Triển khai các giải pháp ứng phó với tình trạng sụt lún nền

TMO - Ủy ban nhân dân TP.HCM vừa giao Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp Sở Xây dựng, Sở Quy hoạch Kiến trúc và các chuyên gia xây dựng văn kiện dự án hỗ trợ kỹ thuật nhằm tăng khả năng chống sụt lún nền tại địa bàn, hoàn thành trong quý IV năm nay.

Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) vừa có báo cáo kết quả khảo sát liên quan đến tình trạng sụt lún và các giải pháp ứng phó với sụt lún tại TP.HCM.

Theo đó, Liên đoàn Quy hoạch và điều tra tài nguyên nước miền Nam (DWRPIS) thuộc Trung tâm quy hoạch và điều tra tài nguyên nước quốc gia đã tiến hành khảo sát, quan trắc liên tục bằng thủy chuẩn tại 19 điểm tham chiếu quốc gia có vị trí rải rác khắp TP.HCM. Cụ thể, 10 quận có mức độ sụt lún đáng kể, gồm các quận: 2 (nay là TP.Thủ Đức), 7, 8, 12, Gò Vấp, Tân Bình, Bình Thạnh, Phú Nhuận, Bình Tân, và TP.Thủ Đức. Riêng quận Tân Bình và quận 12 được ghi nhận có mức sụt lún nền lớn nhất.

Kết quả chung chỉ ra rằng tình trạng sụt lún nền đất ở TP.HCM diễn ra liên tục từ năm 1990 đến nay, với độ lún tích lũy ước tính khoảng 100 cm. Tốc độ lún hiện nay khoảng 2 - 5 cm/năm. Kết quả nghiên cứu của DWRPIS trong hơn 20 năm từ 1999 - 2020 cho thấy giá trị sụt lún bình quân năm cao nhất ở mức khoảng 6 cm/năm. 

Hệ quả của việc sụt lún có thể dễ nhận thấy nhất là làm tăng ngập lụt ở đô thị. Ảnh: Hữu Huy 

Hiện nay, những khu vực tập trung như các công trình thương mại, tốc độ lún đã lên tới khoảng 7 - 8 cm/năm. Tốc độ lún nền đất cao gấp khoảng 2 lần mực nước biển dâng (khoảng 1 cm/năm). Do đó, JICA đánh giá sụt lún được coi là vấn đề ngày càng nghiêm trọng, cần phải xem xét các giải pháp ứng phó ngay để kiểm soát tình trạng sụt lún nền tại TP.HCM.

Sụt lún có thể dễ nhận thấy nhất là làm tăng ngập lụt đô thị. Trước tình trạng báo động này đòi hỏi tiêu chuẩn chống ngập phải tính tới yếu tố hạ thấp mặt đất, do đó cần phải xác định hiện trạng, cập nhật thông tin thường xuyên về cao độ nền của TP.HCM để có các bước tiếp theo.

Báo cáo của JICA chỉ ra rằng có 4 nguyên nhân gây sụt lún nền ở TP.HCM, bao gồm: Độ cố kết tự nhiên do nền đất yếu; tác động của tải trọng công trình xây dựng; khai thác nước ngầm quá mức; không đủ lượng phù sa từ thượng nguồn. Trong số các nguyên nhân này, “việc giảm mực nước ngầm do khai thác nước ngầm” và “cố kết tự nhiên bao gồm tác động của tải trọng công trình xây dựng” được coi là nguyên nhân chính gây sụt lún nền đất.

Vì vậy, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) khuyến cáo, sụt lún được coi là vấn đề nghiêm trọng hơn, cần phải xem xét các giải pháp ứng phó ngay để kiểm soát tình trạng sụt lún nền tại TP.HCM. Các giải pháp ứng phó này cần được thực hiện trong thời gian dài và cần thực hiện chuyển giao công nghệ. Cũng theo JICA, một trong những kế hoạch hàng đầu liên quan đến sụt lún nền đất ở TP.HCM là kế hoạch kiểm soát khai thác nước ngầm quá mức. 

Hiện tại, ở TP.HCM, lượng nước ngầm khai thác bình quân hàng ngày để sử dụng cho công nghiệp, nông nghiệp, sinh hoạt, và các mục đích sử dụng khác là hơn 577.000 m3/ngày, bao gồm cả lượng nước khai thác từ các giếng chưa đăng ký.

TP. HCM tăng cường triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm tăng cường khả năng chống sụt lún nền. Ảnh: Nhật Thịnh 

Trước tình trạng báo động về tình trạng sụt lún này, Ủy ban nhân dân TP.HCM ngày 24/8/2022 đã có văn bản khẩn gửi các sở, ngành liên quan. Theo đó, Ủy ban nhân dân Thành phố chấp thuận đề xuất của Sở Tài nguyên và Môi trường giao Sở này chủ trì, cùng với Sở Xây dựng, Sở Quy hoạch - trúc phối hợp với các chuyên gia của JICA xây dựng văn kiện dự án hỗ trợ kỹ thuật nhằm tăng cường khả năng chống sụt lún nền tại TP.HCM và hoàn thành văn kiện này trong quý IV/2022.

Đồng thời, Ủy ban nhân dân TP.HCM giao Sở Kế hoạch và Đầu tư hướng dẫn Sở Tài nguyên và Môi trường và các đơn vị liên quan, thủ tục triển khai thực hiện dự án viện trợ phi Chính phủ theo đúng quy định.

Ủy ban nhân dân TP.HCM cũng giao Sở Tài nguyên và Môi trường chủ trì, phối hợp với Sở Quy hoạch Kiến trúc, Sở Xây dựng và các đơn vị liên quan, hỗ trợ cung cấp thông tin cần thiết theo đề nghị của JICA trong việc khảo sát vấn đề sụt lún nền ở Thành phố với các mục tiêu tổng quát.

Theo đánh giá của Sở TN&MT, tình trạng lún tại TP.HCM đã được cảnh báo nhiều năm qua là rất phức tạp. Mặc dù thành phố đã thực hiện nhiều giải pháp để hạn chế tình trạng này như không cấp phép khai thác nước ngầm, không phát triển đô thị khu vực có nền địa chất yếu nhưng tình hình vẫn chưa thể cải thiện.

Hà Thu