Triển khai bộ công cụ giám sát quản lý rừng

TMO - Hiện nay, công cụ METT đang được ứng dụng tại 18 Ban quản lý rừng đặc dụng và rừng phòng hộ thuộc 7 tỉnh ở Việt Nam để bảo tồn đa dạng sinh học.

Công cụ theo dõi hiệu quả quản lý (Management Effectiveness Tracking Tool (METT) là hệ thống tự đánh giá, giúp các ban quản lý rừng phân tích nguy cơ và thu thập thông tin về tình trạng, xu hướng tại các khu vực cần bảo vệ. Từ đó đề xuất những giải pháp cải thiện công tác quản lý để duy trì, nâng cao độ che phủ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và bảo vệ những loài động, thực vật có nguy cơ bị đe dọa ở Việt Nam.

Phiên bản đầu tiên của METT được Tổ chức Quốc tế về bảo tồn thiên nhiên (WWF)  phối hợp với Ngân hàng Thế giới phát triển vào năm 2002, cách tiếp cận là dạng bảng câu hỏi. METT phiên bản thứ 4 (METT4) được cải tiến và giới thiệu vào cuối năm 2020, với phương thức sử dụng đơn giản và dễ tiếp cận hơn.

METT4 hiện được WWF-Việt Nam phối hợp với Ban quản lý các Dự án lâm nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn hỗ trợ 18 Ban quản lý rừng đặc dụng và rừng phòng hộ tại Ninh Bình, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam và Lâm Đồng, áp dụng trong năm 2021.

Bộ công cụ giám sát quản lý rừng giúp lực lượng kiểm lâm dễ dàng thu thập thông tin, phục vụ hiệu quả cho việc bảo vệ rừng

Bộ công cụ này được thiết kế trên phần mềm Microsoft Excel để thu thập thông tin tổng hợp về hiện trạng quản lý rừng, đánh giá chi tiết 14 nhóm các mối đe dọạ, những nguy cơ mà khu vực rừng đang gặp phải (từ phát triển nông nghiệp, hạ tầng, biến đổi khí hậu đến văn hóa xã hội và quản trị), cùng với 38 lĩnh vực, vấn đề liên quan đến nhân sự, nghiên cứu khoa học, phát triển sinh kế và du lịch...

Các phân tích và đánh giá dựa trên bằng chứng do ban quản lý cung cấp, bộ công cụ sẽ hỗ trợ các ban quản lý lập kế hoạch quản lý phù hợp cho các giai đoạn tiếp theo. Để ứng dụng bộ công cụ, cần có sự tham gia của các Ban quản lý rừng kết hợp với cộng đồng địa phương, lãnh đạo UBND xã và Hạt kiểm lâm tại địa bàn, các doanh nghiệp, tổ chức phi chính phủ và đơn vị nghiên cứu, đào tạo.

Để trả lời được các câu hỏi đánh giá và có kết quả tốt nhất từ việc áp dụng METT4, ban quản lý rừng cần chuẩn bị và có kế hoạch, dữ liệu đầu vào. Trong đó cần có phương án quản lý rừng bền vững, vị trí, tọa độ các khu vực được bảo vệ, văn bản pháp luật và quy định được ban hành có liên quan đến khu vực được quản lý và bảo vệ, báo cáo về nghiên cứu và giám sát, hoạt động quản lý bảo vệ rừng hàng năm.

Lực lượng kiểm lâm ứng dụng bộ công cụ để bảo vệ và cải thiện hệ sinh thái rừng tại những khu vực có nguy cơ mất rừng cao

Việc ứng dụng bộ công cụ quản lý rừng đã cho thấy kết quả ở 18 Vườn quốc gia, Khu bảo tồn và rừng phòng hộ nhiều khu vực đang gặp phải mối đe dọa, trong đó nguy cơ bị lấn chiếm đất rừng (trồng cây ngoài gỗ hàng năm, lâu năm và rừng trồng keo); săn bắt và bẫy trái phép; khai thác gỗ bất hợp pháp và phát triển cơ sở hạ tầng chưa phù hợp (đập thủy điện).

Hiện Việt Nam có hơn 8 triệu ha rừng đặc dụng và rừng phòng hộ với hơn 168 vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên, trải dài trên cả nước. Các khu vực rừng thường có diện tích rộng, trong khi lực lượng quản lý lại mỏng. Bên cạnh đó, còn có nhiều nguy cơ tác động đến việc thu hẹp diện tích rừng hoặc giảm quần thể động vật của rừng. Vì thế, bộ công cụ giám sát quản lý rừng được coi là giải pháp hiệu quả phục vụ công tác bảo vệ và cải thiện hệ sinh thái rừng.

Minh Quân