Quy hoạch, hoàn thiện các khu xử lý chất thải tập trung

TMO - Quá trình phát triển kinh tế - xã hội diễn ra mạnh mẽ đã tạo ra áp lực trong công tác bảo vệ môi trường, đặc biệt là thu gom, xử lý rác thải. Thực trạng này đòi hỏi tỉnh Tuyên Quang cần triển khai đồng bộ các giải pháp, trong đó có công tác quy hoạch, xây dựng các khu tập kết, xử lý rác thải.

Căn cứ vào lộ trình phát triển hệ thống đô thị, nông thôn, mức tăng dân số đô thị và nông thôn cùng với mức sống của người dân tăng lên, mức phát thải trung bình của người dân cũng sẽ tăng, dự báo khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên địa bàn tỉnh sẽ vào khoảng 540 tấn/ngày vào năm 2025 và tăng lên 884 tấn/ngày vào năm 2030.

Trong đó, lượng rác thải sinh hoạt phát sinh từ khu vực đô thị là 275 tấn/ngày và 453 tấn/ngày lần lượt vào các năm 2025, 2030. Cùng với đó, lượng rác thải sinh hoạt phát sinh từ khu vực nông thôn lần lượt là 256 tấn/ngày và 431 tấn/ngày vào năm 2025, 2030. Thành phố Tuyên Quang là đô thị phát sinh lượng chất thải rắn sinh hoạt lớn nhất với 154 tấn/ngày và 198 tấn/ngày vào các giai đoạn trên.

Đối với chất thải y tế: Căn cứ hiện trạng hệ thống cơ sở y tế và lộ trình phát triển cơ sở y tế từ nay đến năm 2030, dự báo lượng chất thải rắn y tế phát sinh trên địa bàn tỉnh là khoảng 6 tấn/ngày vào năm 2025 và 7,38 tấn/ngày vào năm 2030. Trong đó, thành phố Tuyên Quang địa bàn tập trung các cơ sở y tế lớn của tỉnh sẽ phát sinh khoảng 4,2 tấn/ngày vào năm 2025 và 5,3 tấn/ngày vào năm 2030 chiếm khoảng 60% lượng chất thải rắn y tế của toàn tỉnh. Lượng chất thải rắn y tế nguy hại phát sinh ước tính sẽ tăng lên khoảng 1,5 tấn/ngày năm 2025 và 1,85 tấn/ ngày năm 2030 trong đó khoảng 70% là từ các cơ sở y tế trên địa bàn thành phố Tuyên Quang. 

Căn cứ vào quy hoạch mở rộng và xây mới hệ thống KCN, CCN của tỉnh và các mục tiêu phát triển công nghiệp đến năm 2025, 2030, dự kiến hoạt động công nghiệp của tỉnh tiếp tục tăng về quy mô, đa dạng các lĩnh vực và sẽ tiếp tục mở rộng hơn về các huyện. Dự báo chất thải rắn công nghiệp phát sinh hằng ngày sẽ tiếp tục tăng, theo đó ước đạt 163 tấn/ngày vào năm 2025 và khoảng 217 tấn/ngày vào năm 2030.

Với định hướng thu hút đầu tư công nghiệp sạch, công nghiệp chế biến, dự báo tỷ lệ chất thải rắn công nghiệp thông thường chiếm khoảng 80%, chất thải công nghiệp có thể tái chế chiếm khoảng 65%, khoảng 15% chất thải công nghiêp khó tái chế cần được thu gom về khu xử lý chất thải tập trung để xử lý, chất thải công nghiệp nguy hại chiếm khoảng 10%.

Tỉnh Tuyên Quang hướng đến mục tiêu quy hoạch, hoàn thiện các khu xử lý rác thải theo cấp vùng tỉnh, vùng huyện và cấp cụm xã (Ảnh minh họa). 

Trước dự báo về khối lượng phát sinh của các nguồn thải trên, tỉnh Tuyên Quang triển khai phương án xây dựng các khu xử lý chất thải theo Quy hoạch tỉnh Tuyên Quang thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Chính phủ phê duyệt. Theo quy hoạch cấp quốc gia, trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang không có khu xử lý cấp vùng và khu xử lý chất thải cấp quốc gia.

