyên nước tại Vĩnh Long, đặc biệt là nước mặt và nước ngầm, đang chịu áp lực lớn từ hoạt động sản xuất, sinh hoạt và biến đổi khí hậu. Nhiều khu vực ghi nhận dấu hiệu suy giảm chất lượng nước, nguy cơ ô nhiễm ngày càng hiện hữu nếu không có biện pháp kiểm soát kịp thời.

Nhằm bảo vệ nguồn nước một cách bền vững, tỉnh đã triển khai các chương trình điều tra, đánh giá trữ lượng và hiện trạng nước ngầm, đồng thời thiết lập mạng lưới quan trắc nhằm theo dõi thường xuyên diễn biến chất lượng nước mặt. Công tác cấp phép, khai thác và sử dụng tài nguyên nước được rà soát, siết chặt; các hành vi xả thải không qua xử lý bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.

Vĩnh Long cũng chú trọng nâng cao nhận thức cộng đồng thông qua các chiến dịch truyền thông, tập huấn kỹ thuật sử dụng nước tiết kiệm, an toàn và thân thiện môi trường. Việc lồng ghép quản lý tài nguyên nước trong quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội trở thành định hướng quan trọng, góp phần bảo vệ nguồn lực thiết yếu cho hiện tại và tương lai. Đây là bước đi cần thiết để đảm bảo an ninh nguồn nước trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.

Theo Chi cục Môi trường - Kiểm lâm (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long), kết quả quan trắc cho thấy chất lượng nước mặt tại các tuyến sông như Long Hồ, Thầy Cai, Bưng Trường, Cổ Chiên và sông Tiền đang có dấu hiệu suy giảm. Một số thông số quan trọng như E.Coli, sắt (Fe), amoni và chloride có thời điểm vượt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt.

Vĩnh Long là địa phương có tài nguyên nước phong phú.

Đặc biệt, tại các tuyến kênh rạch khu vực đô thị, nước mặt đang bị ô nhiễm nặng do nước thải sinh hoạt. Các chỉ tiêu như DO thấp, trong khi COD, BOD5, Coliform, NH4+ và Fe thường xuyên vượt ngưỡng cho phép. Bên cạnh đó, tình trạng xâm nhập mặn trên sông Cổ Chiên cũng đang gây khó khăn cho việc lấy nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất của người dân. Đáng chú ý, nước thải từ các làng nghề như bánh tét Trà Cuôn và sơ chế thủy sản Xóm Đáy cũng đang góp phần làm ô nhiễm nguồn nước mặt.

Hàm lượng các chất ô nhiễm như TSS, BOD5, amoni và phosphat vượt chuẩn, ảnh hưởng đến chất lượng nước sông, kênh, rạch lân cận. Về chất lượng nước ngầm, lãnh đạo Chi cục Tài nguyên khoáng sản tỉnh Vĩnh Long cho biết, một số mẫu quan trắc phát hiện nồng độ amoni, coliform, độ cứng và chloride đều vượt giới hạn cho phép. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách trong kiểm soát, bảo vệ nguồn nước dưới đất.

Do đó, hiện nay, tỉnh Vĩnh Long đang đồng loạt triển khai các giải pháp trọng tâm. Về thể chế, Chi cục Tài nguyên khoáng sản đã rà soát hệ thống văn bản pháp lý liên quan đến quản lý chất lượng nước mặt, nước ngầm của các tỉnh cũ (Vĩnh Long, Trà Vinh, Bến Tre), từ đó đề xuất ban hành quy định thống nhất toàn tỉnh sau sáp nhập.

Tỉnh cũng lồng ghép nội dung quy hoạch tài nguyên nước vào quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050; đồng thời ban hành kế hoạch quản lý chất lượng môi trường nước mặt theo Luật Bảo vệ môi trường. Ngoài ra, tỉnh tập trung tăng cường công tác quan trắc, giám sát chất lượng nước mặt và nước ngầm;

Từng bước hoàn thiện cơ sở dữ liệu tài nguyên nước; kiểm soát chặt chẽ việc xả thải vào môi trường, yêu cầu các cơ sở sản xuất phải có hệ thống xử lý đạt chuẩn trước khi xả thải; lắp đặt hệ thống quan trắc tự động; hạn chế khai thác nước ngầm tự phát, trám lấp các giếng không sử dụng để phục hồi nguồn nước.