Căn cứ dự báo khối lượng chất thải rắn từ các nguồn sinh hoạt đô thị, nông thôn, công nghiệp, y tế và các nguồn khác, kết hợp rà soát thực trạng hoạt động các khu xử lý chất thải cấp tỉnh và các khu xử lý ở từng khu vực hiện có, định hướng xây dựng hệ thống các khu xử lý chất thải trên địa bàn tỉnh theo 3 cấp: Khu xử lý chất thải cấp vùng tỉnh; Khu xử lý chất thải cấp vùng huyện và Khu xử lý chất thải tập trung cấp cụm xã.

Trong đó, Quy hoạch các khu xử lý chất thải cấp tỉnh bao gồm: Khu xử lý Nhữ Khê, huyện Yên Sơn: Tiếp nhận và xử lý chất thải rắn sinh hoạt, chất thải rắn (CTR) công nghiệp và chất thải nguy hại trên địa bàn tỉnh, công suất xử lý đến các năm 2025, 2030 lần lượt là 160 tấn/ngày và 300 tấn/ngày; Khu xử lý chất thải rắn Phúc Ứng, xã Phúc Ứng, huyện Sơn Dương, tiếp nhận và xử lý chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) cho các khu vực của các huyện Sơn Dương, Yên Sơn, TP Tuyên Quang, một phần huyện Chiêm Hóa, đồng thời xử lý chất thải công nghiệp cho các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn huyện Sơn Dương, Yên Sơn, Chiêm Hóa... công suất xử lý đến năm 2025, 2030 lần lượt là 72 tấn/ngày và 144 tấn/ngày; Khu xử lý chất thải rắn Thái Sơn, xã Thái Sơn, huyện Hàm Yên xử lý CTRSH cho huyện Hàm Yên, Chiêm Hóa, chất thải công nghiệp cho các KCN, CCN trên địa bàn huyện Hàm Yên, Yên Hóa, Chiêm Hóa... công suất xử lý đến năm 2025, 2030 lần lượt là khoảng 50 tấn/ngày, 80 tấn/ngày.

Các khu xử lý chất thải rắn vùng huyện gồm 5 khu xử lý bao gồm: Khu xử lý chất thải rắn Phúc Thịnh, xã Phúc Thịnh, huyện Chiêm Hóa: Tiếp nhận và xử lý chất thải rắn từ các nguồn thải khu vực đô thị Vĩnh Lộc và huyện Chiêm Hóa, công suất xử lý đến năm 2025, 2030 khoảng 30 tấn/ngày và 50 tấn/ngày; Khu xử lý chất thải rắn Năng Khả, huyện Na Hang: Xử lý CTRSH và CTR thông thường cho đô thị Na Hang và huyện Na Hang với công suất xử lý là 25 tấn/ngày và 35 tấn/ngày vào các năm 2025, 2030.

Khu xử lý chất thải rắn Lâm Bình, xã Phúc Yên, huyện Lâm Bình: xử lý CTRSH và CTR thông thường cho đô thi Lăng Can và các xã của huyện Lâm Bình với công suất xử lý đến năm 2025, 2030 lần lượt là 20 tấn/ngày và 30 tấn/ngày; Khu xử lý chất thải rắn Hồng Lạc, xã Hồng Lạc, huyện Sơn Dương: Xử lý CTRSH và CTR thông thường khác cho đô thị Sơn Dương và các xã của huyện Sơn Dương với công suất xử lý đến năm 2025, 2030 lần lượt là 20 tấn/ngày và 30 tấn/ngày; Khu xử lý chất thải rắn Minh Dân, xã Minh Dân, huyện Hàm Yên: Xử lý CTRSH và CTR thông thường khác cho đô thị cho đô thị Tân Yên và các xã của huyện Hàm Yên với công suất xử lý đến năm 2025, 2030 lần lượt là 15 tấn/ngày và 20 tấn/ngày.

Các khu xử lý CTR tập trung cấp cụm xã nhằm xử lý CTRSH cho các xã, khu dân cư tập trung nằm xa các khu xử lý cấp huyện. 

Quy hoạch 12 khu xử lý CTR tập trung cấp cụm xã nhằm xử lý CTRSH cho các xã, khu dân cư tập trung nằm xa các khu xử lý cấp huyện. Các khu xử lý tập trung cấp cụm xã có chức năng xử lý tại chỗ chất thải rắn thông thường, chất thải rắn nguy hại có thể xử lý tại chỗ, giúp giảm chi phí thu gom, vận chuyển về khu xử lý cấp huyện, tỉnh. Các lò đốt tại bệnh viện ở các huyện, thành phố xử lý chất thải rắn y tế nguy hại cho toàn bộ các cơ sở y tế trên địa bàn huyện/thành phố. Tại các khu xử lý chất thải rắn cấp huyện đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng và thiết bị đủ khả năng xử lý chất thải rắn y tế thông thường, chất thải rắn y tế nguy hại. Đến năm 2030, toàn bộ chất thải rắn y tế nguy hại được xử lý tại các lò đốt đặt tại các khu xử lý chất thải rắn cấp huyện.

Giai đoạn 2021-2025, tỉnh Tuyên Quang triển khai quy hoạch đầu tư xây dựng bãi rác ở các xã tại các địa điểm phù hợp với đặc điểm phân bố dân cư, phát sinh rác thải, khả năng vận chuyển tại từng thôn, xóm địa bàn ở mỗi xã, cụm xã đảm bảo vệ sinh theo quy chuẩn kỹ thuật. Khuyến khích xử lý rác tại từng hộ gia đình, chất thải rắn chủ yếu thuộc loại hữu cơ, sử dụng mô hình chôn lấp kết hợp với ủ phân. Thực hiện các biện pháp xanh hóa các khu vực bãi rác, khu chôn lấp đã đóng cửa trên địa bàn tỉnh.

Giai đoạn 2026-2030, rà soát hiện trạng các khu xử lý chất thải, bãi rác, khu vực chôn lấp giai đoạn 2021-2025, đánh giá tình hình cơ sở vật chất và khả năng xử lý để nâng cấp mở rộng; Nâng cấp, mở rộng khu xử lý chất thải Nhữ Khê, nghiên cứu sử dụng lựa chọn công nghệ mới trong xử lý rác theo hướng giảm ô nhiễm, tăng tái chế. 

UBND tỉnh giao Ban quản lý KCN có trách nhiệm theo dõi, giám sát hoạt động bảo vệ môi trường tại các KCN; Sở Công Thương và UBND các huyện có trách nhiệm theo dõi, giám sát hoạt động bảo vệ môi trường trong các CCN. Chủ đầu tư KCN có trách nhiệm theo dõi, giám sát, báo cáo định kỳ cơ quan chức năng về hoạt động thu gom, xử lý CTR. Doanh nghiệp, cơ sở sản xuất phải tổ chức phân loại chất thải thành chất thải công nghiệp thông thường, chất thải công nghiệp nguy hại. Trong thời gian chờ thu gom, xử lý, chủ nguồn thải phải đảm bảo chất thải trong khuôn viên cơ sở sản xuất, không phát tán ô nhiễm ra bên ngoài.

Tại các bệnh viện tỉnh, các bệnh viện, trung tâm y tế tuyến huyện cần tổ chức thu gom, phân loại, xử lý chất thải phát sinh trong bệnh viên theo Thông tư 20/2021/TT-BYT và văn bản hướng dẫn của Bộ Y tế theo từng thời kỳ. Tại các trạm y tế xã, phường, thị trấn tổ chức thu gom, phân loại, xử lý như quy định ở trên. Chất thải rắn sắc nhọn, chất thải y tế nguy hại được thu gom vận chuyển về khu xử lý tại khu xử lý chất thải y tế đặt tại cơ sở y tế tuyến huyện hoặc bệnh viện tuyến trên. Các chất thải rắn khác được xử lý bằng phương pháp hợp vệ sinh: đốt bằng lò đốt, lò hấp được trang bị trong khuôn viên trạm y tế hoặc lò đốt chất thải y tế tập trung.

Tại các khu xử lý chất thải, thực hiện phân loại chất thải, áp dụng giải pháp xử lý chất thải phù hợp với đặc tính chất thải sau phân loại. Giảm dần, tiến tới loại bỏ xử lý chất thải rắn bằng phương pháp chôn lấp vào năm 2025. Xây dựng cơ chế thu hút đầu tư, quản lý các khu xử lý chất thải, bãi thải trong hoạt động thu gom, xử lý chất thải rắn.

Nguyễn Trang