Tỉnh Vĩnh Long cũng đẩy mạnh giám sát hoạt động nuôi cá lồng bè trên các tuyến sông chính; đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải đô thị; triển khai lắp đặt 23 trạm quan trắc nước mặt và nước biển ven bờ tự động, liên tục. Các cơ sở chăn nuôi, nuôi thủy sản có hành vi gây ô nhiễm đều bị xử lý nghiêm.

Tỉnh kiên quyết không cấp phép cho các dự án sử dụng công nghệ lạc hậu, có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường; đồng thời khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sạch, phát triển mô hình nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn.

Vĩnh Long cũng tích cực phối hợp với các địa phương trong khu vực chia sẻ dữ liệu quan trắc, khai thác, xả thải nguồn nước tại các lưu vực sông liên tỉnh như Cổ Chiên, sông Hậu; tham gia các dự án quốc tế về biến đổi khí hậu và bảo vệ tài nguyên nước ở ĐBSCL.

Vĩnh Long xác định bảo vệ nghiêm tài nguyên nước nhằm phát triển kinh tế, xã hội theo hướng lâu dài, bền vững.

Việc bảo vệ nguồn nước mặt và nước ngầm tại Vĩnh Long không chỉ là nhiệm vụ cấp thiết trước mắt mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững lâu dài. Do đó, UBND tỉnh Vĩnh Long ban hành Quyết định số 1122/QĐ-UBND về quản lý chất lượng môi trường nước mặt tỉnh Vĩnh Long đến năm 2030.

Kế hoạch đề ra các mục tiêu như: đến năm 2030 đảm bảo tỷ lệ 100% khối lượng nước thải từ các khu công nghiệp, cụm công nghiệp được thu gom, xử l đạt quy chuẩn trước khi xả thải ra môi trường; đến năm 2030 phấn đấu 50% nước thải sinh hoạt tại đô thị loại II trở lên và 20% đối với đô thị loại V trở lên được thu gom, xử lý đạt quy chuẩn trước khi xả thải ra môi trường; đảm bảo 100% các cơ sở có nguồn phát sinh nước thải lớn được lắp đặt hệ thống quan trắc tự động theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020…

Song song đó, khuyến khích các cơ sở sản xuất, kinh doanh sử dụng công nghệ thân thiện với môi trường, ít gây ô nhiễm, tiến tới sử dụng công nghệ sạch, tiêu hao ít năng lượng; Tiếp tục đầu tư phát triển hạ tầng nông thôn, kết nối với các trung tâm cụm, xã, đô thị đạt các mục tiêu về xây dựng nông thôn mới. Đồng thời triển khai hiệu quả các quy định của Luật Tài nguyên nước 2023 về bảo vệ tài nguyên nước; quy định về phân vùng môi trường theo Quy hoạch tỉnh Vĩnh Long thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2025…

Trong bối cảnh áp lực từ công nghiệp hóa, đô thị hóa và biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, tài nguyên nước đang trở thành yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh sinh kế, sức khỏe cộng đồng và tăng trưởng kinh tế địa phương. Những nỗ lực của tỉnh trong việc siết chặt quản lý khai thác, tăng cường quan trắc chất lượng nước, xử lý nghiêm vi phạm xả thải và thúc đẩy ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng là hướng đi đúng và cần tiếp tục được mở rộng.

Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả bền vững, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và người dân. Bên cạnh đó, cần lồng ghép các chính sách bảo vệ nước vào quy hoạch sử dụng đất, phát triển nông nghiệp, công nghiệp và đô thị nhằm kiểm soát tốt hơn các nguồn gây ô nhiễm.

Phan Hạ